Từ kỳ vọng chuẩn hóa, nâng cao hình ảnh nghề nghiệp đến những băn khoăn về tính tiện dụng như mặc ở đâu, di chuyển thế nào liên quan đề án áo choàng luật sư được các đại biểu sôi nổi phân tích tại hội thảo.

Ý kiến về phần dải màu trắng phía trước ngực áo tượng trưng cho "lưỡi thẳng" của luật sư cũng được chủ tịch Liên đoàn Luật sư nhắc lại tại hội thảo.

Kỳ vọng tạo chuẩn mực và nâng vị thế luật sư

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Đỗ Ngọc Thịnh nhìn nhận nghề luật sư vốn đã nhiều áp lực, lại càng đòi hỏi chuẩn mực cao, nên bất kỳ thay đổi nào cũng dễ tạo ra tranh luận. Đề án trang phục mới không nằm ngoài quy luật đó.

Tuy nhiên, theo ông Thịnh, sau giai đoạn thử nghiệm, đội ngũ luật sư sẽ dần hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc thống nhất trang phục, từ đó hình thành sự đồng thuận.

Ông Thịnh cho rằng việc xây dựng trang phục thống nhất không đơn thuần là yếu tố hình thức, mà nhằm tạo ra một chuẩn mực nhận diện rõ ràng trong hoạt động tố tụng. 

Trong bối cảnh thẩm phán, kiểm sát viên đã có trang phục đặc thù, việc luật sư xuất hiện với hình ảnh chuyên nghiệp, đồng bộ sẽ góp phần nâng cao vị thế và tạo sự cân bằng trong không gian pháp đình.

Theo đề án, trang phục mới được đề xuất gồm áo choàng đen khoác ngoài kết hợp dải vải trắng, bên trong là áo sơ mi trắng, kết hợp quần tây đen, giày đen và tất tối màu.

Sự kết hợp này, theo ban soạn thảo đề án, mang ý nghĩa biểu trưng: màu đen thể hiện sự nghiêm trang, khách quan, còn màu trắng tượng trưng cho công lý, sự minh bạch và liêm chính nghề nghiệp.

Băn khoăn về tính tiện dụng, nơi thay trang phục...

Dù mang nhiều ý nghĩa biểu tượng, đề án cũng vấp phải không ít băn khoăn. Phó chủ tịch Liên đoàn Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh cho biết thời gian qua trên mạng xã hội có nhiều ý kiến về áo choàng, từ đồng thuận đến phản đối.

Một số ý kiến băn khoăn, luật sư mặc áo choàng khi di chuyển bằng xe máy thế nào, thay trang phục ở đâu khi nhiều tòa án chưa có phòng riêng, hay điều kiện chưa đảm bảo khi nhiều phòng xử chưa có điều hòa...

Theo bà Quỳnh Anh, việc mặc áo choàng từ nhà hay chỉ mặc tại phiên tòa là quyền của luật sư. Áo choàng được thiết kế gọn nhẹ, có thể gấp gọn trong túi xách và chỉ khoác ngoài trước khi vào phòng xử.

Với băn khoăn mang tính "kỹ thuật" về phòng thay đồ, bà Quỳnh Anh cho rằng tại nhiều quốc gia, tòa án đều có không gian riêng cho luật sư chuẩn bị trước phiên xử. Đây cũng là hướng sẽ được đề xuất trong thời gian tới để đồng bộ điều kiện cơ sở vật chất.

Tuy nhiên, theo bà Quỳnh Anh, không nên vì chưa có phòng thay đồ mà trì hoãn việc xây dựng chuẩn mực trang phục.

Áo choàng chỉ là hình thức hay góp phần nâng cao vị thế luật sư?

Từ phía cơ quan xét xử, thẩm phán Hoàng Thị Song Mai (Tòa án nhân dân tối cao) bày tỏ sự ủng hộ với đề án.

Bà Mai cho biết đã có những hình ảnh bị "hiểu sai" khi lan truyền trên mạng liên quan đề án áo choàng luật sư. Tuy nhiên, theo bà, điều quan trọng không nằm ở những tình huống cá biệt, mà ở ý nghĩa tổng thể của việc chuẩn hóa trang phục.

"Trang phục không chỉ là hình thức bên ngoài, mà còn là vị thế", bà nhấn mạnh. Trong khi Viện kiểm sát là cơ quan buộc tội đã có đồng phục thì việc luật sư với vai trò gỡ tội, có trang phục tương xứng là cần thiết để tạo sự cân bằng trong tố tụng.

Bà cũng thừa nhận hiện nay điều kiện cơ sở vật chất tại nhiều tòa án còn hạn chế, chưa thể bố trí phòng riêng cho luật sư. Tuy nhiên, một số tòa án địa phương đã bắt đầu có không gian dành cho luật sư trợ giúp pháp lý, và đây có thể là tiền đề để mở rộng trong tương lai.

Ở góc độ người hành nghề, luật sư Trần Văn An nhìn nhận chiếc áo choàng không chỉ mang tính nghi lễ mà còn là biểu tượng nghề nghiệp.

Theo ông, màu đen chủ đạo của áo choàng thể hiện tính độc lập, khách quan của pháp luật. Dải trắng trước ngực - theo truyền thống nhiều quốc gia - biểu trưng cho sự thanh liêm và chuẩn mực đạo đức.

"Sự kết hợp này phản ánh hai giá trị cốt lõi của nghề là độc lập pháp lý và liêm chính nghề nghiệp. Trong bối cảnh các chủ thể khác trong phiên tòa như thẩm phán, kiểm sát viên, lực lượng hỗ trợ tư pháp đều có trang phục riêng, việc luật sư sử dụng áo choàng sẽ giúp định vị rõ ràng hơn vai trò của mình, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế", ông An bày tỏ.

Theo luật sư An, chiếc áo choàng còn có "tác động ngược" buộc người mặc phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm nghề nghiệp. Khi mang trên mình biểu tượng của nghề, mỗi luật sư sẽ phải tự điều chỉnh hành vi, chuẩn mực đạo đức và chất lượng hành nghề.

Đề xuất mặc áo choàng tại phiên tòa để nâng cao vị thế luật sư

Sáng 9-4, Liên đoàn luật sư Việt Nam tổ chức Hội thảo triển khai đề án trang phục luật sư khi tham gia phiên tòa. Mẫu áo choàng được đa số luật sư ủng hộ.