10 năm sau Brexit (Anh rời khỏi Liên minh châu Âu), chính trường Anh vẫn không ngừng chao đảo khi ông Keir Starmer trở thành Thủ tướng thứ sáu rời ghế trong một thập kỷ.

"Câu hỏi mà đảng của tôi đang đặt ra bây giờ là liệu tôi có phù hợp nhất để dẫn dắt chúng tôi tham gia cuộc tổng tuyển cử tiếp theo hay không.

Tôi đã nghe câu trả lời từ đảng cho câu hỏi đó và tôi chấp nhận câu trả lời đó một cách vui vẻ", Hãng tin Reuters dẫn lời ông Starmer phát biểu đầy cảm xúc sáng 22-6, giờ địa phương.

Cú chốt hạ của đối thủ

Trong nhiều tháng, nhà lãnh đạo Anh kiên quyết sẽ chiến đấu đến cùng để bảo vệ vị trí lãnh đạo.

"Tôi đã nhiều lần khẳng định rằng tôi sẽ không bỏ cuộc", ông Keir tuyên bố tuần trước, ngay sau chiến thắng của đối thủ Andy Burnham tại cuộc bầu cử bổ sung ở khu vực Makerfield.

Nhưng sức ép đã khiến ông phải dành cuối tuần để cân nhắc lại tương lai chính trị của mình. Tuyên bố từ chức được ông đưa ra 48 giờ sau đó.

Makerfield, khu vực bầu cử ở tây bắc nước Anh, vốn được coi là phép thử sinh tử đối với ban lãnh đạo Công Đảng cầm quyền. Việc ông Burnham giành được ghế tại Hạ viện đã loại bỏ rào cản cuối cùng để ông chính thức thách thức vị trí lãnh đạo của ông Starmer.

Theo quy định của Công Đảng, lãnh đạo đảng phải là thành viên Quốc hội. Lãnh đạo Công Đảng sẽ mặc định trở thành Thủ tướng Anh, bởi đảng này nắm giữ đa số trong Quốc hội.

Đây được xem là "đòn chốt hạ", bởi nó diễn ra trong hoàn cảnh Công Đảng đang sa sút nghiêm trọng về uy tín, còn ông Starmer liên tiếp hứng chịu chỉ trích vì những sai lầm trong điều hành, các vụ bê bối, những lần đảo ngược chính sách và tình trạng chia rẽ nội bộ kéo dài.

Trong bài phát biểu sau khi đắc cử tại Makerfield, ông Burnham gửi đi thông điệp đầy thách thức khi tuyên bố Công Đảng đang có "cơ hội cuối cùng để thay đổi".

Điều khiến chiến thắng của ông Burnham càng trở nên đáng chú ý là ông dễ dàng thắng ứng cử viên của đảng cánh hữu dân túy Reform UK. Thành công này giúp ông chứng minh ông vẫn có khả năng thu hút cử tri truyền thống của Công Đảng, đồng thời lấy lại những lá phiếu đã chuyển sang các lực lượng đối lập.

Áp lực đối với ông Starmer vì thế gia tăng nhanh chóng. Hơn 100 trong tổng số 403 nghị sĩ Công Đảng được cho là đã kêu gọi ông từ chức. Nhiều thành viên nội các cấp cao cũng được cho là thúc giục Thủ tướng nhường đường cho một gương mặt mới.

Suy nghĩ lại về Brexit

Trong thời gian qua, ông Starmer cũng chịu áp lực phải xem xét lại Brexit, điều mà ông từng thừa nhận đã gây tổn hại cho kinh tế Anh.

Cùng với cuộc chiến bảo vệ ghế Thủ tướng, ông Starmer tuần trước đã cảnh báo Anh và EU không nên lãng phí thời gian để "nhìn lại quá khứ" về Brexit, và nhắc lại cam kết sẽ không tái gia nhập EU.

"Chúng tôi hướng tới mối quan hệ chặt chẽ hơn mà chúng tôi đang xây dựng. Chúng tôi đang xây dựng chậm rãi nhưng chắc chắn với EU", tờ Guardian dẫn lời ông nói tại Hội nghị thượng đỉnh G7 mới đây.

Ngược lại, ông Andy Burnham từng nói rằng ông muốn thấy Anh tái gia nhập EU và "về lâu dài sẽ có lý do cho điều đó". Ông từng vận động ở Anh ở lại châu Âu trong cuộc trưng cầu ý dân về Brexit năm 2016.

Ông Wes Streeting, cựu Bộ trưởng Y tế và một ứng cử viên lãnh đạo tiềm năng khác, cũng kêu gọi một "mối quan hệ đặc biệt mới" với EU. "Brexit khiến chúng ta kém giàu có hơn, kém quyền lực hơn và ít quyền kiểm soát hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ trước cách mạng công nghiệp. Cơ hội kinh tế lớn nhất mà chúng ta có đang ở ngay trước cửa nhà", ông Streeting nói.

Nếu kịp lên nắm quyền trong tháng 7-2026, tân lãnh đạo Anh có thể sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh với EU dự kiến diễn ra vào 22-7.

Nó còn được gọi là "hội nghị thiết lập lại" nhằm điều chỉnh những thiệt hại từ Brexit thông qua các thỏa thuận kỹ thuật với EU. Nói cách khác, London muốn đạt được lợi ích kinh tế gần giống thời kỳ trước Brexit, nhưng không phải tái gia nhập EU.

Rộ tin Thủ tướng Anh từ chức, ông Trump cũng đồn

Ông Trump khẳng định Thủ tướng Anh Keir Starmer sắp từ chức, giữa nhiều tin đồn ông Starmer có thể thông báo từ chức ngay ngày 21-6.