Quy tụ 81 tác phẩm tâm đắc của nhà điêu khắc Nguyễn Văn Trung những năm qua, triển lãm Điêu khắc của Trung mang đến một không gian nghệ thuật sâu lắng và đầy thiền vị, thu hút đông đảo công chúng đến thưởng lãm tại Hội Mỹ thuật TP.HCM.

Ở đó, mỗi pho tượng đều mang vẻ đẹp nhẫn nại và đầy chiêm nghiệm, vừa gợi mở người xem những ẩn dụ minh triết về tinh thần tỉnh thức giữa đời thường, vừa minh chứng cho tình yêu nghề bền bỉ và nghiêm cẩn của tác giả.

Làm gốm như một hành trình tu tập

Nguyễn Văn Trung đến với gốm không bằng tham vọng tạo nên những hình thức lạ. Anh đến bằng "nhu cầu được chạm vào đất một cách chậm rãi, trực tiếp và thành thật". Với anh, đất không chỉ là vật liệu mà là cuộc đối thoại âm thầm giữa bàn tay người thợ và vật chất, giữa hơi thở con người và nhịp điệu của tự nhiên.

Từ lựa chọn ấy, phong cách nghệ thuật của Trung dựa trên sự tiết chế: giản lược về hình khối, giữ bề mặt mộc, men chay, lưu lại cả những dấu tay trong quá trình sáng tác.

Đó là kết quả tự nhiên của thái độ làm nghề tôn trọng vật liệu, tôn trọng quá trình và chấp nhận những gì đất cùng lửa mang lại. Như chính Trung chia sẻ: "Tôi không tìm cách áp đặt ý niệm lên gốm, mà để gốm tự nói bằng chính ngôn ngữ của nó".

Bén duyên với gốm gần ba mươi năm, gần hai mươi năm sáng tác liên tục, Trung cứ đi từng bước, chậm nhưng bền. Anh kể ban đầu chỉ là ấp ủ học làm tượng, rồi làm việc trong các công ty gốm. Cứ thế, từng chút một, tình yêu gốm "ngấm vào người lúc nào không biết", và đã ngấm rồi thì "không bỏ được".

Gắn bó với gốm lâu vậy nhưng mãi Trung mới làm triển lãm cá nhân vì "giờ mới thấy trưởng thành một xíu", anh cười. Với anh, quan trọng nhất là làm, vì với gốm, chỉ làm mới rút được kinh nghiệm để trưởng thành, và phải làm suốt như vậy.

Trung từng làm nhiều đề tài, từ cá đến chân dung người Tây Nguyên, sau này là Đạt Ma Sư Tổ. Hình tượng trong tác phẩm của anh thường gắn với thiền, với tinh thần "cư trần lạc đạo" của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, sống giữa đời thường mà vẫn giữ được sự tỉnh thức.

Những pho tượng, khối gốm của anh không mô tả hay minh họa giáo lý mà là sự lắng đọng của trái nghiệm nội tâm: tĩnh tại, khiêm nhường và quay về bên trong. Vì với anh, làm gốm là một hành trình tu tập.

"Mỗi lần nhồi đất, tạo hình, chở lửa… đều là một lần học cách kiên nhẫn, buông bỏ và chấp nhận vô thường. Có những vết nứt, những biến dạng ngoài dự tính, tôi giữ lại bởi đó là dấu vết của sự sống, của quá trình, của thời gian.

Tôi mong người xem khi đối diện tác phẩm không cần phải hiểu theo cách cụ thể nào, chỉ cần chậm lại, nhìn kỹ hơn và lắng nghe cảm xúc của chính mình", Nguyễn Văn Trung bộc bạch.

Dấu ấn riêng của 'Trung Đạt Ma'

Trong 81 tác phẩm tại triển lãm, có 65 bức về Bồ Đề Đạt Ma. Các bức tượng mang nhiều dáng vẻ đứng, ngồi, nằm, khi trầm tư, lúc dữ dội mãnh liệt, có bức lại tĩnh tại buông xả. Có những pho tượng khổ lớn cao hơn hai mét, cũng có nhiều tượng nhỏ nhắn, khiêm cung.

Mỗi tác phẩm mang đến một trạng thái suy tư, ý tứ khác nhau, khiến người xem không bị lặp lại, cũng không bị áp đặt vào một hình tượng Đạt Ma cố định mà được trải nghiệm nhiều trạng thái chuyển biến cảm xúc đa dạng, sống động, vừa thiền vừa đậm chất "đời".

Trung luôn bị cuốn hút bởi "cái thần, ánh mắt" của Đạt Ma, và mỗi lần thể hiện được, anh say sưa quên cả mệt mỏi nặng nhọc. Khi nhìn lại phòng trưng bày, Trung cười vì tác phẩm nào cũng có cái tâm đắc, và đôi lúc chính anh cũng không hiểu sao mình có thể làm được như vậy.

Theo Nhà giáo nhân dân, họa sĩ Uyên Huy, Trung có sự am hiểu sâu sắc về mối tương thích giữa đất, men và lửa, những yếu tố cốt lõi của nghệ thuật gốm. Anh không chỉ làm chủ kỹ thuật từ tạo khối đến hiệu ứng men và "hỏa biến", mà còn có sự chân thật, yêu nghề, bền bỉ.

Họa sĩ Ngô Trọng Văn, đồng nghiệp thân hơn mười năm cũng nhấn mạnh thái độ làm nghề cẩn trọng, chỉn chu và dấu ấn riêng trong phong cách của "Trung Đạt Ma". Với kỹ thuật điêu luyện, tượng của anh không chỉ miêu tả vẻ bề ngoài mà còn tập trung đào sâu vào "thần thái", được đặc tả rất kỹ lưỡng, gai góc, khắc khổ nhưng đầy nghị lực.

Đến với "Điêu khắc của Trung", người xem được dẫn dắt qua một hành trình suy tư đầy tĩnh lặng. 81 tác phẩm là 81 điểm dừng để chậm bước, nhìn sâu và lặng nghe nội tâm chính mình.

Nói giản dị như Nguyễn Văn Trung, "nếu gốm có thể mang lại một khoảnh khắc yên tĩnh giữa nhịp sống nhiều xao động, thì với tôi, như vậy là đủ".

Hành trình không dừng lại của họa sĩ Kim Chi

Đến với hội họa bằng tự học, tự trải nghiệm và không ngừng sáng tác, ở tuổi U60 nữ họa sĩ Kim Chi vừa tiếp tục ra mắt triển lãm cá nhân thứ bảy với hơn 100 bức sơn dầu đánh dấu 20 năm cầm cọ đầy cảm hứng và đam mê.