Ngày 24-7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP.HCM tổ chức hội nghị Cập nhật các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ai len (UKVFTA).

EU siết chặt yêu cầu về kiểm dịch và an toàn thực phẩm

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, TS Ngô Xuân Nam - Phó giám đốc Văn phòng SPS (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cho biết hoạt động quản lý SPS của EU trong nửa đầu năm 2026 cho thấy nhiều xu hướng mới mà doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý.

EU tiếp tục xu hướng siết chặt giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với thuốc bảo vệ thực vật. Sau khi rà soát, nhiều hoạt chất được điều chỉnh về mức rất thấp, phổ biến trong khoảng 0,01-0,05mg/kg.

"Doanh nghiệp không thể chỉ dựa trên danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng trong nước, mà cần kiểm tra yêu cầu MRL tương ứng của Liên minh châu Âu (EU) đối với từng mặt hàng xuất khẩu", ông nói thêm.

Bên cạnh đó, EU hiện cũng duy trì tần suất kiểm tra khá cao đối với một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam. Cụ thể, sầu riêng đang được kiểm tra 20% số lô hàng, thanh long 30%, trong khi đậu bắp và ớt lên tới 50%.

Đáng chú ý, theo ông Nam, doanh nghiệp cũng cần theo dõi quy định của từng quốc gia thành viên EU, thay vì chỉ cập nhật quy định chung của khối.

"Trong một số trường hợp, từng nước (Pháp, Đức,...) có thể áp dụng tiêu chuẩn hoặc yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt hơn, khiến rủi ro phát sinh ngay cả khi sản phẩm đã đáp ứng quy định chung của EU", ông Nam nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các chuyên gia nhấn mạnh thêm một thay đổi đáng chú ý khác là EU dự kiến chuyển hoàn toàn sang hệ thống chứng nhận điện tử (e-certification) từ đầu năm 2028. Việc số hóa thủ tục được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng khả năng truy xuất và giảm gian lận thương mại.

Ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên để tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan, doanh nghiệp phải đáp ứng ngày càng tốt hơn các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu.

Nhiều mặt hàng Việt Nam tiếp tục bị EU cảnh báo

Theo số liệu từ Tentamus Việt Nam, trong 6 tháng vừa qua, EU đã phát đi 256 cảnh báo, trong đó có 88 cảnh báo nghiêm trọng đối với các quốc gia và vùng lãnh thổ nhập khẩu vào EU về các sản phẩm động thực vật xuất qua các nước này liên quan tới dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hàm lượng phụ gia trong sản phẩm. 

Tổng quan về tình hình cảnh báo trong 5 tháng đầu năm nay, Việt Nam có tổng 29 lô hàng bị giữ hoặc từ chối. Có tới 10 ca bị đánh giá là rủi ro nghiêm trọng, chiếm hơn 1/3 tổng số vụ việc.

Ông Nguyễn Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kiến nghị cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm về SPS và mức dư lượng tối đa (MRL), giúp doanh nghiệp và nông dân kịp thời cập nhật quy định của các thị trường nhập khẩu.

Đại diện hiệp hội cũng đề xuất tăng cường hướng dẫn quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời ban hành tài liệu hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp thực hiện Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) trước thời điểm có hiệu lực.

TS Phan Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Kiểm dịch thực vật sau nhập khẩu II (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), lưu ý trong trường hợp EU chưa thiết lập MRL riêng cho một hoạt chất trên từng loại nông sản, mức mặc định chỉ là 0,01mg/kg.

"Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần tồn dư rất nhỏ cũng có thể khiến lô hàng không đạt yêu cầu và có thể bị tiêu hủy toàn bộ", bà nói.

EU và Vương quốc Anh hiện là hai thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang châu Âu đạt 9,28 tỉ USD, chiếm khoảng 13% tổng kim ngạch toàn ngành.

Tổ chức lại chuỗi sản xuất để giữ ngành hàng sầu riêng 'tỉ đô'

Ngành hàng sầu riêng đang đứng trước yêu cầu tổ chức lại chuỗi sản xuất, chuyển từ mở rộng diện tích, tăng sản lượng sang nâng cao giá trị, giảm rủi ro và phát triển bền vững khi thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn.