Bệnh nhân uống methadone tại Trung tâm Tư vấn và cai nghiện TP.HCM - Ảnh: Tiến Long

Trong hai ngày 7 và 8-8 tại TP.HCM, Bộ Lao động - thương binh và xã hội đã tổ chức hội nghị triển khai công tác cai nghiện ma túy theo Luật xử lý vi phạm hành chính và đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy ở Việt Nam đến năm 2020.

65% người nghiện đang ở trong cộng đồng

Theo thống kê của Bộ Lao động - thương binh và xã hội, sáu tháng đầu năm 2014 đã có khoảng 10.000 người sau cai từ các trường, trại trở về cộng đồng nhưng các tỉnh, thành đều không có người nghiện mới được đưa vào.

Trong khi đó, theo báo cáo của Bộ Công an, tình hình buôn bán và sử dụng ma túy ngày càng phức tạp. Số vụ buôn bán, số người nghiện đều tăng so với năm 2013.

Trong sáu tháng đầu năm 2014 đã phát hiện, điều tra khoảng 10.000 vụ, bắt hơn 15.000 đối tượng.

Tổng số người nghiện trong cả nước cũng tăng 0,8% so với cùng kỳ năm 2013 với 183.000 người, trong đó 65% đang ở trong cộng đồng.

Chỉ có 11% đang ở trong các trại tạm giam, tạm giữ, còn lại ở các cơ sở chữa bệnh và các trung tâm cai nghiện bắt buộc. Thực trạng này càng góp phần làm gia tăng tệ nạn xã hội do người nghiện gây ra.

“Công tác cai nghiện của cả nước đang ách tắc, trì trệ, cần nhanh chóng tháo gỡ” - Thứ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội Nguyễn Trọng Đàm thẳng thắn nhận định. T

heo ông Đàm, công tác cai nghiện đã thực hiện khoảng 20 năm nay nhưng không hiệu quả, số lượng người nghiện vẫn tăng, số người cai nghiện thành công không đáng kể.

Đề nghị thêm biên chế thẩm phán

Nguyên nhân của tình trạng trì trệ này là do từ đầu năm 2014, công tác cai nghiện được thực hiện theo Luật xử lý vi phạm hành chính (có hiệu lực từ ngày 1-1-2014) với nhiều quy định mới, phức tạp nhưng chưa có các văn bản, biểu mẫu triển khai, hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan.

Nhiều địa phương lập hồ sơ theo mẫu cũ nhưng không được thông qua.

Cụ thể, các đại biểu cho rằng nghị định 111 về giáo dục người nghiện tại xã, phường, thị trấn và nghị định 221 về việc đưa người nghiện vào các cơ sở cai nghiện bắt buộc thông qua quyết định của tòa án theo Luật xử lý vi phạm hành chính có quá nhiều quy định phức tạp, khó khả thi.

Mặt khác, các văn bản và biểu mẫu hướng dẫn lập hồ sơ theo nghị định chưa được ban hành sau tám tháng luật có hiệu lực, các quy định về kinh phí thực hiện giáo dục tại xã, phường, thị trấn cũng chưa có...

Trong khi đó cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng cũng không đẩy lên được.

Cai nghiện thay thế bằng methadone có mục tiêu rất lớn với 80.000 người được uống methadone vào năm 2015, nhưng đến nay mới chỉ có khoảng 17.000 người được tham gia chương trình.

Hơn nữa, nguồn thuốc vẫn chưa thể chủ động nên việc mở rộng lượng người sử dụng còn chưa khả thi.

Ông Ninh Quốc Bình, phó giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội tỉnh Bình Dương, cho biết ông còn ngờ vực hiệu quả của việc giao cho tòa án xem xét, quyết định đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc. Trong khi đó, cai nghiện tại cộng đồng nói rất nhiều, rất dài nhưng không hiệu quả.

Bà Nguyễn Thị Thùy Dung - đại diện tòa hành chính thuộc TAND TP.HCM - cho rằng việc giao cho tòa án xem xét, quyết định đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc về chuyên môn thì không khó, nhưng việc cáng đáng thêm khoảng 23.000 vụ bên cạnh gần 40.000 vụ án các loại mà tòa án đang phải xử lý mỗi năm thì TP.HCM cần phải tăng cường biên chế thẩm phán.

Thứ trưởng Bộ Lao động - thương binh và xã hội Nguyễn Trọng Đàm yêu cầu các địa phương có đề xuất, kiến nghị cụ thể, nêu rõ các bộ, ngành nào chưa có văn bản hướng dẫn liên quan đến việc thực hiện các nghị định 111 và 221 về cai nghiện ma túy để các bộ này sớm có biện pháp tháo gỡ.