Do vậy, tổ chức lễ hội và đến với lễ hội là một nhu cầu tinh thần thiết yếu của mọi người dân Việt. Nhu cầu ấy rất cần được phát huy. Nếu được phát huy đúng chỗ, nó sẽ là nơi gắn kết cộng đồng bền vững. Nhưng đáng tiếc - đã có không ít lễ hội - diễn ra từ Bắc chí Nam đang bị "biến tướng", đánh mất ý nghĩa ban đầu, trở thành một nơi nhếch nhác, hỗn loạn để "buôn thánh bán thần", kiếm chác lợi nhuận...

Người ta có thể dễ dàng bắt gặp nạn chèo kéo du khách đổi tiền lẻ cúng bái ở đền Hùng (nơi đặt đền thờ Quốc tổ), chùa Tây phương, chùa Thầy (Hà Nội), rồi chùa Đồng (Yên Tử)... Tiền lẻ được rải vô tội vạ khắp đình chùa miếu mạo ấy, thậm chí được nhét lung tung vào các pho tượng thánh, la hán, bồ tát... Đặc biệt, ở đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), nạn sắp lễ bằng tiền đã là một công nghệ. Đường dẫn vào đền dày đặc các bảng quảng cáo đổi tiền, bán phẩm vật dâng cúng. Chưa hết, đường lên động Hương Tích cũng bị vây bủa bởi nạn chém chặt khi du khách buộc phải thuê chiếu nghỉ tạm trên đường đi. Rừng trúc ở Yên Tử bị "tàn sát dã man" để lấy măng bán cho khách thập phương. Vậy đó! Nơi linh thiêng đã bị "thương mại hóa" thành nơi bán mua ồn ào, bát nháo, lừa lọc, chửi bới... lẫn nhau.

Trước hiện trạng này, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cũng như các vị cao tăng Phật giáo đều có chung nhận định rằng "Một thời vì ưu tiên các lĩnh vực khác, ta chưa nhìn nhận đúng về tín ngưỡng - tôn giáo. Nay khá giả lên, với chủ trương tìm về nguồn cội, nhiều cơ sở tín ngưỡng được phục hoạt, ta lại rơi vào một cực đoan khác... Nhiều người đến với lễ hội, chùa chiền bằng lòng tham cầu, trước tiên đòi Phật, thánh thần phù hộ cho mình, làm hư cả chốn thanh tịnh...".

Như vậy, chính sự nông cạn, thiếu hiểu biết trong tín ngưỡng và tôn giáo đã dẫn đến những hành vi chệch choạc kể trên. Thế nên, vai trò định hướng của những nhà tổ chức lễ hội, của ban quản trị các cơ sở tôn giáo ở từng địa phương là hết sức quan trọng. Bên cạnh đó, thiết nghĩ, những người trực tiếp tham dự lễ hội - đặc biệt là các bạn trẻ - cũng có thể góp phần xoay chuyển được tình hình, nếu như các bạn có một tư duy đúng. Nói rõ hơn là "sự sùng bái của con người vào các lực lượng siêu nhiên không cốt ở vật chất, mà phải bằng tấm lòng thành kính, bằng việc sống sao cho tốt đời, đẹp đạo". .

Phóng to Áo Trắng số 6 (ra ngày 1-4-2009) hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.