TTCN - Chuyện ta dạy võ cho Tây không có gì mới. Khi mà “thị trường ngoại” không chỉ hấp dẫn với nhiều lao động VN trong việc mưu sinh thì các thầy võ cũng không thể đi khỏi “qui luật đời” ấy!

Giống như các ca sĩ, các chuyến xuất ngoại theo kiểu “trước là du lịch sau là dạy võ” của các võ sư VN ngày càng nhiều hơn. Và sau vài ba tháng “chạy sô” ở xứ người, khi về nước các võ sư cũng có rủng rỉnh chút tiền dằn túi.

Những năm gần đây khi có điều kiện về thăm quê hương, các võ sư người Việt đã định cư ở nước ngoài thường tìm đến những võ sư đàn anh đặt vấn đề mời họ sang thăm võ đường của mình ở nước ngoài. Trước hết đó là sự trọng thị, sau là việc cập nhật những kiến thức về võ học, những “ngón nghề” của môn phái mà mình có thể đã quên lãng. 

Thông thường muốn mời các võ sư “chính tông” xuất dương, CLB thường chịu một ít kinh phí, số còn lại huy động từ các võ sinh và nhà tài trợ. Được học với võ sư đến từ đất tổ là một vinh dự nên nhiều gia đình võ sinh người bản xứ sẵn sàng đóng góp để đón thầy sang. Thế nên mới có chuyện lớp tập gồm nhiều trình độ khác nhau, trong đó có cả những võ sinh “nhí” tập chung những bạn đồng môn đáng tuổi ông bà.

Võ sư Lê Văn Vân (môn phái Sa Long Cương Bình Định) thổ lộ: “Trên tinh thần “marketing” võ học dân tộc, chúng tôi không đặt điều kiện gì cả, chỉ cần bên mời đài thọ vé máy bay, visa, ăn nghỉ, phương tiện di chuyển là đủ. Kết thúc đợt tập huấn, bên mời thường tặng quà, đôi khi gửi thêm tiền bồi dưỡng khoảng vài trăm USD”.

Cũng có cách khai thác hiệu quả hình ảnh các “sư phụ” đến từ các lò chính tông trong nước khá sáng tạo: không ít lò võ hải ngoại ra điều kiện: võ sinh nào muốn chụp một bức ảnh riêng với thầy thì phải nộp 1 USD. Đó là chưa kể các khoản thù lao ngoại lệ khi các đệ tử ngoại muốn thầy truyền riêng cho mình một “tuyệt chiêu” để phòng thân và cũng để… khoe với các bạn đồng môn.

Chính vì vậy, trong những chuyến xuất dương này, cá biệt cũng có võ sư được bồi dưỡng cho một chuyến đi (khoảng một tháng) số tiền lên đến hàng ngàn USD. Thông thường để học trọn vẹn một bài quyền, võ sinh nước ngoài phải trả thù lao khoảng 200 USD.

Ngoài võ sư Lê Văn Vân, ở VN còn có võ sư Đinh Văn Tuấn (Bình Định), võ sư Quách Phước (chưởng môn Lam Sơn võ đạo), nữ võ sư Hồ Hoa Huệ (Tinh Võ đạo) cũng thường xuyên sang Tây Âu huấn luyện. Cách nay vài năm, HCV taekwondo SEA Games Hồ Nhất Thống cũng đã từng được mời sang làm thầy ở Đài Loan, Thái Lan.

Tuy nhiên, đáng nể nhất là võ sư Nguyễn Văn Chiếu của Vovinam. Những năm gần đây ông thường xuyên có mặt trên các chuyến bay sang Pháp, Đức, Ý, Bỉ, Tây Ban Nha… Không chỉ một mình xuất ngoại dạy võ, những năm sau này khi đã có nhiều mối quan hệ, võ sư Chiếu còn đưa cả học trò sang biểu diễn võ thuật ở các võ đường danh giá nhất tại Paris, Marseille… 

Trao đổi về chuyện “khó, dễ” khi dạy võ cho Tây, võ sư Chiếu tâm tình: “Khá đông người nước ngoài đến với Vovinam sau khi đã học qua một vài môn võ khác; thậm chí có người là chủ nhiệm CLB hoặc trưởng chi phái. Thế nên chúng tôi nghĩ rằng cần có phong cách ứng xử đúng mực - cụ thể là không chạy theo lối sống của họ, giữ được khoảng cách nhất định và phải nói được, làm được.

Với tinh thần cầu thị cộng với chi phí bỏ ra rất tốn kém nên họ rất chuyên cần luyện tập. Học một thế võ mới, một số võ sinh trong nước có thể tập qua loa nhưng với các võ sinh ngoại thì họ tập đi tập lại cho thật thuộc; thậm chí còn chụp ảnh, quay phim để về nghiên cứu thêm.

Võ sinh nước ngoài rất thực dụng và tư duy khoa học nên họ thường “buộc” thầy phải giải thích cặn kẽ nguyên lý từng thế võ. Đối với họ, thay đổi đòn thế liên tục là điều không thể chấp nhận. Việc từ giã thầy này để chuyển sang học với thầy khác, môn võ khác là “chuyện thường ngày ở huyện” chứ không phải “phản đồ, phản môn” theo quan niệm phương Đông”.

Một võ sư khác cho biết thêm: “Trong thi cử, thi đấu, hầu hết võ sinh nước ngoài đều có lòng tự trọng. Tất nhiên không loại trừ một số người tìm cách kiếm bằng, được phong đai để tạo thanh thế cho CLB của mình. Thậm chí cũng có người học mỗi thầy một vài bài rồi sửa chữa đôi chút để lập ra môn phái mới (!)”. Võ sư Lê Văn Vân từng sang Ý (1993) và Canada (1999, 2004) tập huấn cho một số CLB cũng có suy nghĩ tương tự.

Không chỉ mời thầy ra nước ngoài, các lò võ ở hải ngoại còn kết hợp tổ chức các tour cho môn sinh của mình du lịch về VN, với chủ đề rõ ràng như: khám phá phương Đông và tìm về cội nguồn võ phái; kết hợp du lịch với luyện võ. Những năm gần đây thường xuyên có đoàn Việt võ đạo Ý của các võ sư Nguyễn Văn Việt, Bảo Long… đến VN vào dịp hè, vừa tập huấn xen kẽ với tham quan các danh lam thắng cảnh. 

Nói đến võ thuật là nói đến võ đạo. Việc dạy võ cho học trò Tây cũng đọng lại nhiều chuyện cảm động. Võ sư Nguyễn Văn Chiếu kể lại: khi biết ông đến Tây Ban Nha (tháng 11-2004), có võ sinh dù đã nghỉ tập nhưng vẫn đưa cả vợ con đi gần 1.000km đến thăm thầy. Hay như nữ võ sư Hồ Hoa Huệ hiện nay tuổi cao sức yếu không còn đi nước ngoài nữa, nhưng cứ mỗi dịp Giáng sinh, năm mới bà luôn nhận được rất nhiều thiệp chúc mừng học trò từ các nước Tây Âu mà bà không thể nhớ rõ họ tên…

NGUYỄN TÂM - TRUNG DÂN