Sáng 20-5, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Nghệ An cho biết ông Nguyễn Văn Đệ - phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - vừa ký văn bản về việc thực hiện các biện pháp sau sự cố thủy sản chết hàng loạt.

Thu gom được 276/300 tấn mật rỉ tràn

Chỉ đạo này được đưa ra sau khi UBND tỉnh Nghệ An nhận được báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh về việc kiểm tra, xác định nguyên nhân cá nuôi lồng chết hàng loạt ở sông Lam.

Báo cáo ngày 17-5 do ông Nguyễn Duy Nhật - phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An - ký gửi UBND tỉnh Nghệ An cho hay, vào chiều tối ngày 3-5, xảy ra mưa lớn kèm dông lốc, gây biến động đột ngột về môi trường nước (nhiệt độ, oxy hòa tan). Hiện tượng thủy sản nuôi chết xảy ra tập trung cùng thời điểm tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.

Tại xã Anh Sơn, hiện tượng cá chết được ghi nhận tại khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam, nằm cách xã Nhân Hòa khoảng 15-20km về phía hạ lưu, thời gian xuất hiện từ ngày 4 đến 5-5.

Tại xã Đông Thành, Giai Lạc và Bình Minh, các hộ nuôi dọc kênh chính (nguồn từ bara Đô Lương) ghi nhận cá tự nhiên trên sông và ốc bươu đen trong ao nuôi chết nhanh từ ngày 4 đến 6-5.

Tuy nhiên tại khu vực cá nuôi lồng trên sông Lam ở xã Nhân Hòa - nằm cách Nhà máy đường Sông Lam khoảng 3km về phía hạ lưu, không ghi nhận hiện tượng cá chết bất thường.

Về sự cố thủng bồn chứa mật của Công ty cổ phần Mía đường Sông Lam, theo báo cáo của công ty và thực tế kiểm tra cho thấy, hướng tràn của mật rỉ từ bồn chứa chảy ra cổng nhà máy do khu vực giáp bờ sông Lam cao hơn nền mặt bằng khu vực bồn chứa và đường nội bộ.

Giữa khoảng từ bờ sông Lam và khu vực để bồn có các công trình kiên cố có tường bê tông và một số vật cản khác.

Căn cứ vào vị trí lỗ thủng và lượng mật rỉ lưu giữ trong bồn trước khi xảy ra sự cố, ước tính lượng mật rỉ chảy ra ngoài khoảng 300 tấn.

Theo kiểm đếm thực tế thu hồi vào các tẹc, bể, thùng, can có sẵn tại nhà máy thì lượng mật rỉ thu hồi được khoảng 276 tấn, một số mật rỉ được thấm vào bã mía thu gom vào kho để nhiên liệu đốt.

Hiện trạng địa hình, cao trình mặt bằng, hướng thoát tràn mật rỉ và các công trình ngăn cách cho thấy không ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam tại thời điểm kiểm tra.

Chưa tìm được nguyên nhân cá chết

Chi cục Thủy sản và Kiểm Ngư Nghệ An đo nhanh nước mặt sông Lam tại xã Anh Sơn cho thấy pH 7,5; độ kiềm 110; oxy hòa tan (DO) 5mg/L, nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi.

Kết quả phân tích cơ bản 6 mẫu nước mặt sông Lam và sông Đào từ Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường với 11 thông số, trong đó có 11/11 thông số của 6 mẫu đều đạt cột A, B QCVN 08:2023/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.

Kết quả xét nghiệm cho thấy không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus trên các mẫu ốc được kiểm tra.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Nghệ An, đến thời điểm báo cáo, chưa đủ cơ sở để kết luận cụ thể nguyên nhân và mối liên hệ giữa sự cố thủng bồn chứa mật rỉ và hiện tượng thủy sản chết hàng loạt.

Đồng thời, chưa có cơ sở xác định nguyên nhân thủy sản chết do ô nhiễm môi trường nước mặt diện rộng hoặc do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Qua kiểm tra thực tế, tổng hợp báo cáo địa phương, diễn biến thời tiết, cho thấy hiện tượng thủy sản chết xảy ra sau đợt mưa lớn, dông lốc làm môi trường nước biến động đột ngột trên diện rộng, gây sốc đối với thủy sản nuôi.

Nhiều hộ nuôi ốc với mật độ cao (130-300 con/m²), sử dụng nguồn nước cấp trực tiếp từ sông, kênh không qua xử lý; đồng thời chưa chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó khi thời tiết cực đoan xảy ra như xử lý vôi ổn định pH, theo dõi chất lượng nước, ngừng cấp nước khi nguồn nước biến động hoặc có dấu hiệu bất thường, dẫn đến thủy sản dễ bị sốc môi trường nước và chết.

Từ báo cáo trên, UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương rà soát, đánh giá các nguồn thải có nguy cơ tác động đến môi trường nước; kiểm tra, xác minh khi có dấu hiệu ô nhiễm và tham mưu xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Tăng cường kiểm tra, quản lý các nguồn thải vào sông Lam và nguồn tiếp cận nước thải, đặc biệt là trong thời điểm mưa lớn, dông lốc.

Cá chết hàng loạt, xã khuyến cáo người dân không vớt về ăn

Chính quyền một số xã ở Nghệ An khuyến cáo người dân không bắt, vớt cá về ăn trước việc cá trên sông và kênh thủy lợi chết chưa rõ nguyên nhân.