Phóng to

Khuôn viên Trường ĐH SIM - nơi có nhiều SV bị cuốn vào vòng xoáy "kinh doanh đa cấp" ở Singapore

"..Nhiều SV VN bị cuốn vào vòng xoáy đó, nợ nần, bỏ học, thậm chí có người còn nhờ gia đình cầm cố nhà cửa để gửi tiền sang trả nợ...”.

Chuyện gì đang xảy ra với du học sinh VN tại Singapore? Phóng viên Tuổi Trẻ đã lên đường sang Sing...

“Tôi mất tất cả…”

Trời đã nhá nhem tối nhưng Nguyễn vẫn ngồi chờ chúng tôi với gương mặt buồn như mất ví. Nguyễn chậm rãi “tóm lược” nội tình của “vòng xoáy đa cấp”. Nguyễn nói: “Vài chục SV tham gia đường dây, vừa là nạn nhân cũng vừa là thủ phạm gây xôn xao trong cộng đồng. Nguy hiểm hơn là họ còn có ý định đưa chi nhánh của họ về VN làm ăn nữa. Chắc còn khối người bị lừa...”.

Chỉ trong một thời gian ngắn, vòng xoáy đa cấp đã làm đảo điên một bộ phận không nhỏ cộng đồng SV VN tại các trường đại học NUS (Đại học Quốc gia Singapore), NTU (Đại học Công nghệ Nanyang), SIM (một đại học tư thục lớn của Singapore).

Chúng tôi tìm đến khách sạn K nằm trên đại lộ Orchard. M., cô SV năm 4 Trường NTU, chờ chúng tôi ở tiền sảnh với vẻ mệt mỏi tột cùng. M. là một trong những thành viên mới của một chi nhánh bán hàng đa cấp từ mấy tháng qua. Cô SV này chỉ đủ sức thì thào về những gì cô trải qua: “Tôi đã bỏ cả thi để chạy theo việc bán hàng để có thể thanh toán món nợ khổng lồ lên đến 8.000 - 9.000 đôla Sing (khoảng 80-90 triệu đồng VN).

Đó là số tiền của gia đình và hơn 4.000 đôla Sing mà tôi vay mượn khắp nơi. Còn bạn bè tôi, nhiều đứa cố giấu gia đình bên nhà chuyện đi bán hàng đa cấp. Có đứa nợ hàng trăm triệu đồng, đứa nào nhà khá giả thì xin cha mẹ cầm cố nhà cửa để gửi sang trả nợ... cốt chỉ để thoát ra khỏi đường dây khủng khiếp này. Tôi đã mất tất cả, bạn bè, uy tín, thi cử...”.

S., một nạn nhân của đường dây “đa cấp”, kể lại: “Upline (cấp trên) bám theo tôi như hình với bóng, gần như 24/24 giờ để đốc thúc việc vay mượn cho đủ 14.000 đôla Sing. Upline chỉ cho tôi cách khai thác tâm lý bạn bè, mượn tiền giờ nào để không thể từ chối. Tôi cứ như người bị mộng du, cái hình ảnh tiền bạc “năm chữ số” thường xuyên trong túi cứ dẫn tôi đi cùng upline từ sáng đến chiều, đến tối, thời gian đâu mà học nữa...!”.

Vừa là nạn nhân vừa là thủ phạm?

H. kể: “Người ta vạch cho tôi phương châm để mượn tiền: “Khẩn cấp, tức thời và ngay tại chỗ!”. Việc mượn tiền được khuyên nên tiến hành vào ban đêm, càng khuya càng tốt. Lúc ấy mình đã đặt người bị mượn trong tình huống khẩn cấp làm động lòng bạn bè.

Giả bộ người nhà ở VN bị bệnh hoặc có chuyện gia đình khẩn cấp để gợi lòng trắc ẩn và tinh thần tương thân của người cùng cảnh xa xứ. Cách thức mượn tiền được ghi thành nguyên tắc hẳn hoi: chưa mượn được thì phải nghĩ ra tình huống bất ngờ để mượn. Bạn đồng ý thì tiền phải trao tay.

SV K. cho biết: “Trong túi tôi còn có 650 đô, vậy mà giữa đêm khuya hắn đến nước mắt giàn giụa, làm sao cầm lòng được, tôi phải rứt ruột đưa bạn 600 đô, chỉ giữ lại 50 đô phòng thân”. Còn T. kể về người bạn kinh doanh của mình: “Hắn rất kiên trì, thậm chí đi gom từng tờ lẻ 5 đô cho tới khi có đủ 50 đô đang khiêm tốn nằm trong túi bạn bè “cùng khổ” của hắn rồi mới chịu đi...”.

Trong một căn nhà nhỏ ở đường West Coast Way, S., một count (một “chức bậc” trong đường dây đa cấp), ra sức giới thiệu với tôi những sản phẩm, cách thức kinh doanh và khuyến cáo: “Hãy xài và cho người thân xài càng nhiều càng tốt...”.

Nhìn sơ qua mớ hàng hóa gồm những lọ, chai, hương liệu mà giá của nó nghe qua đã ù cả tai: một lọ dầu như dầu gió 60 đô, một ống hương liệu 100 đô... Count S. đã bỏ tiền “ôm” số hàng lên đến 13.600 đô để bán lại mong leo lên được chức “marquis”.

Lời cảnh tỉnh...

Một số SV bắt đầu nhận ra, gấp rút gọi điện về nhà mượn tiền để trả nợ nhưng vẫn không thoát. Những upline kè sát 24/24 giờ trả lời bằng những cái nhìn lạnh lẽo: “Rút thì im mà rút, sẽ được hoàn đủ tiền, còn làm rùm lên sẽ mất”.

Tuy nhiên, muốn trả lại hàng phải chịu mất 10% phí quản lý. Quá hạn sáu tháng coi như không trả được. Riêng một số mỹ phẩm và các sản phẩm bóc ra xài thử coi như “ôm” trọn. Hậu quả của việc rút lui cũng khá đau lòng: người mất ít nhất cũng khoảng 3.000 - 4.000 đô Sing (30 - 40 triệu đồng VN). T., một nhân vật đã lỡ gửi quá nhiều hàng về cho người thân xài thử ở VN, cho hay anh “lãnh trọn” số nợ 6.000 đôla Sing mà chưa biết làm sao.

Và người đau đớn khổ sở nhất có lẽ là S., anh chàng SV nghèo quê miền Trung đi học theo diện học bổng. Gia đình anh phải di tản khắp nơi để “né nợ” bởi đã đến kỳ hạn thanh toán số nợ ngân hàng hơn 60 triệu đồng mượn gửi sang cho con...

Ngoài những điều “huyền bí hóa” trong các buổi lễ thì người ta lấy những điều rất thật để làm lóe mắt SV: hầu hết nhân vật cấp cao của nhánh này đều có bằng master. Hai người có bằng master từ Úc và Anh về, hai người khác lấy master tại Sing.

Một số bạn trong Hội SV NUS sau khi tự điều tra về những đường dây này đã tiết lộ trên mạng như một lời cảnh tỉnh du học sinh: “Nghe có master, ai cũng tin là đàng hoàng, nhưng chúng tôi đã kiểm chứng và biết hầu hết các upline đều có trục trặc trong công ăn việc làm hoặc đang thất nghiệp. Nguy hiểm nhất là hết năm nay có thể họ hết hạn visa phải ra khỏi Singapore, lúc ấy sự mất mát sẽ lớn hơn...”.

Đã có những SV bức xúc nhờ cả những giảng viên ngành luật của Singapore khuyến cáo về tình trạng “có thể vi phạm pháp luật” của những đường dây chiêu dụ SV VN tham gia “bán hàng đa cấp” và tung lên mạng. Các upline “phản pháo”, họ cũng lên mạng và khuyên bảo mọi người: “Cứ tự tin vào khả năng kinh doanh của mình...”.

Vòng xoáy kinh doanh đa cấp vẫn chưa lắng xuống trong giới SV VN tại Singapore, nhiều cạm bẫy vẫn đang rình rập.

**********************************************

Ý kiến bạn đọc

* Trách nhiệm của cơ quan chức năng

Có lẽ đã đến lúc Bộ GD-ĐT cần khẩn trương giảng lại bài học đạo đức "Tham thì thâm" trong nhà trường phổ thông đã rất xưa nhưng không cũ. Thật đáng thương cho những ai vẫn còn trong đầu ảo tưởng đồng tiền dễ dàng ào ạt chui vào túi mình mà không phải tốn nhiều mồ hôi nước mắt. Tôi không hiểu sau mấy chục năm dài, qua nhiều lần cải cách, Bộ GD-ĐT lại không dạy được cho học sinh điều cơ bản cần thiết nhất đối với bất kỳ một công dân nào là "học làm người".

Hiện nay tôi thấy ở TP.HCM cũng có rất nhiều tổ chức bán hàng đa cấp (công ty Lô Hội ở số 191 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, công ty World Vision ở chỗ đường Cao Thắng kéo dài...). Về nguyên tắc thì bán hàng đa cấp cũng sử dụng một chi phí không đổi để chi trả cho các cấp của Kim tự tháp bán hàng của mình (trung bình một Kim tự tháp 7 tầng là khoảng 50-60% giá trị sản phẩm) trong khi lại không chú trọng đến chất lượng sản phẩm và nhu cầu của khách hàng.

Các sản phẩm của bán hàng đa cấp thường là các sản phẩm về mỹ phẩm, thuốc bổ, các sản phẩm gia dụng mà chất lượng rất khó kiểm chứng. Đối tượng mà bán hàng đa cấp nhắm đến thường là những người thất nghiệp những người muốn một công việc nhàn hạ mà kiếm tiền được nhanh chóng. Tôi rất mong báo Tuổi Trẻ có nhiều loạt bài phóng sự hơn nữa về loại hình kinh doanh rất có hại này.

Theo một số tài liệu tôi đã được đọc về bán hàng đa cấp thì hoạt động này đã bị rất nhiều nước đặt ra ngoài vòng pháp luật nhưng riêng chúng ta lại vừa mới "hợp pháp hoá" cho hoạt động này từ cuối năm ngoái (?).

Đề nghị cơ quan chức năng phải vào cuộc ngay trước khi tình trạng này phát triển mạnh ở VN (dù đã có 1 số trường hợp xảy ra). Cách bán hàng này sẽ làm rối loạn kinh tế - xã hội, an ninh chính trị và làm thất thu ngân sách.

Tôi thấy công ty Lô Hội trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa cũng là công ty bán hàng đa cấp và chẳng thấy cơ quan chức năng nào can thiệp cả. Nó vẫn hoạt động ầm ĩ và có nhiều vấn đề cần sự can thiệp của cơ quan chức năng để người dân không bị lừa. Tôi thấy có nhiều người bị lừa và đã làm lớn chuyện nhưng địa phương không can thiệp. Kính mong quý báo phản ảnh sự việc nay đến cơ quan chức năng.

* Tránh cạm bẫy nơi xứ người

Tôi còn nhớ thời gian ở VN, có một lần tôi được người bạn giới thiệu đi nghe "thuyết giảng" về mô hình kinh doanh mới, rất hấp dẫn và hứa hẹn nhiều cơ hội kiếm thêm thu nhập cao. Đó là buổi giới thiệu về hình thức kinh doanh đa cấp tại công ty Sinh Lợi, nằm trên đường Hoàng Văn Thụ. Trước đó, tôi đã được biết thông tin về loại hình kinh doanh này qua báo chí và họ cũng đã cảnh báo rất nhiều để đừng “lọt bẫy”.

Chính vì vậy, ngay sau buổi hôm đó tôi đã nhận thức được sự nguy hiểm đang kề gần và tôi đã quyết định không tham gia. Nhưng người bạn ấy vẫn cứ thường xuyên liên lạc với tôi để thuyết phục tôi tham gia hệ thống bán hàng đó.

Thật sự, tôi không hiểu vì sao báo chí và những người bị hại đã tố cáo rất nhiều hình thức hoạt động kinh doanh đa cấp, nhưng công ty Sinh Lợi và một số công ty khác vẫn ngày ngày công khai chiêu dụ người ta vào cạm bẫy!?

Khi qua Singapore du học, đang bình yên với công việc học tập và nghiên cứu, một ngày nọ tôi được một người bạn Singapore chủ động đến làm quen tại nhà hàng thức ăn nhanh KFC. Có một thực tế rằng, hầu như các bạn du học sinh VN khi qua Singapore du học đều cố gắng tìm làm bạn với người dân tại đây với mục đích trau dồi kỹ năng tiếng Anh. Chính vì vậy, không ít trường hợp các bạn mắc bẫy hình thức kinh doanh đa cấp mà báo chí đã nêu. Lý do rất đơn giản là, những người Singapore đang theo bám hình thức này đã nắm bắt được tâm lý chung đó của du học sinh và thế là họ chớp thời cơ ngay.

Khi lần đầu gặp người bạn Singapore, tôi nghĩ trong đầu rằng mình sẽ có một mối quan hệ tốt và lâu dài sau khi học xong tại Singapore. Hơn nữa, việc làm quen với nhiều người bạn Singapore sẽ giúp mình tiến thân nhanh hơn và sẽ tìm được nhiều cơ hội cho công việc về sau. Nhưng thật thất vọng, từ lần gặp thứ hai trở đi, người bạn Singapore chỉ chú tâm vào câu chuyên mời tôi đi nghe “thuyết giảng” về những vấn đề kinh doanh “hiện đại”.

Thật tình lúc đó tôi chỉ nghĩ rằng mình đi tham dự thì cùng lắm chỉ mất thời gian thôi mà còn có thêm được kiến thức mới, hơn nữa, tôi gần như hoàn toàn tin tưởng vào người bạn Singapore. Khi vào trong hội trường của công ty X, một công ty TNHH của Singapore chuyên phân phối hàng tiêu dùng cho một tập đoàn của Mỹ,

Tôi đã thật choáng ngợp với gần cả trăm con người đủ mọi quốc tịch Malaysia có, Ấn Độ có, Nepal có, VN có với đủ mọi thành phần nghề nghiệp lao công, nội trợ, sinh viên, nhân viên văn phòng, tài xế… cùng ngồi hát, làm quen, chơi trò chơi và “nghe thuyết giảng”. Tôi đã được gặp 2 người bạn người Việt đang học tại trường NUS đang là cộng tác viên của chương trình.

Tôi thật sự buồn và thương cho 2 bạn VN ấy, buồn là vì nghĩ rằng các bạn là sinh viên của trường nổi tiếng nhất nhì châu Á mà lại dễ dàng rơi vào cạm bẫy lãng xẹt đó, thương là vì tôi biết các bạn cũng đang là nạn nhân của hình thức kinh doanh đó và chắc chắn một điều rằng các bạn sẽ trở thành người đi chiêu dụ những nạn nhân mới. Làm sao để biết mà phòng ngừa? Câu trả lời là: rất dễ! Bạn có thể nhận biết một số dấu hiệu sau đây để khỏi rơi vào cạm bẫy.

- Thông thường, trước lúc chính thức tham gia kiểu hình thức kinh doanh đa cấp, những người tư vấn viên sẽ mời bạn tham dự một vài buổi thuyết giảng bằng nhiều lời lẽ chiêu dụ khác nhau. Tốt nhất bạn nên từ chối không tham gia ngay lúc đầu.

- Các sản phẩm mà công ty kinh doanh đa cấp tại Singapore thường thấy là mỹ phẩm, các sản phẩm gia dụng, máy khử mùi hôi thuốc lá, máy làm sạch không khí…

- Những tư vấn viên rất kiên trì đeo bám bạn để mời vào “đường dây” của họ, chính vì vậy bạn cần khéo léo từ chối những cuộc gặp riêng tư để tránh quấy nhiễu thời gian học tập của mình.

- Bạn không nên đưa địa chỉ nơi bạn ở, e-mail của bạn và cũng đừng nên giới thiệu bạn bè của bạn cho những người đó.

- Cuối cùng, bạn cần xác định rõ trách nhiệm của bạn sang Singapore ưu tiên trên hết là học tập, bạn không nên mộng mơ làm thêm để kiếm thu nhập cao, cần xác định rõ loại hình công việc mà mình phù hợp.

Chúc các bạn thành công.

* Đừng dính vào loại hình kinh doanh này

Sau khi đọc bài này, tôi thật sự buồn cho một số du học sinh VN tại Singapore khi họ trở thành nạn nhân của "Vòng xoáy đa cấp". Tôi đặt câu hỏi là tại sao họ có trí thức, đi du học để nâng cao trình độ của mình mà lại có cái nhìn thiển cận đến thế? Những người nội trợ, tài xế mà trở thành nạn nhân của vòng xoáy đa cấp thì còn thông cảm được, nhưng với du học sinh mà không nhận ra được cái bẫy thì thật là đáng trách.

Tôi xin kể về trường hợp của tôi cách đây 4 năm. Khi đó tôi đang là nhân viên một công ty TNHH, có ý định đổi việc nên đã đăng C.V của mình lên mạng. Sau đó vài ngày có hai người thường xuyên gọi điện cho tôi nói là muốn tuyển tôi vào làm "Kinh doanh mạng". Quả thật khi đó tôi chưa có nhiều kinh nghiệm và cũng chưa được tiếp xúc nhiều với thông tin đại chúng, vì tôi mới ra trường đã đi làm ngay và tôi chỉ chuyên tâm vào công việc trong công ty.

Nhưng sau khi tôi hỏi đầu đuôi và công việc cụ thể thì người đó nói là phải gặp mới nói rõ được. Tôi gợi chuyện cho họ và tỏ cho họ biết rằng nếu không biết rõ công việc, công ty thì tôi không có thời gian gặp họ. Thế là họ nói tôi rằng công việc không cần toàn thời gian, dễ dàng có thu nhập cao. Tôi hỏi làm cách nào thì họ nói tôi chỉ cần giới thiệu bạn đến nghe "giảng" một khoá kinh doanh mạng thì tôi sẽ được hưởng hoa hồng và mang sản phẩm đi bán hoặc giới thiệu được người làm "đại lý" thì có hoa hồng tương ứng.

Nghe qua tôi cũng thấy "dễ dàng" nhưng suy nghĩ một chút thì tôi thấy không ổn mà bấp bênh quá. Tôi cần là cần một công việc ổn định, chuyên nghiệp. Và tôi đã từ chối họ thẳng thừng. Nhưng họ vẫn thường xuyên gọi điện cho tôi và hẹn gặp. Nhưng họ không bao giờ gặp được tôi vì tôi luôn trả lời rằng tôi hoàn toàn không thể, không muốn và không tham gia, đừng gọi tôi mất thời gian. Hơn nữa, vì tôi không để lại số điện thoại cố định và địa chỉ nên họ không có cơ hội làm phiền tôi. Sau một thời gian (khoảng 1 tháng) gọi điện hoài không được, họ tự rút lui.

Hai năm sau, tôi mới tiếp cận và biết nhiều thông tin về kinh doanh đa cấp. Khi biết thông tin về một số nạn nhân của kiểu làm ăn bất hợp pháp này, tôi thở phào cho là mình "thông minh" và may mắn nhưng lại thương cho những người đã nghèo lại càng khổ vì họ tin vào cái sự "giàu" nhanh chóng nhờ đa cấp.

Tôi viết ra những dòng này, rất mong những ai có điều kiện tiếp cận thông tin đại chúng, hãy cảnh giác và suy nghĩ thận trọng trước khi tham gia vào một hoạt động mà mình cho là mới, và mong rằng mọi người cần có suy nghĩ về "kinh doanh không phải là nơi để ta có thể vừa thư giãn vừa thu tiền".

Thật là kinh khủng. Tôi là sinh viên năm thứ 3 tại một trường danh tiếng của Singapore. Tôi cũng bị một upline khác lừa vào đường dây bán hàng đa cấp này. Đầu tiên họ làm quen và dụ tôi đi tham gia các buổi thuyết trình về Maketing Plan. Ở đây họ thuyết giảng nếu bạn tham gia mạng lưới bạn sẽ có siêu lợi nhuận và rất nhiều tiền. Thực tế là người này đi lừa người kia. Hiện tại tôi mua sản phẩm của công ty bán hàng đa cấp hết 112 triệu đồng để được Count (một chức trong mạng lưới). Sản phẩm ở đây là các lọ hương dầu từ Pháp (Estebel-Lamp berger) mà giá trị thật của nó thấp hơn rất nhiều lần so với giá của công ty bán hàng đa cấp bán ra.

Tôi đã trót tham gia và bây giờ phải đi tìm mạng lưới để kéo lại vốn. Tôi chỉ có lời khuyên cho các bạn chưa tham gia là đừng bao giờ dính vào loại hình kinh doanh này, và đừng tham gia vào các khoá huấn luyện do một số người dụ dỗ.