Phóng to

VKSND tối cao sẽ ra quyết định đình chỉ điều tra hai tội danh và miễn trách nhiệm hình sự một tội danh đối với nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ GTVT Nguyễn Việt Tiến. Như vậy, cuối tuần này ông Tiến đã trở thành công dân bình thường. Theo VKSND tối cao, việc khởi tố ông Nguyễn Việt Tiến là có cơ sở nên ông Tiến sẽ không được bồi thường theo Nghị quyết 388.

Chúng tôi đã trao đổi với ông Hoàng Nghĩa Mai - Phó Viện trưởng VKSND tối cao.

Khởi tố: Yếu tố pháp lý và yếu tố dư luận

Phóng to

Ông Hoàng Nghĩa Mai - Phó Viện trưởng VKSND tối cao

* Thưa ông, việc rút truy tố có thể hiểu là trong thời gian vừa rồi, ông Tiến đưa ra được nhiều bằng chứng khẳng định không có tội?

- Ông Tiến và luật sư cũng có đơn trình bày như vậy nhưng việc đình chỉ không phải từ sự phản biện của ông Tiến mà từ việc các cơ quan bảo vệ pháp luật xem xét toàn diện, khách quan các chứng cứ, tài liệu. Trong quá trình kiểm sát điều tra, chúng tôi đã yêu cầu điều tra bổ sung. Ngay trong kết luận điều tra, tôi cũng đã đề nghị với hai hành vi trước (cố ý làm trái và lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ - PV) có thể xem xét trách nhiệm hình sự như thế nào cho thỏa đáng.

* Vậy quan điểm khác nhau về đánh giá chứng cứ xuất hiện từ giai đoạn điều tra hay từ khi cơ quan điều tra kết luận?

- Trong quá trình điều tra. Thực ra lúc khởi tố điều tra vụ án này có bối cảnh các thông tin hoàn toàn bất lợi cho phía ông Tiến. Bởi thời điểm ấy xảy ra vụ đánh bạc liên quan trách nhiệm của Bùi Tiến Dũng và tình thế nguy hiểm là Bùi Tiến Dũng tổ chức các đường dây mang tính chất “chạy án”. Rõ ràng lúc ấy dư luận nhìn vào chỗ ấy là đen tối. Thông tin ban đầu là đánh bạc mấy triệu đô, lấy tiền đâu ra để đánh bạc và kèm theo đó là một loạt vấn đề khác bùng nhùng. Từ Bùi Tiến Dũng người ta mới lần ra người tiền nhiệm của ông Dũng là Nguyễn Việt Tiến. Vì sao lại là ông Tiến; còn vấn đề nào đằng sau không thì tôi không rõ.

Rõ ràng ở thời điểm ấy, ở Bộ GTVT Nguyễn Việt Tiến đang là “ngôi sao sáng”. Và nếu con đường phát triển thuận lợi thì Nguyễn Việt Tiến không phải là Nguyễn Việt Tiến bây giờ mà phải có cái gì khác hơn nữa. Trong bối cảnh như vậy, chắc là cơ quan điều tra đã khởi tố điều tra với ông Tiến, vừa có cả vấn đề về pháp lý, vừa có cả vấn đề dư luận.

Sẽ xem xét trách nhiệm cơ quan tố tụng nhưng không bồi thường

* Đến nay, với quyết định sắp tới có thể hiểu là ông Tiến vô tội?

- Việc khởi tố cũng có đủ những dấu hiệu. Ở vị trí như vậy, để xảy ra hậu quả như vậy thì có trách nhiệm chứ không phải không.

* Thưa ông, khi bắt thì VKS có phê chuẩn khởi tố, tạm giam. Ông nói VKS nhận thấy trách nhiệm của mình, vậy nó như thế nào?

- Theo luật, tất cả những lệnh, quyết định, biện pháp tố tụng mà VKS đã tham gia, phê chuẩn thì VKS phải chịu trách nhiệm về những quyết định ấy. Sau này phân tích vụ án, chúng tôi sẽ xem xét trách nhiệm cán bộ của mình.

* Nếu đình chỉ điều tra và miễn trách nhiệm hình sự cho ông Tiến thì ông ấy có được bồi thường theo NQ 388 không?

- Vụ ông Tiến làm sao nghiêm trọng bằng vụ ông Chiến ở Cần Thơ và hàng chục vụ khác. Với ông Tiến, trong trường hợp miễn trách nhiệm theo Điều 25 BLHS hoàn toàn đúng và chúng tôi quan điểm là không có việc bồi thường. Phải là oan mới áp dụng NQ 388.

* Với tình trạng pháp lý sắp tới, ông Tiến có đề nghị cho ông ấy tiếp tục vào Đảng, đi làm...?

- Việc đấy là trách nhiệm của cơ quan hành chính nhà nước. Bây giờ cơ chế rất cởi mở, người ta đi tù rồi, người ta đóng bảo hiểm hàng chục năm thì vẫn được hưởng theo chế độ hưu cơ mà. VKSND tối cao chỉ nói rõ là trong trường hợp được đình chỉ theo quy định của luật thì đương sự được khôi phục quyền lợi hợp pháp. Còn quyền lợi ấy anh phải xem xét, kiến nghị với Chính phủ để xem xét. VKSND tối cao không có quyền về hành chính, VKS cũng không đình chỉ những chức vụ ấy của ông Tiến.

Vụ ông Tiến, dấu hiệu vi phạm pháp luật là có. Nhưng VKS cân nhắc tổng thể nhiều mặt. Có thể có ý kiến ngược nhiều nhưng nhiều người cho rằng ông ấy là người có đóng góp nhiều cho ngành giao thông; là con người từ thực tiễn đi lên nên có quyết sách rất đúng trong xây dựng kết cấu hạ tầng của giao thông vận tải Việt Nam. Có vi phạm thì phải nhận trách nhiệm nhưng người ta có cơ hội đóng góp, cống hiến cho sự nghiệp chung thì phải xem xét.

1. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự, nếu khi điều tra, truy tố hoặc xét xử, do chuyển biến của tình hình mà hành vi phạm tội hoặc người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. 2. Trong trường hợp trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội đã tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm thì cũng có thể được miễn trách nhiệm hình sự. 3. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có quyết định đặc xá.

.............................................

Bà Lê Thị Thu Ba - Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH: Nếu cơ quan tố tụng bị ảnh hưởng bởi áp lực dư luận là sai

Còn đối với trường hợp anh Nguyễn Việt Tiến, tôi mới chỉ nghe các phóng viên trao đổi nên chưa có căn cứ để xác định rõ.

* 2/3 tội danh mà trước đây cơ quan tố tụng khởi tố ông Tiến, nay không đủ chứng cứ buộc tội. Chỉ còn một hành vi “thiếu trách nhiệm” nhưng có khả năng ông Tiến sẽ được miễn trách nhiệm hình sự. Vậy thì có đủ căn cứ để ông Tiến đòi bồi thường?

- Vấn đề này tôi chưa nắm cụ thể vụ việc. Nhưng nếu theo giả thuyết trên thì có thể khi bắt đầu khởi tố thì người ta khởi tố về rất nhiều tội. Cuối cùng thì “anh” vẫn còn một tội nhưng xét đến những tình tiết này khác nên miễn trách nhiệm hình sự thì cũng không phải bồi thường.

* Phải chăng cơ quan điều tra khi khởi tố ông Tiến đã chịu rất nhiều áp lực của dư luận xã hội? Bà bình luận gì về điều này?

- Nguyên tắc hoạt động của các cơ quan tố tụng là độc lập, khách quan, không chịu tác động bởi bất cứ lý do nào. Còn việc cơ quan tố tụng để xảy ra việc đó tôi nghĩ cũng nằm ngoài mong muốn của họ, nếu bị ảnh hưởng bởi dư luận trong quá trình tố tụng thì rõ ràng là sai lầm.

* Vụ PMU 18 được khởi đầu rất ầm ĩ, rồi chìm lắng dần theo kết luận của cơ quan tố tụng thì nó không lớn như công luận đã từng đề cập. Nhiều ý kiến nghi ngại rằng có chuyện gì đó trong quá trình điều tra dẫn đến kết quả này?

- Khi khởi tố vụ án thì các thông tin để quyết định khởi tố phải chuẩn xác. Tất nhiên là có thể cho phép thông tin ban đầu với kết luận khác nhau nhưng không nên quá cách biệt như thế. Như vậy phải xem nghiệp vụ trinh sát của cơ quan điều tra có vấn đề gì đó.

* Trước thông tin sẽ miễn tố ông Nguyễn Việt Tiến, vụ án vốn đã phức tạp sẽ thu hút quan tâm lớn của dư luận. Quốc hội có đòi hỏi một sự báo cáo nào đó không?

- Bây giờ chưa thể nói được gì cả. Nếu cần thiết phải chất vấn thì Quốc hội sẽ có yêu cầu. Còn khi thấy các cơ quan tố tụng đình chỉ điều tra mà rõ ràng rồi thì cũng không cần phải báo cáo.