Các nhà cổ sinh vật học vừa mô tả một loài rắn hoàn toàn mới mang tên Tametara mirim, được phát hiện tại Brazil, đồng thời sử dụng công nghệ chụp cắt lớp vi tính (micro-CT) để tái dựng chi tiết hộp sọ, não và tai trong của mẫu hóa thạch có niên đại khoảng 80 triệu năm. 

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature.

Điều khiến phát hiện này trở nên đặc biệt là hóa thạch vẫn bảo tồn khoảng 60% hộp sọ và 70% cột sống, mức độ nguyên vẹn hiếm gặp đối với rắn cổ đại. Nhờ đó nhóm nghiên cứu lần đầu có thể quan sát cấu trúc não của một loài rắn sống cùng thời với khủng long.

Theo ông Tiago Simões - nhà sinh học tiến hóa tại Đại học Princeton (Mỹ) và là tác giả chính của nghiên cứu, loài rắn này mang nhiều đặc điểm thích nghi với lối sống đào hang. Não của chúng có vùng xử lý thị giác nhỏ hơn rắn hiện đại, trong khi hộp sọ dày và chắc hơn, giúp chịu được áp lực khi chui qua lòng đất.

Đáng chú ý, phát hiện này góp thêm bằng chứng cho thấy lịch sử tiến hóa của loài rắn không diễn ra theo con đường duy nhất.

Trong nhiều thập kỷ, giới khoa học vẫn tranh luận về việc những loài rắn đầu tiên tiến hóa từ động vật đào hang, sinh sống trên mặt đất hay dưới biển. 

Tuy nhiên kết quả mới cho thấy từ khoảng 80 triệu năm trước, các dòng rắn cổ đã phát triển theo nhiều hướng khác nhau để thích nghi với những môi trường sống riêng biệt.

Ông Simões cho biết những loài rắn đầu tiên "đa dạng hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây", với các hệ thống cảm giác và hình thái cơ thể khác nhau xuất hiện gần như cùng thời, thay vì tiến hóa theo một lộ trình tuyến tính.

Nhóm nghiên cứu cũng so sánh Tametara mirim với nhiều hóa thạch rắn cổ khác. Trong khi loài mới phát hiện có dấu hiệu của một động vật đào hang chuyên biệt, một số loài khác lại sở hữu cấu trúc phù hợp với cuộc sống trên mặt đất hoặc trong môi trường biển. 

Nghĩa là quá trình tiến hóa của rắn diễn ra theo nhiều nhánh song song, thay vì tất cả đều bắt nguồn từ cùng một kiểu sinh thái.

Theo các nhà khoa học, phát hiện mới không chỉ giúp giải mã nguồn gốc của loài rắn mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu sâu hơn về sự tiến hóa của não và các cơ quan cảm giác ở động vật có xương sống cổ đại. 

Những công nghệ hình ảnh hiện đại như micro-CT đang cho phép các nhà nghiên cứu "nhìn xuyên" vào bên trong hóa thạch mà không cần phá hủy mẫu vật, từ đó hé lộ những thông tin từng được cho là đã mất vĩnh viễn theo thời gian.

Quần thể chim cổ rắn quý hiếm với hơn chục tổ vào mùa nuôi con

Tại TP Đồng Nai ghi nhận được một số hình ảnh quần thể chim cổ rắn với hơn chục tổ. Chim bố mẹ túc trực nuôi con và tập tính mớm mồi độc đáo.