Hệ vi sinh đường ruột cần được quan tâm từ những năm đầu đời

Nhiều nghiên cứu cho thấy hệ vi sinh đường ruột của trẻ được hình thành và phát triển ngay từ giai đoạn đầu đời, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như phương thức sinh, chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, hệ vi sinh của mẹ và việc sử dụng kháng sinh.

Theo các chuyên gia, hệ vi sinh đường ruột không chỉ liên quan đến chức năng tiêu hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển hệ miễn dịch của trẻ. Khi hệ vi sinh mất cân bằng, số lượng lợi khuẩn suy giảm, nền tảng miễn dịch trong những năm đầu đời cũng có thể bị tác động.

Tại Việt Nam, dữ liệu từ Our World in Data dựa trên nghiên cứu của Browne và cộng sự cho thấy khoảng 74% trẻ dưới 5 tuổi có triệu chứng nhiễm khuẩn hô hấp dưới được điều trị bằng kháng sinh, thuộc nhóm tỉ lệ cao trong khu vực Đông Nam Á. 

Mặc dù kháng sinh là biện pháp điều trị cần thiết đối với các bệnh nhiễm khuẩn theo chỉ định y tế, việc sử dụng thuốc này cũng có thể làm xáo trộn hệ vi sinh đường ruột của trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, trẻ sinh mổ cũng được xem là nhóm cần được quan tâm nhiều hơn về sức khỏe hệ vi sinh đường ruột. Theo số liệu của Cục Thống kê, tỉ lệ sinh mổ tại Việt Nam năm 2021 đạt 34,4% tổng số ca sinh. 

Do không đi qua đường sinh tự nhiên, trẻ sinh mổ có thể bỏ lỡ một phần quá trình tiếp xúc ban đầu với hệ vi sinh của mẹ, từ đó có mức lợi khuẩn đường ruột thấp hơn.

Các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc tuân thủ chỉ định điều trị của nhân viên y tế, việc hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột trong và sau các can thiệp y khoa cũng là yếu tố đáng được quan tâm nhằm góp phần xây dựng nền tảng tiêu hóa và miễn dịch cho trẻ.

Synbiotic được nghiên cứu ngày càng nhiều trong dinh dưỡng đầu đời

Cùng với sự phát triển của khoa học dinh dưỡng, các giải pháp hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột ngày càng được nghiên cứu chuyên sâu. 

Bên cạnh probiotic và prebiotics đã được nghiên cứu rộng rãi, synbiotic đang thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn nhờ cơ chế phối hợp hiệp đồng giữa các chủng lợi khuẩn và nguồn dưỡng chất chuyên biệt, giúp hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột hiệu quả hơn so với từng thành phần đơn lẻ.

Nhờ cơ chế phối hợp này, lợi khuẩn không chỉ được bổ sung vào đường ruột mà còn được nuôi dưỡng để phát triển tốt hơn, qua đó góp phần khôi phục và duy trì sự cân bằng hệ vi sinh hiệu quả hơn.

Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu lâm sàng đã được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả của synbiotic đối với trẻ sinh mổ. Trong đó, nghiên cứu JULIUS 1 ghi nhận sự phục hồi của nhóm lợi khuẩn Bifidobacteria sau 3 ngày sử dụng công thức có chứa synbiotic. 

Nghiên cứu JULIUS 2 cho thấy hệ vi sinh đường ruột của trẻ có xu hướng phát triển gần hơn với trẻ sinh thường sau 4 tuần can thiệp. Trong khi đó, nghiên cứu DRAGON ghi nhận hiệu quả duy trì lâu dài với sự phục hồi của nhóm vi khuẩn Bacteroides đến 12 tháng sau đó.

Tại Hội nghị Khoa học Toàn quốc 2026 với chủ đề “Xu hướng mới synbiotic & dinh dưỡng đầu đời hỗ trợ miễn dịch, não bộ và phát triển toàn diện ở trẻ nhỏ”, do Tập đoàn Danone phối hợp Hội Nhi khoa Việt Nam tổ chức, nhiều bằng chứng khoa học mới về synbiotic tiếp tục được cập nhật và chia sẻ.

PGS. Amber Chiou, phó giám đốc Viện Nghiên cứu Thực phẩm Tương lai thuộc Đại học Bách khoa Hồng Kông, cho biết trẻ sinh mổ thường có lượng lợi khuẩn Bifidobacteria thấp hơn trẻ sinh thường. 

Theo bà, các công thức dinh dưỡng chứa synbiotic có thể góp phần hỗ trợ thiết lập hệ vi sinh đường ruột theo hướng thuận lợi hơn, thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn có lợi và hỗ trợ điều hòa đáp ứng miễn dịch.

Tập đoàn Danone cho biết hiện nay, hệ dưỡng chất synbiotic được ứng dụng trong một số sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ của nhãn hàng Aptamil. Doanh nghiệp khẳng định mang đến các giải pháp dinh dưỡng chất lượng cao phù hợp với nhu cầu của trẻ. 

Bên cạnh đó, không ngừng ứng dụng các nghiên cứu khoa học trong dinh dưỡng đầu đời để phát triển những sản phẩm hỗ trợ nuôi dưỡng hệ tiêu hóa khỏe mạnh, góp phần xây dựng nền tảng miễn dịch, tăng trưởng và phát triển lâu dài cho trẻ.

Theo các chuyên gia, việc chăm sóc hệ vi sinh đường ruột ngay từ những năm đầu đời đang trở thành một trong những hướng tiếp cận quan trọng trong dinh dưỡng nhi khoa hiện đại. 

Những bằng chứng khoa học mới về synbiotic được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng thêm các giải pháp hỗ trợ trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm trẻ sinh mổ hoặc có nguy cơ mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.