Uống thuốc đúng thời điểm mới phát huy tác dụng

11/12/2017 16:04 GMT+7

Đối với thuốc loại uống, đặc biệt phải uống đôi ba lần trong ngày, người ta rất quan tâm đến thời điểm dùng thuốc, tức vào lúc nào trong ngày xem là tốt nhất cho việc uống thuốc.

Uống thuốc đúng thời điểm mới phát huy tác dụng - Ảnh 1.

Ảnh minh họa. Nguồn: sakda.info

Từ lâu, người ta thường chọn lựa thời điểm dùng thuốc thích hợp dựa vào các bữa ăn (ngay, gần hoặc xa bữa ăn) tùy vào sự tương tác thuốc và thức ăn, thức uống. Thức ăn thức uống nếu được dùng chung cùng với thuốc sẽ ảnh hưởng làm thay đổi mức độ hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ thuốc, do đó làm thay đổi tác dụng và cả độc tính đối với thuốc. Tức là, nếu dùng thuốc không đúng lúc, thuốc và thức ăn thức uống có thể gây tương tác với thuốc dùng một cách bất lợi. Tuy nhiên, vẫn có rất nhiều thuốc không ảnh hưởng bởi thực phẩm, muốn uống lúc nào cũng được.

Trước hết, thức ăn thức uống có thể làm thay đổi mức độ hấp thu của thuốc đưa đến thuốc có tác dụng nhanh hay chậm. Nếu uống thuốc vào lúc đói (trước khi ăn 1 giờ chẳng hạn) thời gian lưu thuốc tại dạ dày chỉ trong vòng vài chục phút rồi tống ngay xuống ruột giúp thuốc được hấp thu khá nhanh. Trái lại, nếu thuốc uống ngay sau bữa ăn, thời gian lưu thuốc tại dạ dày sẽ lâu hơn, từ 1 - 4 giờ làm ảnh hưởng đến sinh khả dụng của thuốc, tức thuốc được hấp thu chậm và kém, đưa đến thuốc cho tác dụng chậm. Dựa vào bữa ăn, có thể chia thuốc uống ra làm 4 loại: loại nên uống vào lúc bụng no, loại uống vào lúc bụng đói, loại nên uống cùng với bữa ăn, và loại uống tùy thuộc vào tính chất của từng loại thuốc.

Thuốc nên uống vào lúc bụng no (tức uống ngay sau khi ăn):

Một số kháng sinh kém bền với môi trường acid như Ampicillin, Erythromycin, Lincomycin… nên uống vào lúc bụng no (nhờ thức ăn trung hòa acid ở dạ dày); nếu uống vào lúc bụng đói làm tăng khả năng phân hủy thuốc do môi trường có nhiều acid tại dạ dày. Aspirin và các thuốc chống viêm không steroid (NSAID: Ibuprofen) nếu dùng dạng không bao bảo vệ niêm mạc dạ dày thì nên uống vào lúc bụng no để không hại dạ dày.

Thuốc nên uống vào lúc bụng đói (tức uống trước khi ăn 1 giờ hoặc sau khi ăn 1 - 2 giờ):

Có khá nhiều thuốc kháng sinh nên uống vào lúc bụng đói vì giúp hấp thu thuốc vào máu nhanh hơn để thuốc sớm cho tác dụng điều trị.Còn thuốc được bào chế dạng bao tan ở ruột (như Aspirin pH8) hay dạng phóng thích dược chất kéo dài (như Adalate LP) nên uống vào lúc bụng đói, tức để thuốc được đưa xuống ruột nhanh giúp màng bao viên thuốc không bị vỡ gây ảnh hưởng đến tác dụng thuốc.

Thuốc nên uống cùng với bữa ăn:

Các thuốc tan nhiều trong dầu mỡ như: vitamin A, D, E, K, kháng sinh kháng nấm griseofulvin nên uống cùng bữa ăn (ngay trước hoặc ngay sau cũng được) để nhờ chất béo của thức ăn thức uống giúp thuốc hấp thu tốt hơn. Thuốc trợ tiêu hóa bổ sung enzyme tiêu hóa pancreatin (Festal, Neopeptine…) cũng nên uống cùng với bữa ăn (hoặc trước khi ăn 5 - 10 phút) để giúp tiêu hóa thức ăn tốt hơn.

Thuốc uống lúc nào tùy thuộc vào tính chất của từng loại thuốc:

Vì mỗi loại thuốc có bản chất khác nhau nên không có quy luật chung về uống thuốc vào lúc nào cho tất cả các loại thuốc. Cũng như không có tài liệu nào trình bày đầy đủ cách uống thuốc cho mọi loại thuốc. Mà cách dùng thuốc lúc nào sẽ tùy vào sự hiểu biết về dược động học, dược lực học của từng loại thuốc cụ thể mà được áp dụng (thông thường bản hướng dẫn sử dụng thuốc có đề cập nhưng có khi không nói đến).

Ví dụ thứ nhất cho thấy uống thuốc lúc nào tùy thuộc vào tác dụng của thuốc. Domperidon (Motilium-M) là thuốc có tác dụng kích thích nhu động của dạ dày, làm tăng trương lực cơ thắt tâm vị và làm tăng biên độ mở rộng của cơ thắt môn vị sau bữa ăn; cho nên, Domperidon được dùng trị chứng khó tiêu đầy bụng, no lâu do thức ăn chậm xuống ruột.

Cần uống thuốc Domperidon 15 - 30 phút trước bữa ăn nhằm cho thuốc có đủ thời gian hấp thu vào máu cho tác dụng trị chứng khó tiêu do dạ dày hoạt động không tốt. Bởi vì sau khi uống Doperidom khoảng 30 phút thì thuốc mới vào được trong máu và đạt được nồng độ đỉnh trong huyết tương, tức khi đó thuốc mới cho tác dụng tốt nhất. Nếu ta uống thuốc sau bữa ăn, và thời gian uống sau bữa ăn lại quá dài, Domperidon không kịp phát huy tác dụng trị chứng khó tiêu đã phát sinh.

Ví dụ thứ hai cho thấy uống thuốc lúc nào không chỉ tùy thuộc vào tác dụng của thuốc mà còn tùy thuộc vào tác dụng phụ có hại của thuốc. Glimepirid là thuốc trị đái tháo đường týp 2 (ĐTĐ2) theo cơ chế kích thích tế bào bêta của tuyến tụy tiết insulin để giúp hạ đường huyết nếu có sự tăng đường huyết. Đối với người bệnh ĐTĐ2, thời điểm tăng đường huyết dễ xảy ra sau bữa ăn. Vì vậy, nên uống thuốc Glimepirid ngay trước bữa ăn sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên trong ngày (có tài liệu ghi uống vào bữa ăn thì cũng tương tự).

Uống ngay trước bữa ăn để Glimepirid có thời gian cho tác dụng đúng lúc đường huyết bắt đầu tăng do bữa ăn. Còn Metformin cũng là thuốc trị ĐTĐ 2 nhưng nên uống Metformin sau bữa ăn vì Metformin có tác dụng phụ gây rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy), nếu uống bụng trống dễ bị rối loạn tiêu hóa hơn (uống trước bữa ăn do bụng đói dễ bị nôn hơn).

Nguồn: Viện Sốt rét - Ký Sinh trùng - Côn trùng Quy Nhơn (Bộ Y tế)

Tin mới nhất

08:26 PM

Lần đầu Thanh Hóa lấy huyết khối cơ học cứu bệnh nhân đột quỵ

TTO - Các bác sĩ Khoa thần kinh, Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa vừa cứu sống một bệnh nhân bị đột quỵ não bằng phương pháp lấy huyết khối cơ học. Đây là lần đầu tiên ở Thanh Hóa triển khai phương pháp này.

08:18 PM

Học giỏi, nhưng cháu tôi vô cảm khi ông mình vào viện

TTO - Tôi cứ băn khoăn tự hỏi tại sao các cháu tôi không có khái niệm tình cảm giữa các thành viên trong gia đình? Thậm chí vô cảm, bực tức khi ông mình vào viện?

07:58 PM

HSBC nhận định 'tăng trưởng thương mại đã trở lại'

TTO - Thương mại hàng hóa chịu sức ép chưa từng có trong những năm gần đây. Năm 2016, tốc độ tăng trưởng thương mại hàng hóa chậm nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, đà tăng trưởng đã trở lại.

07:55 PM

Một người Việt là 'anh hùng môi trường' vì giúp giảm nhiệt điện than

TTO - Ngày 23-4, Quỹ môi trường Goldman ở San Francisco (Mỹ) công bố bảy anh hùng môi trường nhận Giải thưởng môi trường Goldman năm 2018, trong đó có một công dân Việt Nam.

07:11 PM

Hà Nội tuyển sinh lớp 6 bằng bài thi đánh giá năng lực

TTO - Đây là quy định đối với các trường đặc thù, có vùng tuyển rộng, số đăng kí tuyển sinh nhiều hơn chỉ tiêu.

07:05 PM

Hạnh phúc gia đình giản dị qua bộ ký hoạ dễ thương

TTO - Những bức vẽ tràn ngập tình yêu lột tả cuộc sống thường ngày của gia đình khiến hoạ sĩ Soosh chiếm được cảm tình của 200.000 người theo dõi trên Instagram.

06:55 PM

MobiFone cho cập nhật thông tin trực tuyến sau... hạn chót 24-4

TTO - Hai hình thức được MobiFone cung cấp để các thuê bao bổ sung thông tin, ảnh chân dung trực tuyến là website và ứng dụng My MobiFone.

06:52 PM

Người vận chuyển 15 bánh heroin khai là giáo viên tiểu học

TTO - Tại cơ quan công an khi bị bắt giữ cùng 15 bánh heroin, 2kg ma túy đá, 8.000 viên ma túy tổng hợp, nghi phạm khai nhận đang là giáo viên một trường tiểu học ở huyện Quế Phong (Nghệ An).

06:43 PM

Dàn cảnh để chôm tiền, băng trộm không ngờ trinh sát đi ngang qua

TTO – Chiều 23-4, nguồn tin từ Công an quận Thủ Đức, TP.HCM cho biết cơ quan này đang tổ chức lực lượng truy bắt nhóm nghi can dàn cảnh va chạm xe để trộm tiền của một người dân vừa rút tiền từ ngân hàng.

06:25 PM

Kiểm toán nhà nước không nên có 'vùng cấm'

TTO - Đối tượng của kiểm toán nhà nước không chỉ có tài chính công mà còn có tài sản công, đất công và tất cả phải công khai minh bạch, bất kể là đối tượng nào.

06:16 PM

Chi gần 970 triệu đồng bảo vệ trật tự trạm BOT quốc lộ 6

TTO - Công ty TNHH BOT quốc lộ 6 vừa gửi Tổng cục Đường bộ Việt Nam xem xét bố trí kinh phí 969 triệu đồng cho các hoạt động đảm bảo an ninh trật tự, tuyên truyền, xác minh đối tượng hưởng giá vé ưu đãi.

06:12 PM

​CLB bóng đá Bà Rịa- Vũng Tàu quyết tâm thăng hạng

TTO - Chiều 23-4, tại sân vận động TP Bà Rịa (Bà Rịa- Vũng Tàu), CLB bóng đá Bà Rịa- Vũng Tàu đã làm lễ xuất quân tham dự Giải bóng đá hạng nhì quốc gia 2018.