Cho đến thời điểm này, hầu hết các liên đoàn bóng đá châu lục đã từ bỏ các giải đấu dành cho lứa U23. Hoặc nếu còn duy trì như châu Phi, châu Đại Dương thì giải đấu U23 cũng chỉ diễn ra 4 năm một lần với mục đích tuyển chọn đội dự Olympic.

Tuy nhiên, bóng đá châu Á lại khác khi vẫn duy trì việc tổ chức giải đấu cho lứa U23 đều đặn 2 năm một lần. Thậm chí khi diễn ra vào năm có Olympic, Giải U23 châu Á được LĐBĐ châu Á (AFC) sử dụng như vòng loại chính thức của Olympic.

Cầu thủ U23 có còn trẻ?

Dù không có một quy định nào về việc bao nhiêu tuổi là trẻ, nhưng rất nhiều sự kiện và giải đấu đã đặt ra tiêu chuẩn về "mức độ trẻ". Ví dụ như châu Âu - nơi bóng đá phát triển nhất hành tinh, cấp độ trẻ cao nhất là U21. Nhiều giải thưởng dành cho cầu thủ trẻ cũng chỉ xét những ngôi sao dưới 21 tuổi. Như vậy, có thể ngầm hiểu với nhau rằng, U21 chính là giới hạn của cái gọi là "cầu thủ trẻ".

Vậy tại sao các cầu thủ U23 không được xem là trẻ? Thực tế, nhiều cầu thủ ở ngưỡng 20 - 21 tuổi nếu thực sự xuất sắc đã khoác áo tuyển quốc gia. Thậm chí nhiều cầu thủ 22 tuổi (thuộc lứa U23) đã có thâm niên ở đội tuyển. Minh chứng là Kylian Mbappe khoác áo tuyển Pháp từ năm 19 tuổi. Jude Bellingham khoác áo tuyển Anh khi mới là chàng trai 17 tuổi.

Như vậy khi nhiều cầu thủ ở châu Á vẫn còn chinh chiến tại Giải U23 thì đồng nghiệp cùng trang lứa tại châu Âu và nhiều nơi khác đã chơi ở những cấp độ cao nhất của bóng đá đỉnh cao. Xác định U23 là trẻ thực tế là khá muộn so với nhiều nơi và cũng không thực sự khoa học trong tiến trình phát triển bóng đá hiện đại.

Năm 2018, tuyển U23 Việt Nam gây bất ngờ khi tiến vào chung kết Giải U23 châu Á tại Trung Quốc. Nhưng trong đội hình của HLV Park Hang Seo khi ấy có hơn một nửa đã thi đấu thường xuyên ở đội tuyển quốc gia. Điều này ngẫm đi ngẫm lại dễ trở thành một nghịch lý trong phát triển bóng đá châu Á.

Để lại nhiều hệ luỵ

Dusan Vujicic, người đại diện cầu thủ đến từ Serbia, từng nói rằng: "Cầu thủ ngày nay hầu hết trưởng thành từ các học viện bóng đá trẻ. Họ vào học viện lúc 10 tuổi, nên đến 20 tuổi gần như đã phát triển đầy đủ về thể chất, tư duy, chiến thuật... Nhiều CLB lớn ở châu Âu xác định nếu một cầu thủ do họ đào tạo khi đến 22 - 23 tuổi vẫn chưa đủ sức chơi cho đội một của CLB thì đó là sự thất bại".

Nhận định này cho thấy độ tuổi 22 - 23 với bóng đá châu Âu đã được xem là khá "già" và không còn phát triển được nữa. Tuy nhiên ở châu Á, cầu thủ ở tuổi này chỉ mới "ra ràng". Từ đây, việc châu Á tổ chức giải trong bối cảnh đi ngược với xu hướng chung của bóng đá thế giới làm phát sinh nhiều hệ lụy.

Một trong số đó là việc giải đấu không thực sự hấp dẫn. Chất lượng của các giải đấu rất thiếu đồng đều. Theo đó, năm có Olympic thì chất lượng cao và những năm còn lại thì khá ì ạch. Sức hút của giải đấu qua nhiều lần tổ chức chưa đạt được kết quả như mong muốn. 

Cụ thể, năm nay, U23 châu Á 2026 diễn ra tại Saudi Arabia. Nhưng do không có mục tiêu tuyển chọn đội bóng tham dự Olympic nên Saudi Arabia chỉ tổ chức giải trên những sân vận động nhỏ. Điều đó cho thấy vị trí của giải đấu này trong hệ thống bóng đá châu Á.

Chưa kể việc tổ chức giải U23 khiến bóng đá châu Á khá rối rắm, xung đột với các giải đấu chuyên nghiệp. Các nền bóng đá lớn của châu Á thường không thể triệu tập những cầu thủ tốt nhất để dự giải vì các CLB không chịu nhả người (do giải đấu không thuộc FIFA Days). Thậm chí, để có đội hình mạnh nhất dự Giải U23 châu Á, các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam phải tạm dừng.

Một trường hợp khác là U23 Thái Lan. Lực lượng họ dự Giải U23 châu Á 2026 thực tế còn yếu hơn cả SEA Games 33 khi vắng đến 10 cầu thủ trụ cột vì các CLB không nhả người. Do đó, Giải U23 châu Á không thể đo lường chính xác sự phát triển của bóng đá trẻ châu lục.

Thực tế nhiều nền bóng đá lớn ở châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran đều rất mạnh nhưng lại thường xuyên thất bại tại Giải U23 châu Á cũng không nằm ngoài những lý do kể trên.

Việt Nam bất ngờ là đội được AFC 'ưu ái' nhất ở Giải U23 châu Á

Trang mạng chính thức của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) dành số lượng bài đăng nhiều đặc biệt cho U23 Việt Nam, trước thềm vòng chung kết Giải U23 châu Á 2026 sắp diễn ra.