Phóng to

Nữ “kỵ sĩ” Lê Thị Thu Hà cùng các “kỵ sĩ nông dân” trên trường đua - Ảnh: Lê Biết

8g sáng mồng 9 tết, gò Thì Thùng, xã An Xuân đã đón hàng nghìn lượt người từ các nơi tụ hội về. 32 kỵ sĩ với 32 ngựa đua thuộc năm xã An Xuân, An Lĩnh, An Thọ, An Định, An Nghiệp là những thanh niên chân đất ở các xã. Điều đặc biệt của hội đua ngựa năm nay là có sự tham gia của một nữ kỵ sĩ.

Em Lê Thị Thu Hà, 15 tuổi, học sinh lớp 9 xã An Xuân, cho biết mình tham gia hội đua năm nay để chứng tỏ không chỉ nam mà nữ cũng có thể điều khiển được ngựa đua. Ngựa đua chủ yếu là ngựa thồ và phần lớn là ngựa cái, nhỏ con. Tính chất hội đua cũng không chuyên nghiệp, nhưng trên tất cả là sự nhiệt tình của các “kỵ sĩ nông dân” và sự đón nhận của người dân như món ăn tinh thần không thế thiếu trong ngày tết.

Nhìn những kỵ sĩ chân đất cưỡi những con ngựa đua nhỏ thó, không dây an toàn, không yên, không nài, chỉ độc chiếc mũ bảo hiểm lướt đi trong nắng, gió và bụi mù giữa sự hò reo tán thưởng vang trời của hàng nghìn người dân quanh đường đua mới thấy sức hút lớn của hội đua ngựa gò Thì Thùng!

Ông Võ Văn Chín, một trong những kỵ sĩ lớn tuổi nhất tham gia hội đua ngựa xuân Canh Dần, kể: “Hội đua ngựa tại An Xuân có từ thời Pháp. Đến những năm chiến tranh, vùng này trở thành căn cứ, hội đua không thể duy trì vì hầu hết ngựa của nhân dân phải tham gia cõng gạo, muối vượt dốc băng ngàn lên tận vùng căn cứ để nuôi bộ đội.

Sau ngày giải phóng đất nước, con ngựa tiếp tục gắn bó với người dân các xã miền núi huyện Tuy An, nhất là xã An Xuân trong lao động sản xuất, giúp bà con thồ nông sản từ nương rẫy về nhà, đến chợ trong điều kiện giao thông cách trở. Ngày tết những bậc bô lão trong làng xưa kia là những kỵ mã oai hùng đã bày cho đám con cháu khôi phục việc đua ngựa để tránh chuyện thanh niên tụ tập cờ bạc”.

Ông Lê Hoàng Sang, chủ tịch UBND huyện Tuy An, cho biết chính vì nét độc đáo của hội đua ngựa gò Thì Thùng nên huyện và tỉnh Phú Yên đang kêu gọi xã hội hóa lễ hội này, nâng cao giá trị các giải thưởng và tiếp tục nâng cấp trường đua để ngày càng thu hút nhiều kỵ sĩ giỏi từ các nơi về đua ngựa, tạo thành điểm đến hấp dẫn cho du khách gần xa về với An Xuân mỗi dịp mồng 9 tết.