Một con chim đang lượn gần tua bin gió có thể bất ngờ nghe thấy tiếng "huýt - hú". Nếu vẫn tiếp tục tiến gần, hệ thống sẽ phát âm thanh mạnh và khó chịu hơn, khiến con vật chú ý, đổi hướng và tránh khỏi vùng quét của những cánh tua bin khổng lồ.

Các nhà sinh học tại Mỹ vừa thử nghiệm cách làm này tại hai trang trại điện gió thương mại ở miền tây nước này. Kết quả cho thấy hệ thống cảnh báo bằng âm thanh có thể làm tăng đáng kể khả năng chim săn mồi lớn chủ động tránh tua bin.

Nghiên cứu do ông Jeff P. Smith, bà Shilo K. Felton cùng các cộng sự thực hiện, được công bố trên Journal of Raptor Research. Nhóm thử hệ thống DTBird tại dự án điện gió Manzana ở California và trang trại Goodnoe Hills tại bang Washington.

Hệ thống sử dụng camera để theo dõi những vật thể có kích thước tương đương chim săn mồi. Khi một con chim tiến vào khoảng cách khoảng 240m, loa có thể phát tín hiệu cảnh báo nhằm kéo sự chú ý của nó khỏi mặt đất và tua bin.

Nếu chim tiếp tục bay tới gần khoảng 170m, hệ thống chuyển sang chuỗi âm thanh cơ học mạnh hơn, được thiết kế để gây khó chịu và thúc đẩy con vật đổi hướng.

Âm thanh tại nguồn có thể lên tới khoảng 117-121 decibel ở khoảng cách 1m, nhưng cường độ giảm nhanh theo khoảng cách. Khi ra tới khoảng 330-350m, mức âm thanh có thể xuống dưới khoảng 40 decibel, dù thực tế còn phụ thuộc gió, địa hình và điều kiện môi trường.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm ghi nhận tổng cộng 771 sự kiện liên quan tới các loài chim săn mồi lớn, gồm đại bàng vàng, đại bàng đầu trắng, kền kền, gà tây và nhiều loài diều hâu.

Kết quả cho thấy tại California, khoảng 73% các sự kiện có phát âm thanh được đánh giá là chim đã phản ứng hoặc có khả năng phản ứng theo hướng làm giảm nguy cơ tiến vào vùng cánh quạt. Tại Washington, tỉ lệ này khoảng 63%.

Riêng với đại bàng vàng, mức phản ứng còn đáng chú ý hơn. Khoảng 79% trường hợp tại California và khoảng 60-61% tại Washington cho thấy những phản ứng có thể giúp chúng tránh tua bin.

Nhóm nghiên cứu còn thực hiện thử nghiệm đối chứng tại Washington. Khi âm thanh cảnh báo được bật, khoảng 34% trường hợp được xác nhận có phản ứng tránh rõ ràng, trong khi con số này chỉ khoảng 7% khi hệ thống phát hiện chim nhưng không phát tiếng.

Tỉ lệ chim hoàn toàn không phản ứng cũng giảm mạnh, từ khoảng 65% khi tắt âm thanh xuống còn 27% khi cảnh báo được kích hoạt.

Một chi tiết thú vị khác là đại bàng và kền kền dường như phản ứng tốt hơn khi gió mạnh. Với đại bàng vàng tại Goodnoe Hills, mô hình cho thấy khả năng tránh tua bin tăng khi tốc độ gió tăng. Nhóm nghiên cứu cho rằng khi gió mạnh, cánh tua bin quay nhanh hơn và có thể dễ nhận biết hơn, đồng thời các loài chim lớn cũng cơ động tốt hơn trong luồng khí.

Va chạm với tua bin gió từ lâu là một trong những vấn đề môi trường đi kèm sự phát triển của điện gió. Chim săn mồi lớn đặc biệt dễ gặp rủi ro vì chúng thường tận dụng luồng khí để lượn, tập trung quan sát con mồi dưới mặt đất và có thể không nhận ra cánh tua bin đang chuyển động.

Cảnh tượng hiếm gặp tại TP.HCM: Hàng trăm chim cổ rắn quý hiếm làm tổ, nuôi con ở Cần Giờ

Hàng trăm chim cổ rắn, loài thuộc nhóm IB động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, được ghi nhận làm hàng chục tổ, ấp trứng và nuôi con ở Cần Giờ.