Phóng to

Những chiếc xe ba bánh của những người khuyết tật liệu có bị tịch thu, bán phế liệu từ sau ngày 1-1-2008? Ảnh: SGTT

Đình chỉ lưu thông xe ba, bốn bánh tự chế? Phương tiện giao thông nào cho người khuyết tật?

“Đứa con” vô thừa nhận

Ông Ngô Ngọc Sơn, phó phòng Kiểm định xe cơ giới, Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết loại xe này được tự chế không theo thiết kế nào, chưa cơ quan kỹ thuật nào chứng nhận chất lượng và không được cấp biển số. Trước đây, xe ba gác (cũng tự chế) phải đăng kiểm nhưng lại không có quy định đối với xe dành cho thương binh, người khuyết tật.

Cũng theo ông Sơn, bất kỳ thay đổi, cải tạo nào đối với xe gắn máy đều phải được chấp thuận nhưng lại không có quy định ai có nghĩa vụ “duyệt”. Và, gắn thêm bánh vào xe gắn máy hai bánh là không hợp pháp.

Theo Phòng CSGT Đường bộ, Công an TP.HCM, hiện chưa một xe gắn máy ba bánh nào dành cho thương binh, người khuyết tật được cấp biển số. Biển số hiện có là của những xe máy hai bánh thông thường. Sau khi đăng ký, cấp biển số, xe được “cải tiến” thành ba bánh rồi gắn biển lên.

Ông Dương Tự Lực, trưởng phòng Sát hạch cấp giấy phép lái xe, Sở Giao thông công chính TP cũng cho hay, hiện người khuyết tật không được cấp giấy phép lái xe. Do yêu cầu tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ, sở đã hai lần bồi dưỡng, tổ chức thi lý thuyết cho người khuyết tật. Họ trả lời rất tốt các câu hỏi và được cấp giấy chứng nhận. Nhưng giấy chỉ có giá trị... khích lệ, không thay cho bằng lái xe!

Có bị tịch thu?

Theo Nghị quyết 32/2007 của Chính phủ, từ ngày 1-1-2008 sẽ cấm lưu hành xe gắn máy ba, bốn bánh tự chế. Nghị quyết cũng yêu cầu Bộ Công an phối hợp với Bộ Giao thông - vận tải, Bộ Tư pháp quy định việc đăng ký, cấp biển số xe của thương binh, người khuyết tật.

Hiện tại, bất kỳ một thương binh, người khuyết tật nào chạy xe ba bánh tự chế cũng vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Theo Nghị định 152/2005, hành vi này có thể bị phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng và bị đình chỉ lưu hành. Nghị quyết 32 lại quy định “cứng” hơn bằng biện pháp tịch thu, bán phế liệu. “Điều này làm hàng vạn người người khuyết tật có “xe tự chế” lo lắng”, ông Huỳnh Công Sơn, chủ tịch Hội thanh niên khuyết tật TP nói.

Theo ông Sơn, các cơ quan có trách nhiệm, nhà sản xuất cần nhanh chóng công bố tiêu chuẩn kỹ thuật, tính toán thiết kế sao cho đảm bảo an toàn và công nhận loại xe này. Ngoài ra, cũng cần hướng dẫn để xe được đăng ký, cấp biển số; bằng lái cho người có nhu cầu. “Nếu không kịp, tạm thời phổ cập Luật Giao thông đường bộ cho họ và cấp giấy chứng nhận như từng làm; đồng thời vẫn cho phép xe lưu hành phục vụ đi lại trong khi chờ hướng dẫn”, ông Sơn kiến nghị.

Từ cuối năm, Hội thanh niên khuyết tật TP.HCM và dự án an toàn giao thông thuộc Tổ chức phòng chống tàn phế và phục hồi chức năng cho người tàn tật Handicap phối hợp với Đại học Bách khoa nghiên cứu về một mẫu xe gắn máy cải tiến đặt tên là 3x2 - xe ba bánh có hai bánh chuyển động. Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hường, phó trưởng khoa kỹ thuật giao thông, người tham gia thiết kế mẫu xe ba bánh mới cho biết: “Nhờ có bộ visai xe chuyển động êm hơn, tay lái nhẹ hơn, khi quay vòng và chạy thẳng cũng nhẹ hơn”.

Hồ sơ đăng kiểm xe, nhóm nghiên cứu đã trình cho Cục Đăng kiểm nhưng hiện chưa có tiêu chuẩn cho loại xe ba bánh này nên vẫn chưa được công nhận.

Tạo điều kiện tham gia vào cộng đồng

Cả nước có khoảng 5,3 triệu người khuyết tật (gần 7% dân số). Họ khó có khả năng tiếp cận giao thông và các công trình công cộng. Gần đây, TP.HCM đã cấp hơn 9.500 thẻ đi xe buýt miễn phí (trong tổng số khoảng 70.000 người, với khoảng 35.000 người khuyết tật vận động) cho người khuyết tật; mở ba tuyến xe buýt với loại sàn thấp, có thang nâng cùng hệ thống nhà chờ... Hiện Hà Nội và TP.HCM cũng thí điểm đề án xe buýt phục vụ người khuyết tật.

Ông Sơn cho rằng những biện pháp này chưa đáp ứng đầy đủ, thuận tiện việc đi lại hằng ngày của người khuyết tật. Việc sử dụng xe lăn, đi bằng nạng gặp nhiều khó khăn còn xe buýt thì chỉ phục vụ một số ít người, trên một số tuyến nhất định.

Ông Dương Tự Lực cho biết, nước ngoài vẫn công nhận xe chuyên dùng cho người khuyết tật, và cấp bằng cho người lái. Theo ông Lực, nếu sợ xe không đủ an toàn thì cứ kiểm định, yêu cầu gia cố và có giới hạn tốc độ. Ngành y tế cũng cần sửa quy định để người khuyết tật được thi lấy bằng lái, nếu cần thiết thì cấp bằng có thời hạn. Hết hạn sẽ kiểm tra sức khoẻ lại, yếu thì rút bằng. “Đó mới là tạo điều kiện thật sự cho họ tham gia vào cộng đồng”, ông Lực nói.