* Tôi được biết liên quan đến việc đi nghĩa vụ quân sự thì công dân nam sẽ phải đăng ký. Xin hỏi ai thuộc diện đăng ký, có phải tất cả mọi người đến tuổi đều phải đăng ký hay không?

Luật sư Phan Nhi (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

- Theo quy định tại Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, 2025, 2026), tháng 1 hằng năm, chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã, người đứng đầu hoặc người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức báo cáo chủ tịch UBND cấp xã danh sách công dân nam đủ 17 tuổi trong năm và công dân nam trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự chưa đăng ký nghĩa vụ quân sự.

Trên cơ sở đó, tháng 4 hằng năm, chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi công dân thuộc diện trên đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu.

Đáng chú ý, công dân phải đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu bằng hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp tại cơ quan đăng ký nghĩa vụ quân sự.

Nếu thuộc diện phải đăng ký mà không đăng ký lần đầu, lần vi phạm đầu có thể bị cảnh cáo; tái phạm hoặc vi phạm các nghĩa vụ đăng ký liên quan có thể bị phạt tiền 8-10 triệu đồng theo quy định tại Điều 8 Nghị định 218/2025/NĐ-CP.

Về miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự, theo Điều 14 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, người khuyết tật, người mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh tâm thần hoặc bệnh mãn tính theo quy định của pháp luật được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự.

Có thể hiểu một cách đơn giản, miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự là việc một người ngay từ đầu không phải thực hiện thủ tục đăng ký nghĩa vụ quân sự do thuộc nhóm đối tượng mà pháp luật xác định không thuộc diện phải đăng ký.

Như vậy, cần phân biệt miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự và miễn gọi nhập ngũ. Miễn là trường hợp công dân vẫn thuộc diện đăng ký và quản lý nghĩa vụ quân sự.

Tuy nhiên, khi đến giai đoạn tuyển chọn để nhập ngũ thì pháp luật cho phép không gọi người đó nhập ngũ vì họ thuộc một trong các trường hợp được miễn.

Đối với miễn gọi nhập ngũ, khoản 2 Điều 41 quy định các trường hợp sau:

- Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một;

- Một người là anh hoặc em trai của liệt sĩ;

- Một người con của thương binh hạng hai;

- Một người con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;

- Một người con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;

- Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân;

- Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên.

Khác với tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ không phụ thuộc vào việc chờ một lý do tạm thời chấm dứt. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 41 cũng cho phép công dân thuộc diện được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ, nếu tự nguyện, vẫn có thể được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ.

Theo luật sư, khi áp dụng các quy định này, người dân cũng không nên hiểu rằng chỉ cần tự nhận thấy mình thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn là có thể tự ý không chấp hành các quyết định liên quan.

Việc xác định một người thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ vẫn phải được cơ quan có thẩm quyền xem xét và quyết định theo quy định. Sau sửa đổi luật năm 2025, thẩm quyền quyết định tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ thuộc chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Mời bạn đọc gửi câu hỏi để được luật sư tư vấn:

Với đội ngũ các luật sư và chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm trên tất cả các lĩnh vực như hôn nhân - gia đình, kinh doanh - thương mại, mua bán đất đai, sở hữu trí tuệ, lao động, hộ tịch, thừa kế..., chuyên mục Tư vấn pháp luật trên Tuổi Trẻ Sao sẽ giải đáp thắc mắc của bạn một cách nhiệt tình, nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.

Bạn đọc vui lòng gửi câu hỏi (gõ bằng tiếng Việt có dấu, font chữ UNICODE) về Tuổi Trẻ Sao qua địa chỉ tuvanphapluat@tuoitre.com.vn.

Thuộc hộ nghèo có được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự?

Bạn đọc thắc mắc gia đình thuộc diện hộ nghèo, kinh tế khó khăn nên phải đi làm ăn xa thì có phải đi nghĩa vụ quân sự hay không.