An toàn lao động cho 7,6 triệu người: thách thức lớn

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Quốc Khánh - Phó giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM - thông tin TP.HCM hiện có trên 300.000 doanh nghiệp và khoảng 500.000 cơ sở kinh doanh, tập trung lực lượng lao động khoảng 7,6 triệu người. Sự phát triển mạnh mẽ này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng mà còn đặt ra thách thức lớn trong công tác an toàn lao động.

"Quy mô lớn, ngành nghề phong phú và đa dạng, tốc độ phát triển nhanh vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa đặt ra yêu cầu càng cao đối với công tác an toàn lao động", ông Khánh mở đầu.

Từ thực tế trên, Phó giám đốc Sở Nội vụ đã thẳng thắn nhận định chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, nhưng đồng thời làm xuất hiện yêu cầu mới, rủi ro mới trong quản lý, vận hành thiết bị và đảm bảo an toàn cho người lao động.

Ông cho rằng dù công nghệ phát triển, đa số các vụ tai nạn lao động khi hồ sơ được rà soát đều tập trung vào 3 vấn đề cốt lõi.

Đầu tiên là lỗ hổng trong huấn luyện thiết bị. Nhiều doanh nghiệp vận hành máy móc nhưng thiết bị không đảm bảo, nguyên nhân trực tiếp từ việc không huấn luyện hoặc huấn luyện không đầy đủ cho người lao động, đặc biệt là nhóm lao động mới.

Thứ hai là sự thiếu hụt trong nhắc nhở định kỳ. Công tác giám sát, nhắc nhở thường xuyên bị lơ là. Ông nhấn mạnh "chỉ cần buổi sáng trang bị bảo hộ, nhắc nhở đầu giờ là ý thức người lao động đã khác".

Cuối cùng là quy trình huấn luyện về an toàn lao động thiếu trọng tâm. Thay vì đưa khung nội dung dàn trải, việc huấn luyện cần tập trung vào các vấn đề cơ bản, chủ yếu và sát sườn với thực tế công việc của từng nhóm lao động phổ thông.

Vì sao "ngã cao" vẫn chiếm tỉ lệ lớn trong số vụ tai nạn lao động?

Bổ sung cho những lo ngại của lãnh đạo sở, ông Nguyễn Tấn Lợi - Phó chánh Thanh tra Sở Nội vụ - đưa ra những con số "biết nói".

Cụ thể ông cho biết trong năm 2025, thành phố ghi nhận hơn 2.356 vụ tai nạn lao động với 110 người tử vong. Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2026, số vụ tai nạn lao động xảy ra tại TP.HCM có 64 vụ (52 vụ tai nạn lao động, 12 vụ không trong quá trình làm việc).

Đặc biệt, qua phân tích số vụ xảy ra trong quá trình lao động, người bị nạn trẻ nhất là 21 tuổi, lớn nhất là 64 tuổi. Nhóm từ 31 - 50 tuổi có 29 người bị nạn, chiếm 55,7%. Kết quả này cũng cho thấy tai nạn không chỉ xảy ra đối với người trẻ hoặc người thiếu kinh nghiệm, mà tai nạn cũng có thể xảy ra đối với những người có thời gian làm việc lâu năm và có kinh nghiệm.

Ông Lợi cho biết ba nhóm nguyên nhân thường xuyên (chiếm 84,6% tổng số vụ tai nạn) của tai nạn lao động ở TP.HCM gồm có: ngã cao, vật hoặc máy đè, và điện giật. Trong đó ngã cao là nguyên nhân phổ biến nhất.

Riêng trong lĩnh vực thi công xây dựng, có đến 18 vụ ngã cao, nguyên nhân liên quan đến việc không có lan can hoặc rào chắn, không sử dụng dây an toàn, thiếu người giám sát tại hiện trường. Nguyên nhân vật hoặc máy đè có 12 vụ liên quan. Máy cuốn, máy kẹp, chèn ép có 4 vụ liên quan đến máy.

"Phần lớn tai nạn có thể được ngăn ngừa nếu nguy cơ được nhận diện sớm, người lao động được bố trí đúng năng lực, thiết bị được kiểm soát và trách nhiệm an toàn được thực hiện đầy đủ tại hiện trường", ông Lợi nhấn mạnh.

Ông Lợi đặt ra vấn đề nhức nhối: Tại sao biện pháp phòng ngừa đã có đủ nhưng ngã cao vẫn chiếm hơn 40%? Câu trả lời nằm ở sự thiếu hụt người giám sát hiện trường, không sử dụng dây an toàn và sự chủ quan của cả người lao động lâu năm (nhóm 31 - 50 tuổi chiếm hơn 55% số vụ). Từ đó Thanh tra sở kêu gọi ứng dụng mạnh mẽ camera AI, cảm biến và nhật ký điện tử để cảnh báo sớm thay vì chỉ xử lý phần ngọn.

TP.HCM 'bắt tay' với AI và công nghệ số để bảo vệ an toàn lao động

TP.HCM đặt mục tiêu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số để bảo vệ an toàn lao động, tính mạng người lao động 'từ sớm, từ xa', đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang trở thành một 'đại công trường' hạ tầng vào năm 2026.