TP.HCM: bao giờ hết ngập?

Phóng to

Ngập đường Ung Văn Khiêm, P.25, Q.Bình Thạnh - Ảnh: THANH ĐẠM

TT - Dù bây giờ đang là mùa khô hạn, nhưng câu “bao giờ TP.HCM hết ngập?” vẫn được nêu lên tại hội nghị về giải pháp thoát nước và chống ngập trên địa bàn TP.HCM do HĐND, UBND TP tổ chức ngày 11-3. Ông Hà Văn Dũng - giám đốc Sở Giao thông công chánh (GTCC) TP.HCM-thú nhận: chưa có câu trả lời, trừ phi...

Vì sao ngập?

Ông Trần Đình Phú, phó giám đốc Sở GTCC TP.HCM, chia các dạng ngập ở TP thành bốn loại điển hình: ngập do kênh rạch bị lấn chiếm, bồi lắng, không còn khả năng thoát nước (khu vực bùng binh Cây Gõ - Tân Hòa Đông - Bà Hom, thuộc lưu vực Tân Hóa - Lò Gốm, quận 6); ngập do triều cường và trầm trọng hơn khi triều cường gặp mưa (khu vực Bình Thạnh); ngập do quá trình đô thị hóa, phát triển đô thị nhưng không đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước đồng bộ (khu vực ngã tư Bốn Xã); ngập do gánh chịu hậu quả từ sự phát triển của các khu vực lân cận (khu vực kênh Ba Bò - Thủ Đức). Ông cho rằng: so với năm 2003 số lần ngập có giảm nhưng mức độ ngập thì trầm trọng hơn. Chẳng hạn ngập ở tuyến kênh Tân Hóa - Lò Gốm bình quân kéo dài từ 6-18 giờ sau khi hết mưa, hay như khu vực Bình Thạnh, tuy không ngập sâu như khu vực bùng binh Cây Gõ nhưng ngập trên diện rộng và đặc biệt khó xử là... không mưa cũng ngập.

4 lưu vực để giải quyết triệt để tình hình thoát nước và ô nhiễm: - Dự án vệ sinh môi trường TP.HCM - lưu vực Nhiêu Lộc-Thị Nghè: diện tích lưu vực là 3.053ha, nguồn vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB) tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 là 199,96 triệu USD. Dự kiến hoàn thành vào năm 2008. - Dự án cải thiện môi trường nước TP.HCM - lưu vực Tàu Hủ - Bến Nghé - kênh Đôi - kênh Tẻ: diện tích lưu vực 3.300ha. Nguồn vốn vay từ JIBIC, tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 là 263 triệu USD. Dự kiến hoàn thành vào năm 2008. - Dự án cải thiện môi trường TP.HCM - tiểu dự án cải tạo hệ thống thoát nước rạch Hàng Bàng: diện tích lưu vực 438ha. Nguồn vốn vay từ Ngân hàng châu Á (ADB), tổng vốn đầu tư là 25 triệu USD. Dự kiến hoàn thành vào năm 2007. - Dự án nâng cấp đô thị TP.HCM - lưu vực Tân Hóa - Lò Gốm: diện tích lưu vực 1.480ha. Nguồn vay từ WB, tổng vốn đầu tư 298 triệu USD. Dự kiến hoàn thành vào năm 2010.

Có nhiều nguyên nhân khách quan gây ngập nhưng cơ bản vẫn chính là do con người. Ông Phú nêu: "đó là do quản lý đô thị chưa tốt. Hệ thống kênh rạch bị lấn chiếm tự phát; tình trạng xả rác, chất thải rắn gây tắc hướng thoát nước... diễn ra trầm trọng”. Chỉ riêng trên tuyến kênh Tân Hóa - Lò Gốm đã có trên 1.130 căn nhà lấn chiếm kênh rạch. Trên tuyến rạch Cầu Sơn-Cầu Bông, số lượng nhà này là... 2.300 căn!

“Qui hoạch phát triển đô thị không chú ý đúng mức đến cốt san nền và thoát nước, dẫn đến tính toán hệ thống thoát nước chưa chuẩn (hoặc không tính đến) khiến nhiều nơi không có hệ thống thoát nước”, ông Phúc nói thêm. Điển hình là khu vực ngã tư Bốn Xã, khu vực đường Huỳnh Tấn Phát (quận 7), khu vực rạch Bà Lài (quận 6) có hệ thống thoát nước nhưng chỉ mới vài ba năm đã phát sinh ngập. Không chỉ lấn chiếm kênh rạch, hàng loạt cửa xả, cửa cống quan trọng cũng bị lấn chiếm không thương xót.

Chính vì thế, ông Phú nêu ra số liệu: năm 2001 TP phát sinh thêm 24 điểm ngập (trước đó đã có nhiều điểm ngập khác); năm 2004 phát sinh 25 điểm nữa. Hiện toàn TP.HCM có trên 100 điểm ngập.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Đua nhìn nhận: vấn đề ngập nước, thoát nước, nước thải... nhiều năm gần đây luôn là điều bức xúc được người dân nêu ra trước các diễn đàn và mọi lúc mọi nơi...

Bao giờ hết ngập?

Không trả lời thẳng câu hỏi “bao giờ TP.HCM hết ngập?” nhưng ông Hà Văn Dũng cũng đưa ra một cam kết kèm theo điều kiện: “Nếu các lưu vực ở khu vực trung tâm được thực hiện đúng như qui hoạch và hoàn thành (công trình) vào năm 2007 thì năm 2008 sẽ hoàn toàn không ngập nữa!”. Ông lưu ý cử tọa “chỉ là hết ngập các lưu vực trung tâm thôi” (tức một số quận nội thành - PV).

Theo Sở GTCC, hiện vùng trung tâm TP có bốn dự án ODA được đầu tư. Bốn dự án này có thể làm giảm ngập và tiến tới triệt để xóa tình trạng ngập trên địa bàn TP.HCM. Tuy nhiên, mọi việc đang gặp một số trở ngại. Trình bày của Sở GTCC cho biết có một số điều chưa thống nhất được (hoặc chưa đáp ứng kịp) với cơ quan cho vay nên dự án khởi động chậm. Điều đó cũng có nghĩa là chuyện ngập còn... kéo dài.

Nhìn nhận lại cách quản lý đô thị liên quan đến thoát nước, ngập nước, đại biểu HĐND Đặng Văn Khoa cho rằng quản lý của hệ thống chính quyền và kỷ cương xã hội quá lỏng lẻo khiến những người dân vô ý thức có điều kiện gây hại, làm trầm trọng thêm tình trạng ngập như lấn chiếm, xả rác... TP.HCM liệu sẽ thoát ngập nếu như "đổ" hàng trăm triệu USD xuống kênh rạch? Ông Khoa cho rằng chưa thể được vì kỷ cương không được xác lập với “bàn tay sắt”. Phó chủ tịch Nguyễn Văn Đua tiếp thu và cho rằng đó là “điều rất quan trọng”.

Ông Đua cũng tiếp thu đóng góp của các nhà khoa học về cảnh báo phát triển đô thị ào ạt mà vấn đề thoát nước, cốt san nền còn bị xem nhẹ hoặc chưa được quan tâm, quản lý và khai thác nước ngầm bừa bãi gây nguy cơ thành phố lún sụt. Tiếp thu ý kiến Chủ tịch HĐND TP Phạm Phương Thảo, ông Đua nói: “Tôi rất tâm đắc với gợi ý nên có một số hồ nhân tạo ở giữa trung tâm TP, vừa là hồ điều tiết nước, điều tiết nhiệt độ vừa để tạo cảnh quan đô thị”.