24/05/2026 13:52 GMT+7

Top nhạc sĩ người Mỹ vĩ đại nhất còn sống của New York Times: Sáng tác đã đổi thay

Hiền Trang

Chàng rapper sinh năm 1991 Young Thug ngồi cùng mâm với huyền thoại Bob Dylan, trong danh sách những nhạc sĩ người Mỹ vĩ đại nhất còn đang sống của New York Times, do hơn 250 chuyên gia vừa mới chọn ra.

Bảng xếp hạng không phân chia thứ hạng, bởi vậy khi lướt qua ta thấy ngay sau Paul Simon là Taylor Swift, ngay sau Willie Nelson là Kendrick Lamar.

Phản ứng đầu tiên của rất nhiều khán giả: giám khảo của bảng xếp hạng này "điên" thật!

Bỏ qua tôn ti trật tự

Ngoài kiểu thắc mắc muôn thuở mỗi khi bất kể bảng xuất hạng nào ra đời - chẳng hạn như tại sao không có Beyoncé? Billy Joel đâu mất rồi? Young Thug đủ trình sao? Một bảng xếp hạng không phân thứ tự, bỏ qua tôn ti trật tự, lại gợi cho ta nhiều suy nghĩ về việc sáng tác nhạc đã thay đổi thế nào qua mỗi thế hệ.

Trong danh sách ấy, người lớn tuổi nhất là "Lão ngoan đồng" Willie Nelson; biểu tượng nhạc folk đã sáng tác chuyên nghiệp từ những năm 1950. Người trẻ nhất là Bad Bunny, ông vua Latin rap, sinh năm 1994, chỉ mới bắt đầu sự nghiệp khoảng một thập niên.

Willie Nelson là một nhạc sĩ thuần túy theo hình dung truyền thống của chúng ta: một người du ca ôm cây guitar gỗ, hát lại những câu chuyện mà mình thâu nhặt được dọc đường.

Bad Bunny thì ôm... máy tính. Anh kể rằng đã bắt đầu với âm nhạc thế này: mỗi thứ Bảy, anh ngủ dậy lúc 3h chiều, mở máy tính lên và làm beat. Về quy trình sáng tác của mình, anh cũng từng kể chuyện sẽ phát ra âm thanh bằng miệng và cộng sự sẽ dùng nhạc cụ để giúp tạo nên bầu không khí cho đoạn nhạc ấy.

Ta có thể phân chia 30 nhạc sĩ trong danh sách của New York Times thành hai kiểu chính: những nhạc sĩ kỷ nguyên tiền máy tính và những nhạc sĩ kỷ nguyên hậu máy tính. Bob Dylan hay Willie Nelson đại diện cho kiểu đầu tiên, những người ngồi một mình viết nên cấu trúc lời - nhạc kinh điển. Young Thug hay Bad Bunny đại diện cho kiểu thứ hai. Họ là những đứa con của thời đại số.

Sáng tác trong kỷ nguyên số còn có thêm một nghĩa mới: cắt ghép những mẫu nhạc có sẵn, biến di sản âm nhạc thành ngân hàng chất liệu vô hạn.

Tái ngữ cảnh hóa

Cũng có thể nói rằng Bob Dylan từng dựa trên những giai điệu dân gian có sẵn để viết nhạc của mình, như Blowin' in The Wind dựa trên một ca khúc phúc âm, hay A Hard Rain's Gonna Fall dựa theo một bản ballad của Scotland.

Nhưng thực hành cắt ghép ngày nay khác hẳn. Chẳng hạn trong ca khúc Duckworth, Kendrick Lamar có thể lấy ra ba đoạn nhạc khác nhau hoàn toàn - bản funk Be Ever Wonderful thập niên 1970, một bản funk khác Let the drum speaks cũng trong thập niên 1970, một dải guitar trong Ostavi Trag của một ban nhạc rock Nam Tư cũ, xếp chồng chúng lên nhau bằng cách "băm nhỏ" âm thanh, thay đổi tốc độ cho đến khi tất cả cùng hòa hợp.

TIN LIÊN QUAN

Những âm thanh vốn sinh ra để giải trí trong các vũ trường thế kỷ trước nhưng qua chiếc máy tính của Kendrick, chúng bị tước bỏ ngữ cảnh cũ để ghép lại thành một bản sử thi nghẹt thở về số phận, sự chuộc tội và những góc tối của đường phố Mỹ.

Tái ngữ cảnh hóa, mang cho âm nhạc một ý nghĩa mới cũng trở thành một phần của việc sáng tác âm nhạc.

Sáng tác cũng nhờ máy tính mà trở nên bớt đơn độc hơn. Trước đây Lennon và McCartney muốn viết nhạc chung phải ngồi cùng một phòng, mắt nhìn mắt.

Khi có máy tính, một nhạc sĩ như The-Dream - người đứng sau sau những bản hit toàn cầu của Rihanna, Beyoncé, Justin Bieber - có thể nhận một file nhạc qua Internet và viết đè lên đó. Vì vậy xưa kia, một cặp đôi sáng tác chung cũng đã là nhiều. Còn nay, một ca khúc có thể có đến cả chục nhạc sĩ đồng sáng tác.

Nhưng như thế cũng không có nghĩa việc sáng tác đã trở nên hoàn toàn khác biệt. Nếu như năm xưa Willie Nelson rời bỏ kinh đô nhạc đồng quê Nashville để tự tạo ra thứ "outlaw country" (nhạc đồng quê ngoài vòng pháp luật) thì bản thân Bad Bunny buổi khởi nghiệp cũng chỉ đơn giản là tải nhạc lên Soundcloud, một trang mạng xã hội đầy rẫy những người làm nhạc vô danh.

Nghĩa là lúc đó anh cũng chẳng có hãng đĩa lớn nào chống lưng, anh đã sáng tác bằng tất cả bản năng tự do, hoàn toàn ngoài vòng "luật chơi".

Sau cùng, dù công cụ thay đổi, phong cách thay đổi, thẩm mỹ thay đổi nhưng điều chẳng thay đổi với những cá nhân xuất chúng: họ đều là những kẻ nổi loạn theo cách riêng của mình. Họ chọn một con đường và đi đến cùng con đường ấy.

Và nói như Willie Nelson: "Những ca khúc tuyệt vời thì luôn nổi bật, dù chúng đến từ đâu". Ta có thể nhận ra một bài hát hay, dù được sáng tác trên cây guitar hay trên máy tính.

Madonna đáp trả Charli XCX sau phát ngôn 'nhạc dance đã chết'

Tranh luận quanh tương lai của nhạc dance đang trở thành một trong những chủ đề nóng sau khi ca sĩ Charli XCX đưa câu hát 'I think the dance floor is dead' (Tôi nghĩ sàn nhảy đã chết) vào ca khúc mới Rock Music.