Phóng to

Ngoại trưởng Ấn Độ Salman Khurshid (trái) và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh trước cuộc gặp - Ảnh: TTXVN

AFP đưa tin ông Obama trong cuộc gặp với Phó thủ tướng Trung Quốc Uông Dương và Ủy viên quốc vụ viện Dương Khiết Trì hôm 11-7 đã đưa ra tuyên bố này và kêu gọi: “Trung Quốc giải quyết các tranh chấp trên biển với các nước láng giềng hòa bình, không sử dụng vũ lực”.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ William Burns, người thay ông John Kerry tại đàm phán, trong cuộc họp báo kết thúc đối thoại với ông Dương Khiết Trì cũng nhấn mạnh về vấn đề này: “Là các cường quốc đang xây dựng mô hình quan hệ mới, các nước chúng ta có trách nhiệm kiềm chế trong hành động và tuân thủ các luật lệ trong quan hệ quốc tế. Chúng ta cần duy trì quyền tự do đi lại trên biển, quyền giao thương hợp pháp không bị ngăn cản và tôn trọng luật biển và các tuyến hàng hải quan trọng ở châu Á - Thái Bình Dương”. Ông Burns nhấn mạnh: “Tuân thủ những điều này và các quy định quốc tế sẽ giúp giảm các yếu tố không rõ ràng, tăng cường an ninh toàn cầu”. Ông cũng nhắc đến vấn đề nhân quyền và giải quyết chuyện ăn cắp bản quyền.

Ủy viên quốc vụ viện Dương Khiết Trì trong khi đó vẫn khẳng định Bắc Kinh “sẽ tiếp tục kiên trì triển khai chính sách của mình” trên các vùng biển.

Căng thẳng đã liên tục tăng trong thời gian qua trên cả hai vùng biển Hoa Đông và biển Đông. Trung Quốc trong giai đoạn gần đây đã liên tục gửi tàu tới gần khu vực đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện do Nhật quản lý. Tại biển Đông, Trung Quốc đã ra lệnh cấm đánh bắt cá và nhiều lần đe dọa ngư dân các nước đánh bắt cá trong vùng.

Dù tuyên bố không đứng về bên nào về vấn đề chủ quyền, Mỹ trong mấy năm gần đây đã liên tục thúc đẩy hợp tác quân sự với Nhật và Philippines, hai nước có hiệp ước quân sự với Mỹ. Với Việt Nam, các hoạt động hợp tác cũng được tăng cường trong vài năm gần đây. Các hoạt động này được coi là một phần nỗ lực “tái cân bằng” về châu Á mà Washington đang triển khai.

Tại đối thoại chiến lược, phía Mỹ cũng nói “rất thất vọng” khi Bắc Kinh để cựu nhân viên NSA Edward Snowden rời khỏi Hong Kong. Thứ trưởng William Burns nói vụ việc đi ngược với tinh thần về xây dựng niềm tin tại Sunnylands mà ông Obama và ông Tập Cận Bình đã thống nhất. Ông Dương Khiết Trì trong khi đó thì bảo vệ quyết định này khi khẳng định: “Đặc khu hành chính Hong Kong có cách xử lý vụ việc theo luật pháp” và vụ việc ngoài tầm kiểm soát của Bắc Kinh.

Đối thoại chiến lược Mỹ - Trung không phải không kết quả. Theo Reuters, hai bên đồng ý khởi động lại hiệp ước về đầu tư song phương bị đình trệ bấy lâu. Hiệp ước này từng được đàm phán từ năm 2008 nhưng sau đó bị bỏ ngỏ sau khi Bắc Kinh đòi hỏi một số ngành, đặc biệt là dịch vụ, được miễn không đàm phán. Tại đối thoại lần này, Bắc Kinh đồng ý từ bỏ điều kiện đó, dấu hiệu cho thấy nước này sẵn sàng mở cửa hơn nữa nền kinh tế. Một thỏa thuận nữa hai bên đạt được là việc thống nhất sẽ tiếp tục gây sức ép với Bình Nhưỡng từ bỏ chương trình hạt nhân của mình.