Phóng to

Chuyển nhà từ vùng trung du đồi đất đỏ au, nhà cheo leo sườn núi đá ở Hoàn Sơn (Tiên Sơn) ra Đình Bảng (Hà Bắc cũ), xã giàu nhất nhì tỉnh lúc bấy giờ, đối với anh em chúng tôi là một sự kiện lớn. Và cái Tết đầu tiên ở nơi ở mới thật ấn tượng. Ngoài nồi bánh chưng, nhà nào trong làng cũng làm thêm vài loại bánh nữa. Tôi đã biết bánh nếp, bánh khúc, bánh khoai nhưng bánh gio và bánh su sê thì hoàn toàn lạ lẫm.

28 Tết, mẹ gọi cả nhà dậy sớm, phân việc cho từng người rất cụ thể. Mẹ và tôi (con gái út) thì phụ trách 10 tấm bánh chưng. Hai ông anh giữa thì gói bánh gio. Còn bố và anh cả đảm nhiệm bánh su sê. Với mẹ con tôi, gói bánh chưng coi như không làm gì vì nó đã quen thuộc, lại có hai cái khuôn vuông vức hỗ trợ. Nhưng gói bánh su sê là cả một công trình.

Bố và anh cả mỗi người một chậu nhôm, trộn đều bột và sợi đu đủ, rồi lấy nước hoa dành dành đổ vào nhào bột. Hai người đàn ông lực lưỡng nhất nhà ra sức quật cho đến khi cả chậu bột trắng chuyển sang màu vàng tươi, các sợi đu đủ quyện nhuyễn với bột. Khi hai chậu bột vàng đều và nhập làm một thì cả hai người mồ hôi vã ra như tắm.

Tôi và mẹ đã gói bánh chưng xong, xoay ra cà đỗ làm nhân bánh su sê. Mùi đậu xanh, hạt sen, cùi dừa quyện với đường thơm ngon, hấp dẫn. Mẹ còn mua thêm miếng thịt thăn, xắt hột lựu, tẩm chút nước mắm, hạt tiêu, mì chính rồi xào vàng lên để nhét vào bốn góc bánh. Chỉ những mùi vị, màu sắc ấy thôi đã làm chúng tôi thèm rỏ dãi.

Bánh gói bằng lá dong tươi, bên trong có lượt lá chuối đã luộc chín, phết đều một lượt mỡ nước. Gói bánh su sê dễ hơn bánh chưng nhiều. Bột chia thành từng nắm nhỏ. Sau khi dàn mỏng và đều hai nắm bột, đặt nắm nhân vào giữa, chỉnh sửa cho vuông vắn là xong. Nhưng khâu luộc bánh lại phải đúng trình tự. Đun nước sôi mới thả bánh vào. Tàn một nén nhang là có thể vớt được. Lấy bánh ra là phải nhúng ngay vào nước lạnh, rồi xếp lần lượt trên ghế băng. Những tấm bánh dùng để biếu hay thắp hương được gói lại bằng lá dong đã luộc chín hoặc lá dong tươi, thắt bằng lạt đỏ, thật nổi, mát mắt và ấm áp.

Sau này ra Hà Nội học đại học, ăn bánh su sê Hàng Than, khác hẳn với bánh su sê Đình Bảng, giòn giòn, sừn sựt. Anh chị tôi định cư ở nước ngoài, trong hành trang trở lại trời Tây bao giờ cũng có cặp bánh su sê sang thắp hương và mời bạn bè. Bánh để trong tủ lạnh đóng đá, sang đến nơi cho vào hấp, lại thơm ngon như thường.