Phóng toVài trang đầu của Thiền uyển tập anh - bản chữ Hán

Ngoài ra, Thiền uyển tập anh còn giúp chúng ta hiểu thêm về lịch sử chính trị, văn hoá, văn minh VN (đặc biệt trong hai triều đại Lý, Trần), tuy rằng Thiền uyển tập anh cho đến nay vẫn còn đặt ra cho giới nghiên cứu nhiều vấn đề cần được giải quyết một cách thống nhất về phương diện tác giả và văn bản học, và mặt khác, sự khảo cứu tác phẩm cổ này vẫn chưa được đa dạng hóa với những cách thức tiếp cận rộng hơn như: lịch sử chính trị, Phật giáo trong quan hệ với nhà nước, luật học, triết học, kinh tế học, ngôn ngữ, phong tục…

Đặc biệt, mặc dù Thiền uyển tập anh ít được khảo sát hoặc thưởng thức như một tác phẩm văn chương thuần túy theo nghĩa truyền thống, nhưng giá trị to lớn của nó về mặt văn học vẫn hiển nhiên tồn tại.

Có những mẫu chuyện thú vị mà tự thân chúng đã là những tác phẩm hoàn chỉnh trong thể loại truyện ký, hay nhiều bài kệ ứng tác của các vị thiền sư, chúng có vẻ đẹp lộng lẫy của những bài Đường thi cổ kính.

Chính sự hấp dẫn đó của Thiền uyển tập anh (như một áng văn chương; hơn thế nữa, như một tác phẩm văn chương triết học) đã thúc đẩy Philippe Langlet và Dominique de Miscault thực hiện công trình dịch thuật tác phẩm này sang tiếng Pháp. Đây cũng là bản dịch tiếng Pháp đầu tiên tương đối đầy đủ của Thiền uyển tập anh.

Nhưng làm thế nào để người đọc, nhất là người đọc ở phương Tây, tiếp nhận Thiền uyển tập anh trước hết như là một tác phẩm văn chương?

Philippe Langlet và Dominique de Miscault đã giới thiệu một cách trình bày văn bản như sau: “…56 bài kệ và những trích đoạn ngữ lục từ thế kỷ thứ X đến thế kỷ thứ XII được trích ra từ tác phẩm xuất hiện vào thế kỷ thư XIV và được giới thiệu trong nguyên tác chữ Hán, cùng với bản dịch tiếng Pháp, cũng như tiếng Việt đã được Viện văn học ở Hà Nội cho phép. Tất cả các trích đoạn đều kèm theo hình ảnh minh hoạ nội dung, nhằm gợi ra một cách tiếp cận vượt ra ngoài sự đọc hiểu thông thường.

Những chú giải văn bản và tiểu sử chỉ được cung cấp ở cuối sách, bởi vì những trích đoạn cũng có thể được thuởng thức một cách độc lập với bối cảnh lịch sử…”.

Cũng cần giới thiệu thêm đôi nét về các tác giả công trình dịch thuật này: Philippe Langlet, Giáo sư, Tiến sĩ sử học và Đông phương học của Viện Đại học Paris 7- Denis Diderot. Ông đã từng giảng dạy tại VN và cùng với vợ là Quách Thanh Tâm, đã xuất bản nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử và địa lý VN.

Dominique de Miscault, phụ trách phần trình bày và minh hoạ, là nghệ sĩ tạo hình đã nhiều lần triển lãm tại VN.

Ngày 4 tháng 10 này, hai tác giả sẽ tổ chức buổi giới thiệu công trình của mình tại Pháp.

Đối với người đọc VN, Thiền uyển tập anh qua mắt nhìn của Philippe Langlet và Dominique de Miscault dự kiến sẽ ra mắt khoảng cuối năm 2005. Đây cũng sẽ là dịp để thẩm định một cách chính xác giá trị của công trình dịch thuật thú vị này.