Phóng to

Bộ trưởng bộ Kế hoạch & đầu tư Võ Hồng Phúc

Vấn đề tạo nên “kịch tính nghị trường” không nằm ngoài tình trạng: thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản.

Thất thoát 30-35%: bộ trưởng nói “không”, ĐB “có”

Dẫn số liệu tỉ lệ thất thoát trong xây dựng cơ bản hiện lên tới 30-35% và Thủ tướng đã nhiều lần phê phán, yêu cầu các bộ, ngành làm rõ, có biện pháp chấn chỉnh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Ngọc Trân (ĐB An Giang) đề nghị: Chính phủ trình bày trước QH những kết quả đạt được và lộ trình giảm thiểu thất thoát.

Giải trình, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho rằng: cho đến nay chưa có cuộc điều tra nào mang tính toàn diện và trên phạm vi rộng, do đó chưa có số liệu chính thức về tỉ lệ thất thoát.

“Việc khẳng định thất thoát 30-35% là không có căn cứ” -bộ trưởng Phúc đã nhấn mạnh như vậy sau khi viện dẫn kết quả thanh tra 17 công trình năm 2002 và 14 dự án năm 2003 cho thấy: con số thất thoát chỉ chiếm có 5,5% tổng số vốn được thanh tra.

Tuy nhiên ông Phúc cũng “mở ngoặc” thêm: vấn đề thất thoát là có, cho dù tỉ lệ cao hay thấp đều phải kiên quyết loại trừ!

“Tôi xin lưu ý bộ trưởng ba điều”- ĐB Nguyễn Ngọc Trân tỏ ý chưa hài lòng: một, con số 30-35% không phải do tôi đưa ra mà Thủ tướng đã từng đề cập; hai, dựa trên 31 dự án với tổng vốn đầu tư gần 17,6 tỉ đồng là quá ít để nói về tỉ lệ thất thoát; ba, câu hỏi về lộ trình giảm thiểu thất thoát chưa có lời giải.

“Nếu thấy đây là vấn đề bức xúc của xã hội, tới đây tôi mong Thủ tướng sẽ trả lời. Được như vậy tôi rất cảm ơn”- ông Trân nói.

“Không phải tôi trả lời cho qua mà đây đúng là vấn đề nhức nhối mà cử tri cả nước quan tâm”- Bộ trưởng Võ Hồng Phúc như “thanh minh” nhưng cũng giữ vững quan điểm: cá nhân tôi (vẫn) nói rằng không có 30-35%!

Nếu theo tỉ lệ này, con số thất thoát trong năm nay sẽ cỡ khoảng…18.000 tỉ đồng, trong khi kết quả thanh tra và quá trình kiểm tra thực tế tại một số tỉnh đều không có chuyện đó.

“Ở An Giang của đồng chí Trân có chuyện 30% không?”- bộ trưởng Phúc vừa hỏi lại vừa tự tìm câu trả lời: có thể có công trình này công trình kia thất thoát hơn thế, thậm chí thất thoát cả…100% nhưng tính bình quân thì không thể 30-35% được.

Nghe chuyện “thất thoát cả…100%”, hội trường không khỏi ồ lên. Bộ trưởng Phúc quay hẳn người lại: nói các đồng chí cười nhưng cái đó có đấy. Nhà hát Chèo Hà Nội xây xong không dùng được ngày nào đã hỏng…

Lập tức Chủ tịch QH Nguyễn Văn An cắt ngang: thất thoát nghĩa là mất, còn ở đây công trình vẫn còn đó nhưng không dùng được lại là chuyện khác, bộ trưởng nói phải chính xác hơn.

“Kể cả thất thoát, tư túi cá nhân cũng không thể lên tới tỉ lệ đó. Tôi dám chắc như vậy - Bộ trưởng bộ Kế hoạch & đầu tư kiên định lập trường và tiếp - chiều hôm thứ hai (7-6), Ủy ban kinh tế & ngân sách đã cho mời các bộ ngành liên quan họp bàn chương trình giám sát năm nay đối với công tác đầu tư xây dựng.

Bộ chúng tôi sẽ tham gia tích cực, cùng với các thành viên của Ủy ban điều tra, giám sát cụ thể để chỉ đúng nơi, đúng chỗ xảy ra thất thoát. Chứ chúng ta cứ chung chung cả nước thất thoát 30% e rằng sẽ gây tác động rất xấu: bên ngoài nhìn vào ngỡ rằng VN tham nhũng đến mức như thế?”.

Phóng to

Chủ tịch QH Nguyễn Văn An trao đổi với các đại biểu

“Liều thuốc” đặc trị nào buộc căn bệnh thất thoát thuyên giảm và ngăn chặn nguy cơ bùng phát? Bộ trưởng Võ Hồng Phúc “kê đơn”: ngoài việc ban hành bổ sung các văn bản pháp qui nhằm tăng cường quản lý đầu tư, ngoài việc từng bước cải tiến, nâng cao chất lượng công tác qui hoạch và giám sát, biện pháp giám sát cộng đồng cần được nhấn mạnh bởi hiệu quả rõ rệt của nó.

“Trong khi chờ Thủ tướng ra quyết định ban hành qui chế giám sát cộng đồng, đề nghị hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các cấp tổ chức giám sát cộng đồng đối với các hoạt động đầu tư trên địa bàn”.

“Bộ trưởng phát biểu thấy hội trường ồn ào nhiều. Những công trình lớn như Nhà máy lọc dầu Dung Quất chẳng hạn, người dân làm sao vào (giám sát) được?”-Chủ tịch QH Nguyễn Văn An lại lên tiếng.

“Báo cáo đồng chí chủ tịch QH thế này: người dân có thể thông qua các tổ chức, đoàn thể của mình. Làm được nhiều chứ ạ”- bộ trưởng Phúc đáp.

Nhưng chủ tịch Nguyễn Văn An “truy” tiếp: cơ chế nhân dân chịu trách nhiệm (giám sát) chính hay bộ, ngành quản lý chịu trách nhiệm chính?

“Thưa chủ tịch, khi bộ, ngành làm một công trình trên một địa bàn nào đó, bộ ngành phải thông báo cho hội đồng nhân dân toàn bộ thông tin của dự án đầu tư để hội đồng nhân dân, các tổ chức, đoàn thể, cộng đồng, phương tiện thông tin đại chúng có cơ sở giám sát”.

Câu trả lời này của bộ trưởng Võ Hồng Phúc vẫn chưa đủ sức thuyết phục chủ tịch QH và thêm một câu chất vấn nữa được đưa ra: “Xin nói với bộ trưởng là không ai hỏi được trách nhiệm của nhân dân, chỉ hỏi được trách nhiệm của bộ trưởng thôi!”.

Tiếp thu cách đặt vấn đề của chủ tịch QH song vị đứng đầu ngành kế hoạch & đầu tư lại trình bày: không hỏi được trách nhiệm của nhân dân mà nhân dân hỏi trách nhiệm của chủ đầu tư.

Trường hợp cống hộp, đường liên cảng A5 ở TPHCM là một ví dụ điển hình cho hiệu quả của giám sát cộng đồng. Thực tế đã chứng minh điều đó.

Xoáy tiếp vào trách nhiệm của người trả lời chất vấn, ĐB Hoàng Thanh Phú (Thái Nguyên) “bồi” thêm: các giải pháp bộ trưởng nêu ra đều đã được thực hiện nhưng tại sao đồng vốn ngân sách nhà nước vẫn thất thoát ở tất cả các khâu?

Trong đó trách nhiệm của bộ Kế hoạch& đầu tư có không hay chỉ có phần của địa phương và các bộ khác?

Một mặt cho rằng cơ chế quản lý hiện nay vẫn cần phải hoàn thiện thêm mặt khác bộ trưởng Võ Hồng Phúc nhìn nhận vấn đề ở đây có cả trách nhiệm của bộ Kế hoạch & đầu tư và các bộ, ngành khác.

Trả lời câu hỏi “Liệu chúng ta có thể thay đổi phương thức: cấp vốn đầu tư trực tiếp từ ngân sách nhà nước sang phương thức: cho vay vốn ngân sách để đầu tư, sau khi công trình hoàn thành, nhà nước nghiệm thu và mua lại hay không?”, bộ trưởng Phúc ngắn gọn “đây là phương thức mới, cần có thời gian nghiên cứu”.