Mới đây, vụ cháy xe khách đêm 21-7 tại Đồng Nai khiến 7 người tử vong và 5 người khác bị thương là bài học xương máu. 

Tuổi Trẻ giới thiệu bài viết của bạn đọc Trương Nhất Vương, góp thêm góc nhìn về các nguyên nhân gây cháy xe khách, qua đó hy vọng giúp hạn chế được những tai nạn đau lòng tương tự.

Bạn đọc Trương Nhất Vương (56 tuổi) đã lái xe khách đường dài, xe tải và xe container gần 40 năm. Ông cũng đã và đang dạy lái xe ở Buôn Ma Thuột được 15 năm.

Suýt tự đốt xe

T.N.Linh, sinh năm 1986, phụ xe khách giường nằm hai tầng 47B -000… nhà xe TT chạy tuyến Buôn Ma Thuột - TP.HCM, kể lại: "Tí nữa em đốt chiếc xe trị giá mấy tỉ, và em nghĩ nguyên nhân nhiều vụ cháy xe khách thời gian qua có thể xuất phát từ nguyên nhân này".

Linh nói: "Chuyến xe hôm đó, khách nằm đủ ghế và hàng hóa đầy nhóc. Khoang chứa hàng không còn chỗ chứa nên những hàng hóa nhẹ được tụi em bỏ vào bất cứ chỗ nào có thể bỏ được. Hai cánh gà để kiểm tra động cơ, thay và làm sạch bình lọc không khí cũng được em tận dụng xếp hành lý.

Xe chạy đến Bình Phước thì một chiếc xe khách khác vượt lên ra dấu báo cháy. Tài xế và em bước xuống thì thấy mùi cháy khét và phần sau đuôi xe bốc khói mù mịt. Cả hai phải chạy ngược về phía đầu xe có bình chữa cháy và tủ lạnh ướp các chai nước. Mỗi người ôm một thứ lao về cuối xe để dập lửa".

Khi mối nguy được dập tắt, Linh mới tá hỏa: Một trong những bao hành lý anh nhét vào cánh gà vô tình chạm vào cổ ống xả. Xe chạy, ống xả nóng đỏ làm bao hành lý ngún cháy dần. Rất may chưa bốc lửa và chiếc xe sau báo hiệu dừng kịp thời để dập, nếu chậm một tí không biết hậu quả thế nào?

Qua vụ việc thót tim, phụ xe Linh cho rằng: "Nguyên nhân các vụ cháy xe khách thời gian qua một phần do sự thiếu hiểu biết và cẩu thả của lơ xe khi xếp hành lý. Tất cả nhà xe hãy nhanh chóng phổ biến để các lái xe, phụ xe biết, tuyệt đối không để hàng hóa, hành lý nơi thăm, kiểm tra động cơ, gần ống khói để tránh những vụ cháy đáng tiếc…

Những tác nhân gây cháy xe do cẩu thả

Đặc biệt, việc thắp nhang trong những ngày lễ, Tết, rằm…, cũng như trong quá trình vận hành là chuyện thường xuyên mang ý nghĩa tâm linh trong giới lái xe.

Bên cạnh ý nghĩa tốt đẹp thì việc thắp nhang lại có thể là nguyên trực tiếp dẫn đến những vụ cháy xe hết sức đáng tiếc như từng xảy ra. Bát nhang có nhiều chân nhang cũ còn lại từ những lần thắp trước rất dễ bén lửa từ cây nhang đang cháy, kết hợp gió sẽ bùng phát thành lửa.

Một nguy cơ nữa từ việc bỏ xe máy trong khoang chứa hàng. Việc hành khách mang theo xe máy ngay tại bến bãi thì lái xe còn có thời gian yêu cầu xả bỏ hết xăng trước khi đưa lên xe. Nhưng với những khách đón dọc đường thì phần vì vội, phần vì sợ cảnh sát giao thông phạt vi phạm đậu đỗ, nên công đoạn hút hết xăng trong xe máy rất dễ bị bỏ qua. Quá trình di chuyển, sự cọ sát giữa xe máy và thành xe khách dễ sinh nhiệt, khi gặp xăng rò rỉ sẽ gây cháy lớn vô cùng nguy hiểm từ khoang chứa hàng.

Ngoài ra, nhiều lái, phụ xe tự ý độ chế lắp thêm hệ thống âm thanh, còi, đèn chiếu sáng, ổ cắm hát karaoke…, dẫn đến nguồn điện bị quá tải, gây chạm chập phát sinh tia lửa.

Những nguyên nhân phức tạp cần phải hiểu kỹ

Hiện nay, xe khách đang lưu hành thường là các xe chất lượng cao và đa số được lắp động cơ phía đuôi xe (máy sau). Chỉ còn lại số rất ít các xe đời cũ còn đặt động cơ trước đầu xe.

Ưu điểm dòng xe máy sau là tiếng nổ động cơ được triệt tiêu tối đa bởi thiết bị giảm thanh, giảm khói, kính kín để dùng máy điều hòa dẫn đến xe chạy luôn êm ái.

Tuy nhiên, nhược điểm lại có thể từ điểm mạnh của xe máy sau là êm ái, kín đáo dẫn tới lái xe phía trên khó thấy, khó nghe được những tiếng động lạ, tiếng gãy vỡ các chi tiết báo hiệu sự cố hư hỏng; chậm ngửi được mùi khét cháy khi chạm chập hoặc sự cố kỹ thuật... Khi tài xế đang lái và hành khách phát hiện cháy nổ từ phía sau hoặc từ khoang hành lý, thì thường quá muộn để xử lý sự cố. 

Đặc biệt, nhiều lái xe lâu năm còn chỉ ra nguyên nhân cháy do chính lái xe. Đa số lái xe thời nay chỉ biết chạy chứ không được đào tạo chuyên sâu để có thể sửa chữa những hư hỏng đơn giản, cũng như nguyên lý hoạt động của chi tiết, bộ phận để vận hành xe mang lại độ bền cũng như hiệu suất động cơ.

Phần đông lái xe không thạo quan sát bảng điều khiển trên táp lô đồng hồ trước mặt. Các xe hiện đại, hệ thống đồng hồ cảnh báo tình trạng kỹ thuật báo đỏ liên tục mà rất nhiều lái xe không nắm được, cũng là nguy cơ dẫn đến cháy nổ…

Một ví dụ điển hình là việc tài xế phớt lờ cảnh báo khi đồng hồ nhiệt độ nước làm mát tăng vọt hoặc áp suất dầu bôi trơn liên tục chạm vạch đỏ. Trước khi dẫn đến những sự cố nặng như bó máy hay chết máy, động cơ thường bị quá nhiệt nghiêm trọng, bốc khói và phát ra mùi khét. Lúc này, chỉ cần một vết rò rỉ nhiên liệu nhỏ hoặc có vật liệu bắt lửa nằm gần, thảm họa cháy xe sẽ lập tức xảy ra.

Những nguyên nhân cháy từ nguồn sinh nhiệt cao thường gặp:

- Phần động cơ: Bể ổ bi quạt gió két làm mát, bể bi máy phát điện, máy lạnh, nếu không phát hiện kịp thời sẽ gây ma sát lớn, sinh nhiệt nóng. Chỉ cần vài giọt nhiên liệu bị rò rỉ hoặc chất gây cháy có sẵn xung quanh là có thể bùng cháy.

- Phần hệ thống điện: Các chạm chập do dây điện lâu ngày bị mối mọt, chuột cắn rò rỉ điện. Các cầu chì từng bộ phận được thay lắp cẩu thả không đúng loại dẫn đến quá tải gây cháy, hoặc quá trình sửa chữa, thay thế bị thợ cẩu thả đấu nối trực tiếp với nguồn ắc quy, máy phát hoặc đấu tắt không qua cầu giao tổng…

- Hệ thống phanh hãm bị bó, phanh tay nhả không hết cũng là nguyên nhân sinh nhiệt có thể gây cháy…

Xe khách 45 chỗ đậu tại cây xăng ở TP.HCM bất ngờ bốc lửa cháy rụi

Ngày 28-8, xe khách 45 chỗ ngồi đang đậu tại cây xăng trên đường Lê Quang Đạo, xã Hóc Môn (TP.HCM) thì bất ngờ bốc cháy dữ dội, lực lượng chức năng cùng đội chữa cháy khu vực nhanh chóng có mặt dập tắt đám cháy.