Phóng to

Cảnh chơi bóng chuyền ở Thanh Lang mỗi buổi chiều

TT - Xen giữa bạt ngàn cây trái của xã Thanh Lang, huyện Thanh Hà, Hải Dương là những sân bóng chuyền cát bụi mịt mù với những VĐV chân đất và những "ông bầu" chưa một lần học luật. Tuy nhiên, nơi đây là một trong những lò bóng chuyền có tiếng của cả nước.

Người dân Thanh Lang tự hào với truyền thống bóng chuyền của mình. Họ vui buồn với những đường bóng đi và cũng chẳng biết từ bao giờ, bóng chuyền là môn thể thao vua của những người dân nơi đây.

Từ quả bóng bằng lá chuối khô...

Ông Hà Mạnh Thư, tổng thư ký Liên đoàn Bóng chuyền VN, cho biết: mô hình làng bóng chuyền truyền thống Thanh Lang được nhiều nơi biết đến, rất đáng được động viên, khuyến khích và đầu tư nhiều hơn. Đây không chỉ là một phong trào thể thao quần chúng mà còn là nơi bồi dưỡng, phát hiện những nhân tố mới cho bóng chuyền chuyên nghiệp trong suốt thời gian qua. Các tỉnh đồng bằng sông Hồng như Hải Dương, Thái Bình, Nam Định... có phong trào thể dục thể thao rất mạnh, nhất là bóng chuyền, Hải Dương cũng là một trong những cái nôi đó.

Đến bây giờ, ngay những người cao tuổi ở Thanh Lang cũng không biết bóng chuyền đã ra đời như thế nào. Họ chỉ biết rằng từ khi mình sinh ra đã có bóng chuyền. Ông Phan Thế Tuân kể từ xưa dân làng đã chơi bóng chuyền bằng quả bóng được cuộn bằng lá chuối khô ngoài ruộng, sân kho hợp tác xã. Họ căng dây chuối trên đường và chơi bóng cho đến khi tím hết đôi tay...

Thời Pháp chiếm làng, thanh niên Thanh Lang còn chơi bóng chuyền lá chuối với cả lính da đen Pháp. Dân Thanh Lang cũng không ngại mình thua kém về ngoại hình và kỹ thuật đánh bóng vì đến cả lính Pháp cũng còn nể chiều cao của những VĐV bóng chuyền lá chuối Thanh Lang. Những tay đánh của Thanh Lang đều có chiều cao rất tốt, họ cao trung bình từ 1,75 - 1,76m. Có những người cao đến 1,8 - 1,9m. Đây cũng là nét độc đáo của người vùng Thanh Lang so với những vùng khác.

Ông Nguyễn Văn An, người phụ trách văn hóa, lịch sử của Thanh Lang, cho biết: xã Thanh Lang trước đây là một bãi bồi của con sông Văn Úc. So với những xã lân cận thì Thanh Lang có lịch sử ra đời muộn hơn. Những người đến Thanh Lang lập nghiệp, khai phá đất đai cách đây 300-400 năm là những thanh niên to khỏe và có thân hình vạm vỡ. Chính nguồn gốc này đem lại cho dân Thanh Lang ngoại hình cao lớn hơn dân các xã khác trong vùng.

... Đến quả bóng da trâu

Sau quả bóng bằng lá chuối, dân Thanh Lang làm ra một loại bóng mới bằng da trâu, da bò và cũng được bơm hơi hẳn hoi. Ông Cương, ông Vích - những tay chơi bóng cự phách thời đó giờ đã ở tuổi ngũ tuần - vẫn còn nhớ như in cái cảnh cả làng đi cổ vũ cho đội nhà. Những năm 1980-1990, cả xã có đến gần 20 đội bóng nam, nữ.

Xã có hai thôn với 15 xóm thì có đến 15 đội bóng chuyền với 20 sân bóng. Mỗi năm, xã tổ chức khoảng 20 giải bóng chuyền. Riêng Giải vô địch Thanh Lang diễn ra ngày 2-9 hằng năm có gần 20 đội tham gia và kéo dài một tháng. Dân Thanh Lang vừa lo làm nông vừa thu xếp thời gian đi xem bóng chuyền. Từ già đến trẻ trong xã đều mê bóng chuyền và những giải bóng chuyền ở Thanh Lang thường diễn ra trong cảnh chật cứng người xem.

Hai năm một lần, Sở VHTT và Hội Nông dân Hải Dương tổ chức giải bóng chuyền Bông lúa vàng với sự tham dự của các xã. Năm lần tham gia, Thanh Lang đoạt đến hai giải vô địch, một giải nhì, một giải ba. "Nhà thi đấu Hải Dương với sức chứa 5.000 chỗ ngồi, những trận đấu của Thanh Lang thường có rất đông người xem" - ông Cương, phó chủ tịch xã, hào hứng kể.

Chuyện những CĐV Thanh Lang

Phóng to

Đội bóng chuyền chân đất Thanh Lang những năm 1990

Phụ nữ Thanh Lang cũng là những CĐV nhiệt tình nhất. Những ngày giải diễn ra tại xã hay khi đội tuyển của xã "đem chuông đi đánh xứ người" họ đều lặn lội đi theo cổ vũ.

Cô Vân, cựu VĐV bóng chuyền sư đoàn 391 Mộc Châu - Sơn La, là một trong những CĐV nhiệt tình nhất của Thanh Lang. Nói về bóng chuyền, khí thế cả nhà cô sôi lên hẳn. "Cứ năm nào đội Thanh Lang đi thi giải Bông lúa vàng của tỉnh, dân Thanh Lang cũng lũ lượt kéo lên nhà thi đấu Hải Dương để cổ vũ. Chiêng trống, thanh la... đều được khuân lên nhà thi đấu. Giải của tỉnh mà không có Thanh Lang thì cũng mất vui" - cô Vân nói.

Chị Huyền, chủ đại lý bia, còn nhớ cái cảnh đi lên thành phố mua bia về bán. Vừa mua được hai "bom" bia đã chạy vội vào cổ vũ đội nhà. Lúc trận đấu kết thúc, mang bia về nhà thì đã hỏng hết. Hay mẹ con chị Liệu phải thuê phòng trọ trên thành phố nghỉ một đêm để hôm sau xem đội thi đấu. Ở Thanh Lang, bóng chuyền cũng là chương trình được người dân yêu thích trên truyền hình. Vào nhà ông phó chủ tịch xã Phan Thế Cương, bà xã ông thức cả buổi trưa để xem những trận bóng chuyền tận châu Âu, châu Mỹ với lời bình luận "chẳng hiểu sao họ lại đánh hay thế!".

Đổi đời nhờ bóng chuyền

Cũng nhờ bóng chuyền mà nhiều người dân Thanh Lang tìm được công ăn việc làm. Do đã sản sinh ra nhiều VĐV cho các địa phương các vùng lân cận nên hằng năm, cứ đến giải là các đơn vị lại về Thanh Lang tìm người cho đội bóng chuyền của mình. Đã có không ít VĐV đội tuyển bóng chuyền bãi biển quốc gia xuất thân từ Thanh Lang.

Dân làng vẫn gọi ông là Vích "nghiện" vì ông vốn nghiện bóng chuyền từ nhỏ. Ông Vích "nghiện" năm nay đã 60 tuổi nhưng vẫn đạp xe 20km lên nhà thi đấu tỉnh cổ vũ cho đội xã. Có ngày đội thua, ông và cả làng đi lang thang đến 1 - 2 giờ sáng không về nhà. Là ông bầu của đội bóng chuyền xóm 1 nhưng có lần "không biết luật nên cho cả libero lên tham gia tấn công" - ông Vích kể.

Hằng ngày, ngoài việc huấn luyện đội bóng, ông còn thường xuyên theo dõi các chương trình trên truyền hình để tìm ra phương pháp, chiến thuật mới cho đội bóng của mình. Hai người con ông Vích là anh Tăng Bá Minh, Tăng Bá Thư nhờ chơi tốt đã trở thành VĐV của đội bóng chuyền Công ty Gốm Hạ Long, Quảng Ninh nhân dịp công ty này về Thanh Lang tuyển người. Điều này khiến ông Vích "nghiện" lắm tự hào.

Phó chủ tịch xã Phan Thế Cương đã từng là VĐV của đội bóng chuyền Quân khu 3, từng tham gia đến tận giải bóng chuyền hạng A1 toàn quốc những năm 1980. Hiện nay bác Cương là phó chủ tịch xã kiêm HLV trưởng đội bóng Thanh Lang. Tính đến nay, bác Cương và người con trai Phan Thế Thanh đã liên tiếp tám lần vô địch Giải bóng chuyền gia đình tỉnh Hải Dương tổ chức hằng năm. Nhờ có bóng chuyền, anh Thanh được nhận vào đội bóng chuyền Công ty Xăng dầu B12 - Hạ Long và hiện đã có công việc ổn định.

Hàng chục VĐV của Thanh Lang đã có mặt trong đội hình đội bóng chuyền Công An Hải Dương từ trước tới nay. Hiện hai VĐV của Thanh Lang đang chơi ở đẳng cấp cao của bóng chuyền VN là Tăng Bá Trung, Tăng Bá Tuấn đang khoác áo đội Phòng Không Không Quân và Công An Hải Dương. Hay VĐV 20 tuổi Tăng Xuân Hào đã được gọi vào đội tuyển bóng chuyền bãi biển quốc gia đang tập luyện để chuẩn bị SEA Games 24. Công ty Đóng tàu Hạ Long, Tập đoàn Công nghiệp và tàu thủy Vinashin... hiện nay đều có người Thanh Lang trong đội bóng chuyền. VĐV nữ Tăng Thị Luyến vẫn được cả làng nhắc tới vì đã từng là người đầu tiên tham gia đội bóng chuyền nữ của Hải Dương.

"Không thể thống kê hết đã có bao nhiêu VĐV của các đội tuyển, các công ty từ Thanh Lang mà ra. Ở đây ai cũng chơi, ai cũng yêu và ai cũng nghiện bóng chuyền. Tôi cũng là một cây chuyền hai của đội Đảng bộ xã đấy" - ông Tăng Bá Công, chủ tịch xã, tự hào kể. Vào mỗi chiều, gần 20 sân bóng trong làng lại nhộn nhịp. Muốn tìm người chẳng đi đâu khó, chỉ có ở ngoài sân bóng. Đám trẻ con ngoài giờ học cũng ra sân tập bóng chuyền.

Ở xứ này, bóng chuyền là số 1.