Tham nhũng 8.000 tỉ đồng

Phóng to

ĐB Tôn Nữ Thị Ninh

Hầu hết các đại biểu (ĐB) đều cho rằng thời gian qua Chính phủ đã có những động thái và biện pháp rất quyết liệt, thể hiện quyết tâm trong việc phòng chống tham nhũng, tạo niềm tin cho người dân. Tuy nhiên, số vụ tham nhũng được phát hiện vẫn gia tăng một cách đáng quan ngại.

Nhiều vụ tham nhũng, tiêu cực hết sức nghiêm trọng, thậm chí có những vụ khó giải quyết vì liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau. “Tham nhũng không chỉ ở các lĩnh vực kinh tế, xây dựng cơ bản, ngân hàng, đất đai... mà tham nhũng cả ở các lĩnh vực chính sách, chế độ, trong từ thiện, kể cả tham nhũng đối với người có công” - ĐB Ngô Sĩ Hưởng (Thái Nguyên) lo lắng.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của QH Tôn Nữ Thị Ninh (ĐB Bà Rịa - Vũng Tàu) cho rằng tham nhũng không chỉ là chuyện trong nước mà còn tác động đến quốc tế sâu rộng. Bà Ninh nói con số thất thoát do tham nhũng gần 8.000 tỉ đồng từ đầu năm đến nay thể hiện trong báo cáo của Chính phủ, nếu đối chiếu với bội chi ngân sách năm 2007 là 13.500 tỉ đồng thì con số này chiếm hơn một nửa; hơn hai lần phần thu viện trợ không hoàn lại (3.000 tỉ đồng) và khoảng 5% thu nội địa của dự trù năm 2007. “Đó chỉ là thể hiện tại báo cáo của một số ngành, còn nếu tính hết các tỉnh thành, bộ ngành còn lại thì sẽ như thế nào? Rõ ràng mức độ tham nhũng đã quá nghiêm trọng, không phải thổi phồng” - bà Ninh lưu ý.

Phóng to

Tổng thanh tra Trần Văn Truyền:“Bửu bối” lớn nhất của phòng chống tham nhũng là công khai minh bạch, bởi công khai minh bạch thì không có chuyện gì có thể giấu giếm được"

ĐB Nguyễn Ngọc Trân (An Giang) cũng so sánh: so với vốn đầu tư xây dựng cơ bản của năm 2004 là 58.125 tỉ đồng, thì số tham nhũng bằng 10,91%, nếu so với vốn đầu tư xây dựng cơ bản của năm 2005 là 66.800 tỉ đồng thì đã là 9,5% và nếu so với số đầu tư xây dựng cơ bản năm 2006 là 81.145 tỉ đồng thì bằng 7,8%.

Ông Trân nói: “Tham nhũng như thế này thì không thể nào phát triển bền vững, không thể nào phát triển có chất lượng”. Tuy nhiên, ông Trân cho rằng đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng, phần ngầm của tảng băng còn rất lớn. Theo ông Trân, báo cáo của Chính phủ còn chưa nói đến tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy trường... Ông Trân đề nghị: “Phải làm sao chấm dứt nạn mua chức và mua quyền, bởi ai đi mua thì rồi sau đó sẽ bán quyền, bán chức”.

Phải phát huy quyền làm chủ của người dân

ĐB Phan Anh Minh (TP.HCM) cho rằng báo cáo của Chính phủ chưa đề cập các vụ việc tiêu cực tại các tập đoàn và tổng công ty 91, như Tổng công ty Bưu chính - viễn thông, Hàng không VN, Tổng công ty Dầu khí...

Để việc phòng chống tham nhũng trong thời gian tới thật sự có hiệu quả, đi vào chiều sâu, nhiều ý kiến cho rằng cần phải công khai minh bạch để phát huy tốt nhất vai trò giám sát của nhân dân. “Chính phủ tiếp tục hoàn chỉnh cơ chế, tạo điều kiện cho nhân dân làm chủ. Một trong những yếu tố giúp nhân dân thực hiện cũng như phát huy quyền làm chủ, đó là tăng cường tính công khai, minh bạch, tiếp tục tôn trọng, phát huy vai trò của báo chí” - ĐB Đặng Thị Phượng (Tây Ninh) nhấn mạnh.

Theo ĐB Đỗ Trọng Ngoạn (Bắc Giang), những thông tin về tham nhũng chủ yếu do nhân dân và báo chí phát hiện. Còn thông tin từ các cấp tổ chức Đảng, đảng viên, cán bộ là rất hiếm. “Phải chăng họ chưa đồng lòng chống tham nhũng. Đây đang là một vấn đề chúng ta đáng suy nghĩ” - ĐB Ngoạn đặt vấn đề.

Theo ĐB Trần Văn Kiệt (Vĩnh Long): “Nếu luật đã ra đời và có hiệu lực, nếu từ trung ương tới địa phương không có quyết tâm cao thì luật này cũng vô hiệu”.

ĐB Nguyễn Đức Dũng (tỉnh Kontum): "Các cơ quan chuyên trách chống tham nhũng cũng bị tham nhũng tấn công" Phóng to Bây giờ chúng ta đụng đến cơ quan nào, đến ngành nào cũng có tham nhũng cả. Kể cả các cơ quan chuyên chống tham nhũng cũng bị tham nhũng tấn công. Ví dụ Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trước đây cũng có. Trong các vụ tham nhũng lớn, 100 vụ may ra mới phát hiện vài vụ, trong số vài vụ phát hiện đó chúng ta cũng chỉ xử lý được rất ít do vướng từ cơ chế, do vướng từ mối quan hệ... Bây giờ hơi một tí là bảo “tôi bị lừa”. Vụ Nguyễn Lâm Thái, vụ Rusalka ở Khánh Hòa... đụng đến các đồng chí có trách nhiệm thì bảo là “tôi bị lừa”, Bộ Kế hoạch - đầu tư cũng bị lừa, UBND tỉnh Khánh Hòa cũng bị lừa, bưu chính - viễn thông cũng bị lừa. Tất cả đều bị lừa hết! Tại sao những đồng chí có trách nhiệm như thế này, có trình độ như thế nào mà lại bị lừa dữ dội như vậy? Đúng là các đồng chí bị lừa thật, nhưng tiền các đồng chí nhận là tiền thật, tiền của Nhà nước, tiền của dân mất là tiền thật. ĐB Trần Thị Quốc Khánh (TP Hà Nội): "Nguyên nhân chủ yếu (của tham nhũng) là sự thiếu gương mẫu và tha hóa của không ít cán bộ có chức, có quyền" Phóng to Báo cáo của Chính phủ cho rằng nguyên nhân chủ yếu phát sinh tham nhũng là sự buông lỏng công tác quản lý nhà nước. Chúng tôi cho rằng đánh giá như vậy là chưa đúng mức. Chúng tôi nhận thấy nguyên nhân chủ yếu phải là sự thiếu gương mẫu và tha hóa của không ít cán bộ có chức có quyền, nhất là người đứng đầu. Nếu như trong những năm khó khăn nhất của đất nước, kể cả khi thù trong giặc ngoài, nhưng hình ảnh của những người cán bộ, chiến sĩ cách mạng cùng đồng cam cộng khổ với nhân dân, sống dựa vào dân, gần gũi với dân thì làm sao làm mất lòng dân. Còn bây giờ điều kiện thuận lợi thì không ít người có chức quyền tự cho mình có được đặc quyền, đặc lợi làm trái pháp luật. Họ không muốn gần dân, không muốn nghe dân nói, không còn lo cho dân và đục khoét của dân, khiến dân bức xúc và oán giận, đây mới là nguyên nhân chủ yếu. ĐB Nguyễn Ngọc Trân (An Giang): Báo cáo còn đi vòng ngoài Phóng to Tôi thấy hai báo cáo (báo cáo của Chính phủ về tình hình triển khai thực hiện Luật phòng chống tham nhũng và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật QH) đề cập vấn đề phòng và chống tham nhũng từ khi có luật đến nay còn rất hẹp. Và đề cập nó một cách rất hành chính, bao nhiêu bộ, bao nhiêu tỉnh, thậm chí những tổng công ty 91... không đi vào “danh sách”. Báo cáo thẩm tra của QH, mà QH là đại biểu cho tất cả cử tri cả nước, của tất cả các giới, cũng chỉ thẩm tra theo báo cáo của Chính phủ, nghĩa là cũng một cách hành chính. Tôi nghĩ không đạt yêu cầu, không đáp ứng chờ đợi của cử tri. Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng: Báo cáo đã không né tránh Phóng to Chúng tôi thấy báo cáo cũng đã tập hợp khá đầy đủ tình hình các mặt, nhất là từ đầu năm đến nay. Đương nhiên vẫn còn chưa đầy đủ vì nhiều địa phương chưa báo cáo. Nhưng tôi cảm thấy lần này có cái mới trong cách làm báo cáo, không né tránh và kể ra khá cụ thể, nêu địa chỉ ai đã nộp báo cáo, ai không nộp báo cáo, nơi nào không gửi báo cáo thì Chính phủ đã kịp thời có công văn phê bình. Trước đây có tình trạng báo cáo “một số”, “nhiều nơi”, rất khó xác định số lượng. Tôi xin các vị cũng ghi nhận những điểm mới trong cách làm báo cáo, một phong cách mới.

Phóng to

Tổng thanh tra Trần Văn Truyền. Ảnh: Đình Nam

TT - Vì sao tham nhũng có dấu hiệu gia tăng? Vấn đề nổi cộm nhất trong chống tham nhũng hiện nay là gì?... Ngày 31-10, bên hành lang QH, Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho biết:

- Luật phòng chống tham nhũng đã có hiệu lực từ 1-6-2006. Tuy nhiên vấn đề tồn tại cơ bản nhất là do nhận thức ở một số địa phương chưa đủ. Ai cũng lên án, kêu ca tham nhũng ở các lĩnh vực, nhưng đến lượt mình thì lại “không thấy nó ở đâu”. Một số nơi khi “có vấn đề” không quyết liệt xử lý.

* Chủ trương là quyết liệt chống tham nhũng, song thực tế cho thấy các bộ ngành, các địa phương vẫn chưa thật sự vào cuộc. Vậy theo ông, cần phải có biện pháp mạnh?

- Hiện nay vẫn còn 20 bộ, ngành và hơn 30 địa phương chưa báo cáo việc thực hiện phòng chống tham nhũng hoặc báo cáo nói chưa rõ. Do vậy chưa thể đánh giá là họ đã làm đến đâu, chứ chưa thể nói họ không có tham nhũng. Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo phải báo cáo, nơi nào không làm hoặc báo cáo không rõ chứng tỏ nhận thức không nghiêm.

Việc đó phải được kiểm điểm, phê phán. Vừa qua Thủ tướng sau khi phê bình các bộ, địa phương... chưa báo cáo tham nhũng, đã giao trách nhiệm cho ban chỉ đạo kiểm tra và có chỉ đạo cụ thể. Đồng thời yêu cầu các địa phương và bộ, ngành phải kiểm điểm trách nhiệm. Trong một thời gian nhất định vẫn không làm tốt thì phải xử lý trách nhiệm.

* Đến nay đã có bao nhiêu người đứng đầu bị các địa phương, bộ, ngành... xử lý vì để xảy ra tham nhũng và xử lý ở mức độ nào?

- Có thể nói thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc nghiêm trọng nhưng việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu về mặt nhà nước đến nay cũng có nhưng ít. Một số chủ tịch tỉnh đã bị xử lý, nhưng có thể nói xử lý chưa đúng mức. Việc thanh tra về công vụ, trong đó có thanh tra về trách nhiệm lãnh đạo phòng chống tham nhũng, chưa làm được nhiều. Năm 2007, chúng tôi sẽ tập trung thanh tra trách nhiệm công vụ là chính.

* Trong ngành thanh tra vừa qua đã xảy ra những vụ việc tham nhũng lớn. Vậy với vai trò chủ chốt của cơ quan chống tham nhũng, cơ quan thanh tra có biện pháp hữu hiệu nào để chống tham nhũng ngay trong nội bộ?

- Nếu nói trong ngành thanh tra có nhiều vụ việc tham nhũng lớn là chưa chính xác, mà chỉ xảy ra một số ít cán bộ trong ngành có hành vi vụ lợi, nhận quà biếu hoặc mang tính chất hối lộ. Có những vụ việc đã được xử lý bằng hình sự, một số vụ việc đã được xử lý hành chính.

Phải thừa nhận các cơ quan giữ vai trò nòng cốt trong việc phòng chống tham nhũng hiện nay chưa hoàn toàn đủ mạnh, chưa được xem là lực lượng sắc bén hiệu quả.

* Chúng ta có bộ máy chống tham nhũng từ trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, thực tế rất nhiều vụ tham nhũng do báo chí và nhân dân phát hiện, tố giác. Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của các cơ quan này?

- Để phát huy vai trò của quần chúng, sắp tới chúng tôi sẽ kiến nghị với QH cho phép hình thành tại địa phương một tổ chức thích hợp giúp địa phương trong việc phòng chống tham nhũng. Bởi nếu không có tổ chức sẽ không có đầu mối tổng hợp, cũng như phân tích tình hình phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý.

* Thời gian gần đây nhiều cán bộ thanh tra cũng đã lên tiếng cảnh báo tình trạng tham nhũng có tổ chức và tham nhũng tập thể. Có cách nào để hạn chế sự gia tăng của loại tham nhũng này?

- Thanh tra sẽ kiến nghị về mặt cơ chế chính sách để triệt tiêu tận gốc vấn đề này. Chúng ta có một “bửu bối” lớn nhất trong việc phòng chống tham nhũng là công khai minh bạch, bởi đã công khai thì không có chuyện gì có thể giấu giếm được mắt người dân.

Với 371 đại biểu (bằng 75,41% tổng số đại biểu) tán thành, chiều qua 31-10 Quốc hội đã thông qua toàn bộ nghị quyết về dự toán ngân sách năm 2007.