Thứ 3, ngày 13 tháng 4 năm 2021

Tết về, người Ê Đê 'đốt' bò mừng tuổi mẹ

11/02/2021 10:31 GMT+7

TTO - Lễ mừng thọ mẹ thường được người Ê Đê tổ chức dịp Tết Nguyên đán của người Kinh và họ xem đó cũng là cái tết của mình.

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 1.

Bà Ksor Hờ Dú vui vẻ vì được con tổ chức tết mừng tuổi cho mình - Ảnh: DUY THANH

Một ngày cuối tháng chạp, nhà Ma Uy ở buôn Quen (xã Ea Bar, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên) rộn ràng. Hôm nay, vợ chồng Ma Uy tổ chức "đốt bò" (làm thịt con bò) để mừng thọ cho bà Ksor Hờ Dú (61 tuổi), mẹ của Mí Uy. 

Từ sáng sớm, năm anh em "cột chèo" (anh em rể trong cùng gia đình) đã tập trung tại nhà Ma Uy, mỗi người một tay làm thịt con bò gần 300kg mà vợ chồng Ma Uy vừa mua của một người trong làng để "lo tết mừng tuổi cho mẹ". 5 chị em gái nhà Mí Uy cũng tập trung tại đây, mỗi người một việc, lo nhặt rau, nấu nướng các món truyền thống của đồng bào mình.

10h sáng, những người bà con và xóm giềng của bà Hờ Dú và vợ chồng Ma Uy đã đến tập trung ở ngôi nhà sàn của gia đình. Các chóe rượu cần được mang ra. Phần trên nhà nhóm thanh niên "vít" một chóe cùng với mấy két bia chai, các cụ ông lớn tuổi cũng ngồi quây quần bên một chóe; ở nhà dưới, các mí (mẹ), các tun (bà) cũng ngồi uống bia, uống rượu cần chúc tụng sớm.

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 2.

Ở gian trên, những người đàn ông họ hàng, xóm giềng đến chúc thọ mẹ của Mí Uy, cũng là ăn tết sớm cùng gia đình người Ê Đê này - Ảnh: DUY THANH

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 3.

Ở gian nhà dưới, các bà, các mí cũng "lên ly" chúc tụng - Ảnh: DUY THANH

Đến phần lễ chính, bà Hờ Dú trong bộ đồ truyền thống của dân tộc Ê Đê mới tinh vừa được con gái út dệt cho để mặc trong dịp tết mừng tuổi, tươi cười bước lên nhà trên. Bà ngồi trước chóe rượu cần, vợ chồng Ma Uy, Mí Uy dâng cho mẹ nồi thịt bò kho với lá lốt, tô cháo thịt gà nấu bột gạo và tô cơm trắng được nấu bằng gạo rẫy mới xay. Bà Hờ Dú bốc mấy miếng thịt, miếng cơm ăn, uống một hơi rượu cần "làm phép". Các con lần lượt tặng mẹ những món quà mừng tuổi, chúc mẹ sức khỏe, sống lâu cùng con cháu bằng tiếng đồng bào mình…

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 4.

Mí Uy lấy rượu cần cho mẹ mình để bà uống làm lễ mừng thọ - Ảnh: DUY THANH

"Mình vui quá chừng vì được ăn tết mừng tuổi. Đây là lần thứ hai các con tổ chức cho mình. Mình mong được sống lâu với tụi nó miết thôi" - bà Hờ Dú thổ lộ.

Chỉ sau khi phần lễ mừng thọ của bà Hờ Dú xong, bà đã ăn uống làm phép rồi thì những người khác mới được thưởng thức các món ăn mà gia đình Ma Uy "chiêu đãi". Những món ăn không cầu kỳ nhưng khá đặc biệt. Bò hấp, bò xào chấm với muối giã cùng lá ngò tàu, ớt xanh; canh xương bò nấu với phần đọt cây đác mà Ma Uy phải vượt hàng chục cây số lên núi Hòn Đen để chặt; cháo gà nấu bột gạo mới vừa giã thật thơm...

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 5.

Một người đến ăn tết mừng thọ mang theo quà là thùng bia - Ảnh: DUY THANH

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 6.

Lũ trẻ cũng háo hức cùng tết mừng thọ của bà Hờ Dú - Ảnh: DUY THANH

Những người đến dự lễ, ăn uống no say, sau khi về còn được bà Hờ Dú tặng ít thịt bò về nhà để ăn tết cho thơm thảo. Ma Uy cho hay con bò làm ra, theo luật tục thì người mẹ được mừng tuổi được nửa con để bà tặng cho ai hoặc để dành treo gác bếp ăn dần; nửa con còn lại để gia chủ tổ chức tiệc tùng mời bà con, mời làng thưởng thức. 

"Còn mẹ là tụi mình rất mừng, rất vui nên các chị em phải luân phiên tổ chức mừng thọ cho mẹ mỗi năm để cầu cho mẹ sống dài cùng con, cùng cháu. Mẹ còn sống thì dành món ngon cho mẹ ăn chứ mẹ chết rồi đâu còn ăn được nữa" - Mí Uy bày tỏ.

Tết về, người Ê Đê đốt bò mừng tuổi mẹ - Ảnh 7.

Nhiều món ăn đãi khách khá "độc, lạ" mà gia chủ phải cất công tìm nguyên liệu mới chế biến được - Ảnh: DUY THANH

Già làng Ma Nan cũng đến dự tết mừng tuổi mẹ ở nhà Ma Uy. Ông cho biết người Ê Đê theo chế độ mẫu hệ nên các con gái sau khi cưới chồng, làm ăn được thì tổ chức tết mừng tuổi mẹ khi người mẹ đến tuổi 60 và lớn hơn.

"Trước đây thì lễ mừng thọ mẹ được tổ chức sau mỗi mùa rẫy, khi con cái làm ăn có kết quả khấm khá. Người có của ăn của để thì đốt trâu, đốt bò, người ít hơn thì đốt heo, đốt gà để mừng thọ mẹ. Sau này, nhiều gia đình chọn thời điểm cuối tháng chạp để tổ chức lễ này nên gọi là tết mừng tuổi mẹ, cũng là dịp ăn tết vui chung với cộng đồng chứ người Ê Đê không có cái tết truyền thống riêng" - già Ma Nan cho biết.

DUY THANH
Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận
    Bình luận Xem thêm
    Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận