Tên nghe lạ, gây cười có được quyền đổi?

Sau bài biết "Tên người ứng cử trưởng ấp 'Huỳnh Hello', 'Nguyễn Văn Bậm Trợn' khiến dân mạng thích thú" trên Báo điện tử Tuổi Trẻ đã nhận được nhiều lượt bình luận của bạn đọc.

Một số bạn đọc ví von "Tên độc lạ như vậy thì lúc vận động tranh cử bà con mới nhớ mà bầu", "Cái tên cũng thể hiện sự thật thà, chất phác, nghĩ sao nói vậy của người dân miền quê sông nước Cửu Long", "Mong rằng thay vì chỉ dừng lại ở chuyện cười tên, chúng ta sẽ nhìn thấy và ủng hộ những cán bộ cơ sở âm thầm, chân chất như vậy. Đó mới là điều đáng quý và cần được lan tỏa"...

Thực tế, có không ít trường hợp cái tên hài hước được báo chí nhắc đến như: Bùi Rực Rỡ, Trần Trọng Quá Đẹp Trai, Trương Thị Thu Đủ… Vậy nếu không thích tên đã được đặt trong giấy khai sinh, người dân có quyền yêu cầu thay đổi hay không?

Không thể đổi tên chỉ vì không thích

Luật sư Lê Quang Vũ - Giám đốc Công ty Luật Công Bình, Đoàn Luật sư TP.HCM - cho hay theo Điều 26 và Điều 28, Bộ luật Dân sự năm 2015, họ tên là quyền nhân thân của mỗi người và cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước công nhận việc thay đổi tên.

Tuy nhiên, quyền này chỉ được thực hiện khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự, không thể đổi chỉ vì không thích.

Căn cứ thường được sử dụng nhất là các trường hợp thuộc khoản 1, Điều 28, Bộ luật Dân sự năm 2015, trong đó người có tên có thể căn cứ theo điểm a để yêu cầu thay đổi tên nếu: "Việc sử dụng tên gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của người có tên".

"Như vậy, một cái tên chỉ lạ hoặc gây cười thì chưa đương nhiên được thay đổi. Nhưng nếu tên khiến người đó bị trêu chọc, kỳ thị kéo dài, ảnh hưởng đến học tập, việc làm, giao tiếp thì có thể xem là ảnh hưởng đến danh dự và quyền lợi hợp pháp của người có tên. Khi đó, người yêu cầu cần nêu rõ lý do và có tài liệu chứng minh, chẳng hạn xác nhận của nhà trường, cơ quan hoặc địa phương", luật sư Vũ nhận định.

Đối với trường hợp ông Nguyễn Văn Bậm Trợn, luật sư Vũ cho rằng cái tên ấy theo ông suốt những năm tháng đến trường, khi tham gia nghĩa vụ quân sự và cả quá trình công tác tại địa phương nên việc giữ hay đổi tên còn là quyền tự quyết của mỗi người.

Chủ động cập nhật giấy tờ sau khi đổi tên

Về độ tuổi, theo khoản 2, Điều 28, Bộ luật Dân sự năm 2015 và Điều 7, Nghị định 123/2015/NĐ-CP, người dưới 18 tuổi muốn đổi tên phải có sự đồng ý của cha mẹ, thể hiện rõ trong tờ khai. Nếu người đó từ đủ 9 tuổi trở lên thì còn phải có sự đồng ý của chính người đó.

Khi đủ 18 tuổi, người con tự đứng tên yêu cầu và tự ký hồ sơ, không cần cha mẹ đồng ý, nhưng vẫn phải có căn cứ theo Điều 28, Bộ luật Dân sự 2015 như đã nêu.

Luật sư Vũ nhấn mạnh: "Cha mẹ đặt tên đặc biệt hay mang nghĩa tiêu cực không phải là căn cứ riêng để đổi tên, điều quyết định là tên đó có gây ảnh hưởng thực tế đến danh dự, quyền lợi hợp pháp của người con hay không?".

Về thủ tục, theo Điều 28, Luật Hộ tịch năm 2014 và các văn bản hướng dẫn, người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú hoặc nơi đã đăng ký khai sinh.

Hồ sơ gồm tờ khai theo mẫu, bản chính giấy khai sinh, giấy tờ tùy thân, giấy tờ hoặc giải trình chứng minh căn cứ đổi tên, và văn bản đồng ý của cha mẹ (hoặc của người từ đủ 9 tuổi) nếu người yêu cầu dưới 18 tuổi. Nếu hồ sơ đủ điều kiện, cơ quan hộ tịch ghi vào sổ hộ tịch, ghi nội dung thay đổi vào giấy khai sinh và cấp trích lục.

Về hệ quả pháp lý, theo khoản 3, Điều 28, Bộ luật Dân sự khẳng định việc đổi tên không làm thay đổi hay chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự đã xác lập theo tên cũ. Do đó quyền sử dụng đất, hợp đồng, tài khoản ngân hàng, bằng cấp… vẫn nguyên giá trị.

Tuy vậy, giấy khai sinh là cơ sở gốc nên mọi giấy tờ khác phải thống nhất với nội dung này.

Luật sư Vũ khuyến cáo người dân nên chủ động dùng giấy khai sinh đã cập nhật để điều chỉnh căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe, thông tin trên sổ đỏ, tài khoản ngân hàng, bảo hiểm xã hội và đề nghị cơ quan cấp bằng xác nhận hoặc điều chỉnh, tránh vướng mắc khi giao dịch về sau.

Ảnh vui 14-9: Chàng trai sở hữu cái tên lạ

Theo nam thanh niên chia sẻ, cái tên của mình được ông nội đặt và có ý nghĩa riêng. Bản thân anh cũng rất thích và yêu quý tên của mình.