"Phú quý giật lùi"

Phóng to

Cảng Quảng Châu từng lưu giữ khá nhiều tàu biển Việt Nam

Năm 2005, tàu biển Việt Nam tiếp tục được “ưu tiên” kiểm tra tại các cảng biển nước ngoài. Theo các chủ tàu, gần như thành thông lệ, chính quyền cảng (PSC) các nước cứ thấy tàu Việt Nam là kiểm tra. (Trong khi tỷ lệ kiểm tra tối thiểu mà Tokyo MOU đặt ra là 75%).

Theo thống kê, trong năm qua, 346 lượt tàu biển Việt Nam đã bị kiểm tra, tăng 102 lượt so với năm 2004.

Trong số này có tới 315 tàu có khiếm khuyết (tăng 100 lượt tầu) và 55 tàu đã bị lưu giữ để khắc phục các khiếm khuyết nghiêm trọng (tăng 17 lượt tầu so với năm 2004).

Như vậy, với tỷ lệ 17,38% tàu bị lưu giữ, cao hơn cả năm 2004, Việt Nam tiếp tục “lún sâu” hơn trong bảng xếp hạng ngược của Tokyo MOU, hiện ta chỉ đứng trên được Bắc Triều Tiên, Indonesia, Ukraina, Campuchia… và dưới khoảng 60 nước có ngành hàng hải.

Chưa đủ sức ra biển lớn

Theo số liệu của Cục Đăng kiểm, Việt Nam có 284 tàu chạy tuyến quốc tế. Tuy nhiên, trong số đó có tới 60 chiếc nằm trong “danh sách đen” tức là khả năng đáp ứng các yêu cầu quốc tế kém do cao tuổi (khoảng 25- 30 năm) hoặc do các công ty tư nhân ít kinh nghiệm quản lý, hoặc được xuất xưởng từ các đơn vị đóng mới chất lượng còn chưa ổn định.

Với số tàu này, Đăng kiểm Việt Nam (VR) bắt buộc phải tăng thêm lần kiểm tra kỹ thuật bất thường để đảm bảo an toàn hàng hải. Ông Nguyễn Trọng Tường, Phó Trưởng phòng Tàu biển, Cục Đăng kiểm VN cho biết nguyên nhân tàu biển của chúng ta bị lưu giữ chủ yếu là các khiếm khuyết về quản lý tàu, trình độ thuyền viên, trang thiết bị cứu sinh, cứu hoả, thiếu sót hồ sơ, tài liệu tàu và bằng cấp thuyền viên.

Điều đáng nói là dù “mang danh” chạy tuyến quốc tế nhưng ta chỉ có một vài tàu lớn của Vitranschart, Vosco, Falcon, Vinalines đủ sức đi Mỹ, châu Phi, Đông Bắc á, còn lại đa số chỉ quanh quanh khu vực Đông Nam á, Trung Quốc. Và ngay ở khu vực này, tàu của ta cũng bị lưu giữ khá nhiều. Theo thống kê, năm ngoái, lượng tàu Việt Nam bị lưu giữ nhiều nhất tại Trung Quốc.

Quẩn quanh với những hạn chế thâm niên

Tàu Việt Nam bị lưu giữ tại các cảng biển quốc tế luôn là vấn đề nóng bỏng với ngành hàng hải trong nhiều năm qua. Không “mới” nhưng luôn “nóng” là thực trạng mà cả nhà quản lý lẫn người kinh doanh đều bắt buộc phải chấp nhận.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực hàng hải nhận định, những tồn tại không giải quyết được trong nhiều năm qua khiến tỷ lệ tàu lưu giữ không giảm chủ yếu do 3 nguyên nhân.

Thứ nhất, yêu cầu quốc tế về an toàn hàng hải ngày càng cao trong khi đội tàu của ta vẫn là đội tàu già (trên 15 tuổi) và trình độ hàng hải của ta vẫn thấp hơn thế giới.

Thứ hai, trong vài năm gần đây, đội tàu Việt Nam phát triển nhanh về số lượng và chất lượng (năm 2005 có thêm 85 chiếc đóng mới tham gia tuyến quốc tế), tuy nhiên trình độ quản lý tàu và chất lượng thuyền viên vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Thứ ba, việc sửa chữa, bảo dưỡng tàu không được thực hiện đúng mức.

Hiện nay, các cơ sở sửa chữa truyền thống đã tập trung hết lực lượng cho việc đóng mới nên “bỏ lửng” công tác bảo dưỡng tàu cũ. Nhiều chủ tàu phải cất công vào các cơ sở mới tại miền Nam, thậm chí phải cắn răng trả ngoại tệ để đưa tàu đi sửa ở Trung Quốc.

Tàu bị lưu giữ không chỉ gây thiệt hại cho chủ tàu mà còn ảnh hưởng tới uy tín của đội tàu mang cờ Việt Nam và thương hiệu ngành hàng hải quốc gia nói chung.

Để khắc phục được “hình ảnh” không lấy gì làm tốt đẹp này, rõ ràng cần một sự cải tổ quyết liệt của ngành hàng hải từ việc đầu tư đóng mới, công nghệ khai thác, quản lý tàu, chọn lựa thuyền viên. Bên cạnh đó chất lượng giám sát, đăng kiểm tàu biển của VR cũng cần nâng lên một bước.