Phóng to

Một tiết học sinh động (dạy theo phương pháp mới) tại lớp 4A Trường tiểu học An Phú 1, huyện Củ Chi, TP.HCM - Ảnh: Hoàng Hương

Bài giảng phải thêm “gia vị”

Là một học sinh đang học ở một trường phổ thông, mong muốn nhất của tôi cũng như bao học sinh khác là được học những tiết học với những thầy cô có cách dạy ấn tượng và lôi cuốn. Bên cạnh truyền đạt kiến thức còn tạo tinh thần thoải mái, thích học cho học sinh. Ở đây, tôi không phủ nhận kiến thức và năng lực của các thầy cô nhưng phương pháp giảng dạy dường như thiếu một chút “gia vị” cho các bài giảng. Bởi hầu hết nội dung bài giảng đều nằm trong giáo án và chương trình sách giáo khoa được các thầy cô hình thành sẵn.

Các thầy cô lên lớp chỉ cần đọc cho học sinh chép hay giảng giải một cách khô khan, không có câu chuyện minh họa hay những hình ảnh minh chứng làm phong phú thêm bài giảng của mình, khiến học sinh rất thụ động. Trong khi đó nhiều giáo viên có cách giảng dạy lôi cuốn, biết đưa vào bài giảng những câu chuyện dí dỏm, hài hước có liên quan đến nội dung của bài học để học sinh tranh luận, đánh giá lại, tạo nên sự thích thú cho học sinh.

Để học sinh yêu thích môn học của mình, các thầy cô nên gần gũi với học sinh hơn nữa, luôn lắng nghe, chia sẻ những tâm tư nguyện vọng và giúp các em phát huy hơn thế mạnh của mình. Đừng nghiêm nghị hay cứng rắn quá làm học sinh có cái nhìn không thiện cảm và cảm thấy việc học như một gánh nặng.

Ngọc Tân(P.9, Q.5, TP.HCM)

Theo tôi, bảy bước gồm:

Một là loại trừ sự nhồi nhét và áp đặt thông tin, bởi vì chừng nào còn sự nhồi nhét, chừng đó người học còn bị mất khả năng linh hoạt nhạy bén vì sự mặc cảm do bị áp đặt, bị coi thường, bị phủ định vai trò chủ thể nhận thức.

Hai là không thông tin một chiều và phân tích phiến diện, giúp người học chuyển biến từ trạng thái gò bó sang tâm lý cởi mở, từ co cụm trong “ốc đảo hiểu biết” sang hội nhập tương tác với bầu trời khoa học của toàn cầu.

Ba là tạo môi trường khoa học thông thoáng, tránh sự độc tôn, bước chuyển biến này của người dạy nhằm hướng tâm lý người học vào sự đột phá những nguồn thông tin đa dạng, những tài liệu giáo khoa và sách tham khảo khác nhau, dưới những góc độ khoa học khác nhau.

Bốn là luôn lật ngược vấn đề và tôn trọng những giá trị phản biện, bởi vì cứ mỗi nghi vấn có lý trong khoa học sẽ là một cơ may tạo nên những giá trị thay đổi trong nhận thức.

Năm là người thầy không tự coi mình là một “tháp ngà” tri thức, mà nên đóng vai một “bà đỡ” kiến thức, nhằm chuyển hóa từ vị thế độc quyền chân lý sang tâm lý tôn trọng quyền bình đẳng của mỗi học sinh trước nhiệm vụ chiếm lĩnh tri thức.

Sáu là không quá coi trọng học cái gì, mà chú trọng học như thế nào, không quá chú trọng việc trang bị kiến thức (hay chân lý), mà coi trọng cách tìm tòi và khám phá chân lý, cách vận dụng và làm mới chân lý. Nói cách khác, phải đề cao những đột phá trong tư duy và thực hành, không đặt nặng sự ghi nhớ và máy móc làm theo.

Cuối cùng, người thầy luôn chủ động tạo điều kiện cho học sinh được nêu chủ kiến và biết cách bảo vệ chủ kiến bằng luận chứng khoa học. Được như thế, người học không những tự tin hơn trong học tập mà càng có giá trị nhân bản một khi học sinh được dịp thuyết trình trước bạn bè và thầy giáo về những luận cứ khoa học của mình.

___________________

Tiết học chủ động

Phóng to

Bạn Lền Cả Say phỏng vấn bạn cùng lớp để thuyết minh đề tài của nhóm - Ảnh: Trung Tân

Lớp chỉ khoảng 40 sinh viên, giảng viên không trực tiếp đứng trên bục giảng mà ra một tình huống liên quan đến bài học rồi để sinh viên sắm vai, thảo luận với nhau, cùng nhau khái quát thành lý thuyết bài học. Ở mỗi bài học, mỗi phần trong môn học, sinh viên được giảng viên gợi ý làm bài tập theo nhóm để lấy 30% điểm chuyên cần và 30% điểm làm việc nhóm.

“Điểm thi cuối kỳ chỉ còn 40% nên sinh viên rất thoải mái, không bị áp lực thi cử, do đó kết quả học tập thật sự của sinh viên đạt được rất tốt” - thạc sĩ Nguyễn Văn Thi, giảng viên môn marketing căn bản ĐH Kinh tế - tài chính, chia sẻ.

Với bài học “Phân khúc thị trường, lựa chọn thị trường mục tiêu, định vị thương hiệu”, lớp được chia thành bốn nhóm, sinh viên sẽ thiết kế logo, ra slogan... rồi thuyết trình một “thương hiệu” của nhóm mình để thuyết phục và “định vị thương hiệu” của nhóm trong tâm trí “người tiêu dùng” (là cả lớp và giảng viên). Nhóm Compass (La bàn) thiết kế logo như tên gọi của nhóm với tiêu chí “kết nối - tổ chức - làm chủ - kiên nhẫn - năng động - hòa đồng - thành công” và slogan “Nhiệt huyết, niềm tin - kim chỉ hành động”.

Bạn Vương Hà Như Thảo, trưởng nhóm, cho biết: “Tụi mình là sinh viên năm 1 nên nhiều cái chưa được học, khi học theo cách dạy để sinh viên chủ động, ban đầu cả nhóm cũng chưa tự tin lắm, khi làm đề tài vẫn còn nhiều tranh luận căng thẳng và khi thuyết trình thì rất run. Bù lại, qua nhiều bài học như vậy tụi mình tự tin hơn trong cách tìm kiếm tài liệu trên mạng để hoàn thành bài học, học được nhiều kỹ năng khác mà không được dạy, “cãi vã” nhưng giúp nảy nhiều vấn đề, hiểu bài hơn. Đặc biệt, tụi mình được làm việc theo sự sáng tạo riêng, biết cách làm việc đội nhóm là phải thật chủ động nhưng cũng cần tế nhị”.

Yêu cầu chung của môn học là làm sao sinh viên xây dựng được một hệ thống định dạng về thương hiệu để người nghe (như người tiêu dùng) bị thuyết phục, nhớ và sẽ mua sản phẩm của mình. Mỗi bài học là một phần trong hệ thống đó, sinh viên sẽ phải quan sát thực tế, đọc tài liệu, thảo luận và làm các bài tập tình huống để rút ra bài học chính yếu cho môn học. Giáo trình và các tài liệu học tập được giảng viên giao cho sinh viên để nghiên cứu thêm, thời gian trên lớp chủ yếu là sinh viên nói, giảng viên gợi mở và “chốt” lại những vấn đề trọng yếu, hoặc đóng vai trò phản biện, hoặc chỉ ra những lỗi sinh viên gặp phải để rút kinh nghiệm.

“Những sinh viên năm 1 mà cứ đọc cho các em chép thì các em sẽ thụ động ngay, nhưng cho sinh viên làm mà cứ nói cái này sai, cái này chưa được thì các em sẽ sợ và trở nên nhát. Cứ để sinh viên làm, phát biểu và sai đâu thì mình nhẹ nhàng chỉ ra, sinh viên sẽ khắc phục trong những bài tập sau. Cách dạy và học như vậy khiến sinh viên được chủ động, cảm thấy được tôn trọng nên rất phấn khích trong học tập” - thầy Nguyễn Văn Thi chia sẻ.