Phóng to

HCV giải THT năm 2001 Lê Tứ, HCV giải THT năm 2003 Thy Trang: sau lần diễn Từ Hải - Thúy Kiều tại trường sân khấu, họ đi về đâu?

TT - Có lẽ cần phải nhắc lại rằng cả TP.HCM, đô thị lớn nhất nước, hiện nay chỉ còn mỗi một rạp Hưng Đạo (thuộc Nhà hát Trần Hữu Trang) là dành cho biểu diễn cải lương, đã thế mỗi tuần cũng chỉ sáng đèn được vài ba đêm.

Thực tế trần trụi này cho thấy cải lương lâm vào khó khăn cùng cực, mặc nhiên bác bỏ ý kiến thêu dệt rằng sàn diễn cải lương vẫn thu hút nhiều khán giả; là gáo nước lạnh giội vào lối ăn nói hô hào, báo cáo thành tích về cải lương. Chẳng khác nào cứ đứng trên bờ vỗ tay reo hò cải lương hãy ráng bơi, mặc cho kiệt sức lắm rồi, thay vì quăng cho chiếc phao. Bài học thực tế là hãy cùng nhau tìm kiếm phao.

Cách nào? Một đáp án hợp lý là soi lại hiệu quả của giải Trần Hữu Trang (THT), đã qua chín mùa tổ chức giải từ năm 1991 cho đến nay. Nói gì thì nói, giải THT cũng là “đỉnh” trên một mặt bằng, muốn tìm kiếm giải pháp thì không thể không tính đến “đỉnh” để mà trù liệu. Thế nhưng những huy chương vàng giải THT cũng không an tâm. Không gì thuyết phục bằng chính tâm sự của người trong cuộc.

Ngọc Trắng, Đoàn cải lương Tây Đô, huy chương vàng THT 2003, cho biết: “Tập một năm một vở, cao lắm là hai. Khán giả không chịu xem diễn viên trẻ, chỉ đòi tài danh Minh Vương, Lệ Thủy... Không có mấy cô mấy chú ấy xuống thì lấy gì mà hát? Diễn viên trẻ thì không được hát, nhưng khi không có tài danh thì lại hát không được”. Ngọc Trắng nói thêm: “Có muốn bỏ lên thành phố hát cũng không biết hát ở đâu”.

Huy chương vàng THT năm 1991 Kim Tử Long nói: “Giống như đánh bóng huy chương vàng rồi... đem cất. Chúng ta còn thiếu một công nghệ để đẩy tên tuổi diễn viên. Cải lương chưa được đầu tư đúng mức. Có người nói treo vầng trăng, như thiết kế cảnh trí trong “Vầng trăng cổ nhạc”, vậy là cải lương rồi. Tôi nghe mà bức xúc. Muốn thuyết phục thì cải lương phải hiện đại, phải đẹp”.

Ý kiến của Kim Tử Long gợi nhớ đến một kinh nghiệm phát triển cải lương - đã có một thời các đoàn chia ra “đại ban”, “trung ban”... gắn liền với việc tạo thực chất cho tên tuổi diễn viên. Còn hiện nay, sau khi màn khép lại sau buổi lễ trao giải THT, lắm lúc không còn được nhớ.

Nhơn Hậu, huy chương vàng THT 2003, diễn viên Đoàn Nghệ thuật tổng hợp Tiền Giang, đề xuất: “Muốn diễn lắm chứ, nhưng nhiều lúc không biết diễn ở đâu. Sao không lập ra một câu lạc bộ của các huy chương vàng THT?”.

Lam Tuyền của Đoàn Tây Đô trần tình: “Xa các đàn anh đàn chị, dù mình đã nhận giải THT nhưng tự biết nghề vẫn còn yếu ở điểm này điểm nọ. Tôi đề nghị mỗi năm nên dựng ít nhất một vở qui tụ một số huy chương vàng THT ở thành phố lẫn ở tỉnh, tổ chức diễn tour qua các tỉnh”.

Đề nghị thì... cứ đề nghị. Vấn đề là cách làm. Mô hình một câu lạc bộ cho cải lương cũng đã từng ra đời, nhưng... ra mắt vài vở thì sau đó lịm vào giấc ngủ mê mệt, chưa thấy dấu hiệu gượng dậy. “Sân khấu oặt oẹo, các huy chương vàng cũng lúng túng không biết đi về đâu, thế thì sao không ngồi lại để xem xét, tính toán cách thức phát triển cho giải THT? Tại sao lại làm lãng phí chất lửa trong nghệ sĩ?”, đạo diễn Hoa Hạ lên tiếng.

Từ phía quản lý chuyên môn, ông Lê Duy Hạnh (tổng thư ký Hội Sân khấu TP.HCM) vào trung tuần tháng 11-2003 cho hay hiện đang có một số doanh nghiệp sẵn sàng nhảy vào cuộc tài trợ cho cải lương, với điều kiện là thực hiện một “lộ trình” cần phải đi: chọn giải thưởng THT, “đỉnh” (tương đối) của cải lương, để xây dựng thành một thương hiệu.

Trước mắt thiết kế dự án cho thương hiệu, sau đó chào dự án, thu hút tài trợ. Theo ông Hạnh, xây dựng thương hiệu là giải pháp khả dĩ nhất để tạo ảnh hưởng cho giải THT, chủ động đi tìm vốn, góp phần vực dậy cải lương.

Bao giờ, để lời nói trở thành hành động?