Sóng IPO 40 tỉ USD và bài toán "con gà - quả trứng"

Theo dự báo của Dragon Capital, làn sóng IPO giai đoạn 2026-2028 có thể đạt khoảng 40 tỉ USD. Riêng nhóm tiêu dùng gồm Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate hay Highlands Coffee được ước tính quy mô khoảng 12,8 tỉ USD.

Quy mô này khiến giới đầu tư nhìn lại các chu kỳ IPO trước. Ông Bùi Văn Huy - Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư CTCP FIDT - cho biết "mỗi làn sóng IPO lớn thường xuất hiện cùng một đỉnh của VN-Index và sau đó là nhịp điều chỉnh đáng kể".

Chu kỳ này từng xuất hiện năm 2007, lặp lại năm 2018 và hiện bước sang làn sóng thứ ba bắt đầu từ năm 2025.

Đáng chú ý, sau chu kỳ đầu tiên, VN-Index đã giảm khoảng 80%, rơi xuống vùng 235 điểm vào đầu năm 2009. Giai đoạn 2018 cũng chứng kiến thị trường điều chỉnh mạnh sau các thương vụ IPO quy mô lớn.

Tuy nhiên điểm khác biệt lớn nhất của chu kỳ hiện tại nằm ở bối cảnh dòng vốn. Hai làn sóng trước diễn ra khi tiền rẻ, thanh khoản dồi dào và lãi suất ở vùng thấp. Còn hiện nay, nền kinh tế lại đối mặt tình trạng thiếu vốn mang tính cấu trúc, trong khi lãi suất khó giảm sâu.

Theo ông Huy, Việt Nam đang đứng trước bài toán "con gà - quả trứng": muốn GDP tăng trưởng 10% cần đầu tư công quy mô lớn; muốn có vốn cho đầu tư công cần thị trường vốn phát triển; nhưng để thị trường vốn phát triển lại cần lãi suất thấp và niềm tin nhà đầu tư.

"Nếu vòng tròn này không khép kín, kịch bản xấu có thể là đầu tư công bị hạn chế, tăng trưởng suy yếu và thị trường bước vào vòng xoáy điều chỉnh kéo dài", ông Huy nhận định.

Nhà đầu tư ngày càng "kén ăn"

Đến tháng 5-2026, VN-Index nhiều thời điểm vượt 1.900 điểm và liên tục thử thách các vùng đỉnh mới. Tuy nhiên nghịch lý là không ít nhà đầu tư cá nhân vẫn không kiếm được tiền.

Theo ông Huy, nguyên nhân nằm ở mức độ tập trung dòng tiền quá lớn. Chỉ riêng trong tháng 4-2026, hai cổ phiếu VIC và VHM đã đóng góp tới 167/179 điểm tăng của VN-Index, tương đương khoảng 93% mức tăng toàn thị trường.

Nếu loại bỏ nhóm Vingroup, VN-Index gần như đi ngang. Trong khi đó phần lớn nhà đầu tư cá nhân lại nắm giữ ngân hàng, chứng khoán, thép, dầu khí hay bất động sản vốn hóa trung bình - những nhóm gần như đi ngang hoặc điều chỉnh.

Kết quả là xuất hiện trạng thái "xanh vỏ - đỏ lòng": chỉ số tăng nhưng tài khoản của nhà đầu tư lại giảm giá trị.

Với dự báo quy mô IPO khoảng 40 tỉ USD trong giai đoạn 2026-2028, ông Huy đặt câu hỏi lớn: Ai sẽ là người mua?

Trong khi đó ông Nguyễn Văn Trúc - Trưởng Bộ phận Phân tích Chứng khoán Quốc gia NSI - đánh giá thị trường hiện "khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn". Ông Trúc cho rằng giai đoạn tiền rẻ đã khép lại và dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn.

Theo ông Trúc, để một doanh nghiệp IPO hút được tiền ở giai đoạn này cần đáp ứng ba điều kiện: 1. Câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, 2. Dòng tiền tự do tốt và 3. Định giá đủ hấp dẫn.

Ông cũng lưu ý cơ hội đang mở ra nếu doanh nghiệp tận dụng được xu hướng cải cách thủ tục hành chính và giảm điều kiện kinh doanh.

"Điều này giống việc tháo bỏ các 'cục máu đông' trong huyết mạch nền kinh tế. Một dự án bất động sản hay hạ tầng được cấp phép sớm hơn vài tháng có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng chục tỉ đồng chi phí lãi vay và tăng tốc vòng quay vốn", ông Trúc nhận định.

Đọc nhanh 25-5: Giá dầu lao dốc, vàng bạc 'phi' lên

Giá dầu thế giới có xu hướng hạ nhiệt trong bối cảnh Mỹ và Iran hiện đang hoàn tất bản ghi nhớ về chấm dứt xung đột với thời hạn đi đến thỏa thuận cuối cùng.