Phóng to

Slim trong một cuộc gặp ở Panama. Ảnh: AP

TT - Bất ngờ lớn trong bảng xếp hạng những người giàu nhất thế giới của tạp chí Forbes năm 2007 chính là Carlos Slim Helu. Chỉ trong một năm,tài sản của ông trùm truyền thông Mexico này tăng 19 tỉ USD, mang tới cho ông kỷ lục người kiếm được nhiều tiền nhất trong một thập niên qua. Slim là ai?

Theo Forbes, Slim là họ và cũng là biệt danh của nhà khổng lồ Mexico Carlos Slim Helu, người nắm trong tay các công ty viễn thông, ngân hàng, năng lượng, thuốc lá, hàng không...; ăn nên làm ra ở một trong những đất nước nghèo nhất Tây bán cầu. Tài sản của ông hiện tròm trèm 50 tỉ USD, đưa ông trở thành người giàu thứ ba thế giới, chỉ sau “lão làng” Bill Gates (56 tỉ) và đang dọa qua mặt cả “bậc tiền bối” xếp thứ hai Warren Buffet (52 tỉ).

Kẻ đáng ngờ?

Đến nay, ảnh hưởng của Slim đối với Mexico được Marla Dickerson của tờ The Los Angeles Times mô tả như sau: “Slim đã xây dựng một đế chế công ty mênh mông tới nỗi gần như không có một người Mexico nào trải qua một ngày mà không bỏ vài peso vào túi ông ta”. George Grayson, một chuyên gia Mexico tại Đại học William và Mary ở Virginia, ví von: “Bạn sẽ bị nhận chìm bởi Slim ở Mexico”.

Slim năm nay 67 tuổi, đã kiếm được số tài sản khổng lồ tại một đất nước mà thu nhập bình quân đầu người chưa tới 6.800 USD/năm và một nửa dân số sống trong nghèo khó.

Tài sản này chiếm 6,3% sản lượng kinh tế Mexico, và để độc giả hình dung rõ hơn mức độ giàu có này, Forbes làm một so sánh: nếu Gates cũng đạt được tầm cỡ này trong nền kinh tế Mỹ thì tài sản của Gates sẽ trị giá 784 tỉ USD! Là con của một chủ hiệu người Libăng nhập cư, Slim quen việc kinh doanh từ nhỏ và khoản tiền kiếm được đầu tiên Slim tích cóp từ việc buôn bán trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế.

Nhiều năm qua, các phương tiện truyền thông và công chúng đã nghi ngờ cách làm giàu của Slim, người theo họ là “một nhà độc quyền tham lam”, rằng Slim đã xây dựng tài sản của mình trên những mối quan hệ ấm cúng với các tổng thống và chính khách Mexico. Năm ngoái, một tranh biếm họa trên tờ báo trung hữu La Reforma vẽ võ sĩ Slim mập ú trên một võ đài quyền anh đè bẹp đối thủ bé tí của mình.

Các vòng dây của võ đài là... dây điện thoại, ám chỉ sự kiểm soát của Slim (90% cổ phiếu) đối với doanh nghiệp điện thoại viễn thông Telmex và dịch vụ điện thoại không dây (73% cổ phiếu) của America Movil. Với chú thích Đứa con tỉ đôla (“ăn theo” bộ phim Đứa con triệu đôla của Spielberg), Slim bị bêu riếu trong chương trình truyền hình “La Verdad Sea Dicha” của một ứng viên tổng thống đối lập bị thất cử, người từng kết bạn với Slim rồi bị Slim phản bội.

Cũng không khó hiểu vì sao Slim bị chỉ trích. Nền kinh tế dựa trên chủ nghĩa tư bản thân quen (crony capitalism) ở Mexico chủ yếu do các gia đình nắm quyền kiểm soát. Công nghiệp ximăng thì do Công ty Cemex với chủ nhân tỉ phú của nó là Lorenzo Zambrano khống chế. Mexico có hai hệ thống truyền hình thì do hai ông trùm Ricardo Salinas Pliego và Emilio Azcárraga Jean thao túng.

Thậm chí loại bánh bắp (bánh tròn, mỏng làm bằng bột, có nhồi thịt, ăn nóng ở châu Mỹ Latin; nhất là ở Mexico) cũng lại là một thị trường độc quyền do gia đình González Barrera nắm 71% doanh thu. Tháng giêng vừa rồi, người dân Mexico City đã phải xuống đường sau khi giá bánh bắp này tăng gấp đôi. “Mexico có một mạng lưới chằng chịt và phức tạp những quan hệ giữa chính phủ và tầng lớp doanh nhân” - theo nhận định của Denise Dresser, nữ giáo sư chính trị học tại Instituto Tecnológico Autónomo de México (ITAM).

“Tôi không sống vì dư luận”

Slim chẳng bối rối trước những lời chỉ trích này: “Nếu cứ sống dựa vào dư luận, bạn sẽ chết. Tôi không muốn sống kiểu người ta sẽ nhớ tôi như thế nào” - nhà tỉ phú tỏ sự phớt lờ. Thế nhưng gần đây Slim lại bắt tay vào làm từ thiện, hoạt động mà ông bỏ phế trong hầu hết những năm chú tâm làm giàu. 23 năm trước, Slim đã lập một quĩ từ thiện khoảng vài triệu USD, nhưng từ đó không làm thêm gì. Năm ngoái, Slim châm vào quĩ này 1,8 tỉ USD, rồi mùa thu vừa qua cam kết sẽ hiến tới 10 tỉ USD trong bốn năm tới cho các chương trình y tế và giáo dục. Slim tự hào: “Công việc mới của tôi sẽ nhắm vào việc phát triển và giải quyết thất nghiệp ở Mỹ Latin”.