Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung (thứ năm từ trái sang) cùng lãnh đạo tỉnh Hà Giang xem quy hoạch nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên - Ảnh: ĐỨC BÌNH

Sáng 9-9, ông Đào Ngọc Dung - bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH, cùng ông Triệu Tài Vinh - bí thư Tỉnh ủy, ông Nguyễn Văn Sơn - chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang, và đoàn công tác của Bộ LĐ-TB&XH, các bộ, ngành đã đến thắp hương viếng các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên.

Tại đây, ông Dung cùng lãnh đạo tỉnh Hà Giang, đại diện các bộ, ngành trung ương và địa phương đã khảo sát thực địa để chuẩn bị cho việc tu bổ, tôn tạo, nâng cấp, mở rộng nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên cũng như tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang này.

Báo cáo với bộ trưởng và đoàn công tác, ông Sùng Đại Hùng, giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Hà Giang, cho biết trên địa bàn địa phương này có 10 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên có quy mô lớn nhất, với 1.734 mộ liệt sĩ nằm trên diện tích 2ha.

Hiện nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên đã hết mộ chờ, và mới đây phải xin tỉnh cho xây 20 mộ chờ để đón các liệt sĩ được quy tập từ đầu năm 2016 về.

Theo ông Hùng, Hà Giang đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tôn tạo, mở rộng nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, cũng như tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Lý do tỉnh còn nghèo, thiếu kinh phí, mà trên địa bàn thì vẫn còn hơn 2.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập.

Hài cốt các liệt sĩ lại đang nằm chủ yếu ở các thung khe, bìa rừng, hẻm núi với phạm vi khá rộng lên tới 85.000ha, địa hình phức tạp và còn quá nhiều "vật cản" là các bãi bom mìn, vật liệu nổ. Đặc biệt, có khoảng 10.000ha ở một số xã thuộc huyện Vị Xuyên còn 2.000 hài cốt.

Đại diện Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Hà Giang cũng cho biết tham gia cuộc chiến bảo vệ biên giới giai đoạn 1979-1984 có 10 quân chủng, binh chủng, quân đoàn tham gia chiến đấu, và theo số liệu thì có trên 4.100 liệt sĩ của 32 tỉnh, thành phố đã hi sinh trong cuộc chiến này.

Đến nay mới có hơn 2.000 hài cốt liệt sĩ được quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ, trong đó có 1.734 liệt sĩ được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên. Hiện vẫn còn khoảng 2.000 hài cốt liệt sĩ chưa quy tập được.

Do khó khăn về địa bàn rộng, địa hình núi rừng phức tạp, diện tích bị ô nhiễm bom mìn lên tới 85.000ha nên công tác rà phá bom mìn, phục vụ tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ gặp khó khăn.

Từ năm 2012 đến nay mới tìm kiếm, quy tập được 41 hài cốt. Mỗi năm tích cực thì cũng chỉ rà phá bom mìn được 200ha. 

Tỉnh đã xác định từ nay đến năm 2020 sẽ tập trung rà phá bom mìn trên phạm vi 10.00 ha, trước mắt ưu tiên tập trung rà phá bom mìn ở phạm vi 10.000ha, nơi có khoảng 2.000 hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, với tốc độ rà phá bom mìn 200ha/năm thì phải mất 50 năm, như vậy quá lâu, cần trung ương hỗ trợ.

Ông Đào Ngọc Dung và lãnh đạo tỉnh Hà Giang thắp hương tại nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên - Ảnh: ĐỨC BÌNH

Về dự án tu bổ, tôn tạo, mở rộng nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, ông Nguyễn Xuân Hùng, phó giám đốc Sở Xây dựng kiêm trưởng Ban quản lý các công trình trọng điểm tỉnh Hà Giang, cho biết nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên sẽ được mở rộng từ 2ha như hiện nay lên 10ha (mở rộng về phía bắc nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên, và phía đông ra sát quốc lộ 2 để làm quảng trường) với nhiều hạng mục.

Sau khi nghe lãnh đạo địa phương báo cáo, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nói: "Đây là vấn đề khiến chúng ta hết sức day dứt và đau lòng. Mất mát, hi sinh quá lớn và vẫn còn quá nhiều liệt sĩ vẫn đang nằm trong lòng đất mẹ. Chúng ta đang nợ nhân dân, nợ thân nhân các liệt sĩ, nợ các anh hùng liệt sĩ. Chúng ta cần phải làm ngay, làm quyết liệt".

Bộ trưởng Dung cho biết cá nhân ông cũng như Bộ LĐ-TB&XH hoàn toàn ủng hộ chủ trương tu bổ, tôn tạo, mở rộng nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên và đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt.