Phóng to

Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu - giảng viên khoa tâm lý giáo dục ĐH Sư phạm TP.HCM - Ảnh: nhân vật cung cấp

Nếu yêu khi còn ở tuổi teen, bạn sẽ: Kể cho ba mẹ nghe về người yêu của mìnhGiấu biệtKhông giấu nhưng cứ để ba mẹ khi nào biết thì biết Xem kết quả

Teen yêu, ngăn cấm hay ủng hộ?16 tuổi, tôi trượt ngã trong trò chơi tình yêuCứ để mọi việc tự đến, tự điQuả ngọt từ mối tình học trò của tôiYêu mà vẫn học siêu!Sống lành mạnh, tích cực để không tiếc khi yêuCon tôi yêu vì không muốn là “gà mờ”?

Hãy biết cầm cương cỗ xe tình yêu

* Tính đến thời điểm này, có hơn 3.000 lượt người tham gia khảo sát trên diễn đàn Teen yêu, ngăn cấm hay ủng hộ? với câu hỏi: Nếu yêu khi còn ở tuổi teen, bạn sẽ: Kể cho ba mẹ nghe về người yêu của mình/ Giấu biệt/ Không giấu nhưng cứ để ba mẹ khi nào biết thì biết. Có gần 1.600 lượt chọn giải pháp cuối cùng, số lượt chọn ít nhất là giải pháp kể cho ba mẹ nghe. Theo anh, kết quả khảo sát trên nói lên điều gì?

- Điều này có hai ý nghĩa: một là nhiều cha mẹ chưa phải là “quân sư tình yêu” cho con, hai là cha mẹ vẫn còn cơ hội để biết và “nhúng tay” khi cần thiết nếu thật sự quan tâm và “bắt sóng” được cơn "say nắng" từ những biểu hiện của trẻ.

* Bên cạnh những câu chuyện tình tuổi teen khá vui mà các bạn trẻ gửi về diễn đàn là nhiều câu chuyện đầy boăn khoăn, day dứt khi “tự đánh mất mình”, “bị trượt ngã trong trò chơi tình yêu” khi có thai ngoài ý muốn. Theo anh, để có một tình yêu tuổi teen trong sáng như chính lứa tuổi, teen cần quan tâm điều gì?

- Bản chất của tình yêu lúc nào cũng đẹp, có bị “đen” hay không là do cách yêu. Tuổi teen đang trong giai đoạn “chuẩn bị chín” chứ chưa "chín" hẳn. Vì vậy, để có một tình yêu “ấn tượng khó phai” chứ không phải là “vết sẹo khó phai” thì có hai kỹ năng quan trọng teen cần có trước khi trải nghiệm tình yêu.

Một là hai bên có thể quản lý được cảm xúc của mình. Hãy biết cầm cương cỗ xe tình yêu để cỗ xe đi trên con đường thẳng thớm chứ không lùi hay nhủi vào bụi rậm. Kỹ năng quản lý cảm xúc sẽ đòi hỏi một khả năng ý chí để thắng cương cho con tim và cả “tay chân”.

Hai là lý trí đủ sáng để soi đường cho tình cảm. Biết phân biệt đâu là tốt - xấu, hay - dở, hậu quả và cách phòng ngừa hậu quả. Trên con đường tình yêu, không chỉ biết lái xe mà còn phải thấy được đường đi.

* Có ý kiến cho rằng yêu ở tuổi teen là chuyện bình thường, thời này mà không yêu ở tuổi teen là ngố, là quê, là “gà mờ”. Anh có chia sẻ gì với suy nghĩ này?

- Yêu tuổi teen là chuyện bình thường: đúng! Tình yêu góp phần giúp teen phát triển sự nhạy cảm, cảm xúc theo chiều sâu, khẳng định được xu hướng giới tính, biết quan tâm và tinh tế trong ứng xử. Đây là sự phát triển tình cảm tự nhiên.

Tuy nhiên, teen vẫn còn đang “thực tập”, phát triển chưa đầy đủ nên mới gây ra nhiều cớ sự băn khoăn và choáng váng cho cha mẹ cũng như gây nên những hậu quả “to tướng” cho nhau. Trái còn xanh nếu ăn nhiều tất nhiên sẽ gây “đau bụng”.

Teen không yêu là teen ngố, nhà quê: sai 100%! Đôi khi đây mới chính là teen "pờrồ" nhất vì biết kiềm chế, chỉ yêu khi đã "chín". Có nhiều con đường để phát triển tình cảm (thông qua tình bạn, tình cảm gia đình, tình thầy trò…) chứ không nhất thiết phải yêu nhau ở cái tuổi xìtin mới là phát triển bình thường. Trừ trường hợp 22 tuổi rồi mà vẫn chưa xúc động với người khác giới thì lúc đó mới nên đi kiểm tra xem mình có bị “gà mờ” hay không!

Bởi vậy, những teen chưa yêu thì cứ yên tâm ưỡn ngực tự hào là người chưa ham vui sớm nhé! Trái chín rồi ăn sẽ ngọt ngào và không thấy ngán!

Lệch tuổi nhưng đừng "lệch pha" với con

* Câu chuyện mới nhất được chia sẻ là một người mẹ đơn thân, luôn muốn bù đắp tình cảm cho con gái bằng cách cho con mặc đẹp, tha hồ tiêu xài. Con gái cũng từ đó mà ăn chơi, trốn học, có nhiều người yêu, làm chuyện người lớn với bạn trai ngay trong lớp học. Người mẹ cho rằng đôi khi sự thừa thải tiền bạc ở tuổi mới lớn rất dễ khiến con đổ đốn, hư hỏng. Anh có đồng ý với suy nghĩ này?

- Sự thừa tiền chỉ là một phần, quan trọng là thừa cái này nhưng thiếu cái kia: thừa vật chất nhưng thiếu sự quan tâm đúng hướng, thiếu một chuyên viên tâm lý. Quan trọng vẫn là cái nếp mẹ rèn cho con, cái tấm khiên tự vệ vô hình mẹ đã trao cho khi con bước ra khỏi vòng tay bao bọc của gia đình và sự tháo nút xì hơi đúng lúc cho quả bong bóng tò mò giới tính đang căng đầy trong trẻ.

* Nhiều phụ huynh tham gia diễn đàn cho biết không thể không quan tâm đến chuyện con ở tuổi teen đã bắt đầu yêu. Nhưng cụ thể quan tâm bằng cách nào thì các phụ huynh còn phân vân. Anh có lời khuyên gì cho các phụ huynh?

- Chúng ta hãy cùng xem xét các giải pháp sau:

Quan tâm bằng cách xem nhật ký: đó là điều cực kỳ sai lầm vì xúc phạm thế giới riêng tư của trẻ.

Quan tâm bằng cách “thám thính” bạn bè của con: là điều tuyệt mật tối kỵ vì bạn bè là “khoảng trời cấm” của bất cứ đứa trẻ nào.

Quan tâm bằng điều tra gạn hỏi con: đó là quan tâm khiên cưỡng vì không chắc chắc rằng con chúng ta sẽ nói thật, nói thẳng, nói hết.

Cách quan tâm hay nhất: đừng làm cho con cảm thấy có khoảng cách với cha mẹ, “lệch tuổi nhưng không lệch pha”. Hãy nhìn bằng đôi mắt trẻ và cảm nhận bằng trái tim của trẻ. Sự lắng nghe chân thành và bình tĩnh trong mọi tình huống luôn là cánh cửa để con tự giác tâm sự từ đầu và tự nguyện “thú tội” khi cần thiết.

Phóng to

Hãy biết cầm cương cỗ xe tình yêu để không đi lùi hay nhủi vào bụi rậm - Ảnh minh họa: Khểnh

Vì sao bút chì có tẩy?

* Trong quá trình công tác, có lẽ anh từng tư vấn cho những ca tình yêu tuổi teen. Anh có kỷ niệm gì đặc biệt không?

- Tôi từng tư vấn trường hợp hai em tuổi teen lớp 10 như sau: khi hai em đang hôn nhau trong nhà vệ sinh thì bị cô lao công phát hiện và... tri hô. Em gái thấy xấu hổ đến mức hôm sau nhảy lầu tự vẫn. Rất may em không tử vong mà chỉ bị thương. Em trai thì mất hết tinh thần và sống “lây lất qua ngày”, không còn tâm trí để học hành.

Tôi rất thích câu “Không ai là không sai lầm, đó là lý do vì sao bút chì có tẩy”. Dù sai lầm sẽ để lại hậu quả nhưng không sai lầm thì khó mà trưởng thành. Người lớn còn sai phạm huống hồ gì teen đang trong tuổi “tập đi” trên những con đường chưa từng đi? Điều quan trọng là người lớn phải cho trẻ bản đồ, vũ trang cho trẻ mũ nón giày dép và phải sửa cho con cũng như cho con cơ hội sửa. Cách ứng xử của người lớn sẽ giúp uốn nhành cong quay lại với đường thẳng của nó. Đừng “căng” quá, cành non sẽ gãy, mà đã gãy thì vết sẹo còn nặng hơn.

Rất may bố mẹ hai bên đã không làm sự việc trở nên căng thẳng. Hai em được chuyển trường, ổn định lại tâm lý và vẫn còn liên lạc với nhau. Cách đây gần 6 năm, em trai có email cho tôi báo tin cả hai đã đính hôn và sẽ cưới ngay sau khi học xong đại học.

* Ngoài vai trò của cha mẹ, có lẽ nhà trường cũng cần có những động tác phù hợp trong việc giáo dục bạn trẻ về chuyện yêu ở tuổi teen. Theo anh, những động tác này hiện nay đã đủ hiệu quả chưa?

- Hiện tại chưa có nghiên cứu nào đưa ra các số liệu liên quan đến vấn đề này. Tuy nhiên, khi có dịp đi báo cáo chuyên đề tình yêu - tình bạn cho học sinh các trường, tôi có đặt câu hỏi cho các giáo viên tham dự. Rất đáng mừng là 60% giáo viên không phản đối chuyện học trò yêu nhau.

Tuy nhiên, điều quan trọng là các giáo viên chưa được đào tạo về mặt tâm lý để có thể định hướng cho trẻ một cách cá nhân. Những tiết học về tình bạn - tình yêu cũng còn ít ỏi trong nhà trường. Những gì chúng ta làm cũng giống như cầm chèo lái thuyền trong cơn đại bão, mà sự bùng nổ cảm xúc giới tính của trẻ cũng như sức ảnh hưởng từ văn hóa Internet và các phương tiện truyền thông đại chúng mạnh mẽ hơn nhiều!

* Chân thành cảm ơn anh vì cuộc trò chuyện này!

Là một nữ sinh viên đại học, nhiều lúc nhìn lại khoảng thời gian mộng mơ và đẹp đẽ của ba năm phổ thông, tôi vẫn thấy hơi tiếc vì đã không chấp nhận để có một mối tình teen nào. Tôi cũng có những rung động, chọc ghẹo, nhưng chỉ dừng lại ở ánh mắt và ấp ủ trong lòng. Quan niệm của tôi là tình đầu phải thật hoàn hảo. Có lẽ cũng vì thế mà những thằng con trai trạc tuổi ngày xưa quá ngây ngô, không đủ sức cuốn hút tôi. Tôi luôn học tốt và kiểm soát được cảm xúc bản thân. Tôi là một đứa con ngoan, theo "truyền thống" là phải học chứ không nên yêu. Tình yêu tuổi teen có thể đẹp vì là những cảm xúc bỡ ngỡ đầu tiên khi vừa chớm lớn. Nhưng cũng vì vậy mà hậu quả sẽ thật khó lường. Xã hội ngày nay quay cuồng đến chóng mặt. Để giữ vững được lập trường bản thân là vấn đề không hề đơn giản với teen. Nhưng nếu có thể quay lại với tuổi teen, tôi vẫn sẽ chọn cách hoàn thành tốt việc học, giữ vững bản lĩnh, suy nghĩ của mình về tình yêu tuổi học trò.

Bạn đã hay đang có một mối tình tuổi teen, tình cảm ấy được cha mẹ ủng hộ hay phản đối? Bạn nghĩ gì về những quyết định ấy của cha mẹ? Và bạn là phụ huynh, khi biết đứa con đang trong tuổi học trò, đã biết yêu? Bạn sẽ làm gì để chia sẻ cùng con. Mời bạn chia sẻ những ý kiến, câu chuyện có thật của mình về email teen@tuoitre.com.vn, chủ đề ghi Khi teen yêu. Bài viết vui lòng gõ tiếng Việt có dấu. Email, thông tin cá nhân của bạn sẽ được bảo mật nếu bạn có yêu cầu.