Phóng to

Gói bánh chưng phục vụ tết

Con phố những ngày cận tết lại trở nên nhộn nhịp hẳn với khách hàng gần xa tìm về mua bánh, đặt hàng tết. Mệ Mễ, chủ một hàng bánh chưng lâu đời, hồ hởi: “Chừng ni trở đi là nhiều người trên phố lại tìm về đặt hàng rồi, trong nhà mệ cũng đã chuẩn bị mấy tạ đỗ nếp và lá chuối để làm hàng rồi”.

Đi sâu hơn vào trong các con hẻm, nhiều gia đình cũng khẩn trương chuẩn bị để bước vào một mùa bánh tết. Chị Đỗ Thị Doãn, chuyên gói bánh chưng phục vụ tết, cho biết thường ngày gia đình chị không làm bánh nhưng gần đến tết cả nhà cũng soạn đồ gói bánh chưng đem bán.

Mệ Tư, người lớn tuổi nhất ở phố bánh chưng Nhật Lệ, cho hay nghề gói bánh chưng ở đây đã có từ rất lâu đời, khoảng từ trước năm 1975. Riêng gia đình mệ đã có 3 đời làm nghề này: từ đời ông nội đến đời mệ và hiện tại là các con của mệ. Mệ cho biết gói bánh chưng là nghề gia truyền nên nhất định gia đình phải giữ và truyền lại cho thế hệ sau.

Phóng to

Nếp dùng gói bánh được chọn lựa rất kỹ càng

Tại Nhật Lệ hiện chỉ còn vài gia đình còn giữ được nghề, thế nhưng vào dịp tết nhiều hộ vẫn chuẩn bị đồ gói bánh bán tết. Hai hàng bánh nổi tiếng nhất tại đây là hàng Nhật Lệ của mệ Tư và hàng bà Thêm kế bên.

Những ngày này, gian nhà của các gia đình làm bánh bán tết lại ngổn ngang. Từng chồng lá chuối, đậu nhân, thịt mỡ, nếp dẻo và những thúng bánh được gói sẵn của khách bày la liệt.

Mệ Thêm, chủ hàng bánh chưng Bà Thêm, nói: “Người Huế cũng ăn tết sớm nên từ 18 âm lịch trở đi đã có người đến đặt hàng rồi, từ 20 âm lịch là tui lại phải thuê thêm người làm, ngày thường chỉ cần thì 5-7 người nhưng tết đến cần ba, bốn chục người làm mới kịp hàng để bán”.

Mệ Tư, chủ lò bánh Nhật Lệ, dẫn tôi ra phía sau để thăm lò bánh của gia đình. Sau gian nhà rộng để lấy chỗ cho thợ gói bánh là một khoảng đất rộng được dọn ra làm lò nấu, 8 chiếc nồi cỡ cực lớn bốc khói nghi ngút, mùi bánh chưng bốc lên quện mùi lửa củi thơm phức.

Mệ cho biết ngày bình thường thì lò của gia đình nấu 2-3 nồi để bán, nhưng vào những ngày tết thì hôm nào cũng nấu trên dưới chục nồi, mỗi nồi như thế có sức chứa 200-300 chiếc bánh chưng cỡ nhỏ và 100 chiếc bánh tét.

Phóng to

Bánh chưng tại quầy của mệ Tư là một trong hai quầy nổi tiếng nhất tại Nhật Lệ

Theo những hộ làm bánh tại phố Nhật Lệ, bí quyết để bánh ở đây thơm ngon và mang hương vị đặc trưng là nguyên liệu làm bánh được chọn lọc rất công phu, riêng nếp phải là loại nếp ngon thượng hạng mua tại làng nếp của huyện Hương Trà, thịt đỗ làm nhân cũng được chọn riêng thịt nạc, chế biến theo công thức riêng sao cho ăn vào là cảm nhận được vị ngon ngay, không bị ngấy.

Bánh Nhật Lệ có thể để cả nửa tháng mới ăn mà không hề bị ôi thiu, đó là do bí quyết làm nhân và chọn lá gói. Bánh được gói bằng lá dong hoặc lá chuối tươi, dùng dây nilông để buộc chặt bánh rồi bỏ vào nồi. Ngay cả khâu luộc bánh, thêm nước, coi lửa, canh giờ, vớt bánh để cho ráo nước… cũng phải giao cho người có kinh nghiệm làm.

Theo thời gian, số các hộ gia đình làm bánh tại phố Nhật Lệ mỗi năm lại ít đi, chỉ những hộ tâm huyết là còn giữ nghề đến hiện tại nhưng thương hiệu bánh chưng, bánh tét Nhật Lệ vẫn còn nổi tiếng nhất tại tỉnh Thừa Thiên - Huế.

Phóng to

Lau chùi lá chuối để gói bánh

Phóng to

Luộc đậu để làm nhân bánh

Phóng to

Những ngày cuối năm, không khí làm bánh tết trong các gia đình lại nhộn nhịp hẳn

Phóng to

Sắp bánh

Phóng to

Nấu bánh