Phóng to

Chuyển phân bón về các tỉnh ĐBSCL (ảnh chụp tại bến Trần Xuân Soạn, Q.7, TP.HCM) - Ảnh: N.C.T

Một hội nghị với sự tham dự của đại diện Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Bộ NN-PTNT, Hiệp hội Phân bón... đã được tổ chức ngày 10 -9 tại TP.HCM để mổ xẻ vấn đề trên.

40-50% không đạt chuẩn

Sẽ kiểm soát chặt việc tăng giá Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa - cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) - để ngăn chặn tình trạng sốt phân bón, sắp tới Bộ Tài chính sẽ kiểm soát và đánh thuế tồn kho đối với các doanh nghiệp kinh doanh phân bón dự trữ hàng hóa lớn mà không đưa ra bán. Đặc biệt, trong cơ chế đăng ký giá bán của doanh nghiệp, nếu cơ quan quản lý phát hiện giá bán đăng ký không hợp lý, cơ quan quản lý nhà nước sẽ yêu cầu tính toán và đăng ký lại giá bán. Đồng thời, Bộ Tài chính sẽ kiểm soát các yếu tố hình thành giá thông qua việc kiểm tra phương án tính giá phân bón và mức giá phân bón của doanh nghiệp theo quy chế tính giá chung do Bộ Tài chính ban hành.

Theo ông Phạm Quang Viễn - phó cục trưởng Cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương), đã có trên 200 cuộc “vây ráp” do lực lượng quản lý thị trường (QLTT) thực hiện trên cả nước, thu giữ trên 2.000 tấn phân các loại nhưng vẫn không giải quyết được cốt lõi của vấn đề. Theo ông Viễn, khoảng 40-50% số mẫu phân bón thu được khi kiểm tra đều có chất lượng thấp hơn mức đã công bố.

Tại tỉnh Đồng Tháp, khi lấy ngẫu nhiên 14 mẫu phân bón, kết quả 11/14 mẫu chất lượng không đạt mức công bố. Nghiêm trọng hơn, tại tỉnh Vĩnh Long khi chi cục quản lý thị trường tỉnh này lấy bảy mẫu đưa đi giám định thì cả... bảy mẫu đều cho chất lượng kém. Tương tự tại tỉnh Lâm Đồng khi kiểm tra 250 mẫu của 54 công ty sản xuất phân bón, kết quả có 92/250 mẫu (tỉ lệ 36,8%) không đạt chất lượng.

Theo ông Viễn, phân bón có chất lượng thấp hầu hết được sản xuất từ các “doanh nghiệp” có quy mô sản xuất nhỏ, phương tiện sản xuất thô sơ (có nơi khi kiểm tra “phân xưởng” sản xuất chỉ thấy toàn cuốc, xẻng, xô chậu!), chủ yếu chọn “sản xuất” loại phân NPK do loại này thông dụng, lượng tiêu thụ lớn nên rất dễ “kiếm ăn”.

Vi phạm phổ biến nhất là hàng giả, tức trộn phân bón thật với… đất sét rồi đóng vào bao của nhà sản xuất có thương hiệu; hoặc trộn các loại phụ gia không có tác dụng, thậm chí trộn cả chất độc hại cho đất, cây trồng. Có trường hợp sản xuất phân NPK của Công ty Đông Hải (TP Đà Nẵng ) trên bao bì đăng ký hàm lượng dinh dưỡng 51% nhưng kiểm tra thực tế chỉ có 2,94%.

Theo ông Nguyễn Hạc Thúy - phó chủ tịch Hiệp hội Phân bón VN - phân bón kém chất lượng, phân bón giả, nhái nhãn mác làm cho hàng ngàn hộ nông dân mua phải… điêu đứng! Thống kê sơ bộ hiện có khoảng 61 cơ sở, công ty sản xuất phân bón kém chất lượng, làm giả, hoặc nhái nhãn mác ở rải rác trên 30 tỉnh, TP (con số thật có thể lớn hơn gấp nhiều lần), trong đó chiếm 80-85% là phân NPK (phân vô cơ), phần còn lại là phân hữu cơ. “Loại phân NPK quyết định năng suất cây trồng. Nếu nông dân mua trúng những lô phân bón kém chất lượng, hàng giả thì không chỉ mất tiền, sản phẩm thu hoạch bị mất trắng mà còn ảnh hưởng dây chuyền đến cả vụ sau…” - ông Thúy bức xúc.

Quản lý... không xuể

Lý giải tình trạng phân bón giả tràn lan, ông Nguyễn Lân Hùng - ủy viên ban chấp hành trung ương Hội Nông dân VN - cho rằng chính việc quá dễ dàng đăng ký sản xuất và kinh doanh phân bón dẫn đến tình trạng không thể kiểm soát được chất lượng phân bón. Thống kê sơ bộ cả nước hiện có trên 500 cơ sở sản xuất phân bón.

Tương tự như vậy, ông Phan Huy Thông - cục phó Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT) - cho biết nhiều đơn vị sản xuất theo kiểu “tàng hình”. Khi có kiểm tra thì đóng cửa hoặc di chuyển, bị phạt chỗ này thì mở chỗ khác nên không dễ phát hiện. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp không liên quan đến kinh doanh phân bón như du lịch, xây dựng cũng đăng ký bổ sung ngành nghề kinh doanh phân bón, vì vậy việc quản lý rất khó khăn. Mặt khác, theo ông Thông, việc cho phép các doanh nghiệp tự công bố chất lượng trên bao bì như hiện nay “là lỗ hổng trong quản lý”. Bởi khi vi phạm các doanh nghiệp dễ dàng phi tang, in bao bì mới với thành phần dinh dưỡng phù hợp kết quả kiểm tra.

Tham dự hội thảo hầu hết các ý kiến đều cho rằng để giải quyết tận gốc vấn nạn này, Nhà nước cần phải sớm ban hành pháp lệnh phân bón, từ đó đưa ra những quy định xử phạt cho riêng ngành phân bón đủ mạnh. Hiện xử phạt vi phạm về phân bón vẫn phải dựa trên khung xử phạt của tiêu chuẩn đo lường chất lượng và thương mại với mức xử lý quá thấp (mức phạt chỉ từ 12-15 triệu đồng) nên không đủ sức răn đe.

Sẽ đáp ứng đủ nhu cầu trong nước Theo ông Đỗ Duy Phi - chủ tịch Hiệp hội Phân bón VN, giá phân bón trong nước tăng mạnh vừa qua là do ảnh hưởng bởi giá phân bón thế giới. So với thời điểm đầu năm 2007, giá phân urê nhập khẩu hiện tăng đến 201-210%, giữ mức 738-830 USD/tấn, phân DAP tăng 351-356%, tương ứng 1.140-1.150 USD/tấn... Giá đầu vào tăng nên giá phân bón trong nước cũng biến động theo, với mức tăng 23-151% so với đầu năm 2007. Riêng phân urê của Tổng công ty Phân bón và hóa chất dầu khí (DPM), dù sử dụng nguyên liệu trong nước sản xuất cũng điều chỉnh giá bán đến...11 lần, tương ứng với mức tăng sau các lần điều chỉnh là 4.100 đồng/kg. Theo Bộ NN-PTNT, nhu cầu phân bón phục vụ nông nghiệp năm 2008 là 8,3 triệu tấn, trong đó sản xuất trong nước khoảng 5,4 triệu tấn và nhập khẩu khoảng 2,9 triệu tấn... Hiện ngoài lượng nhập khẩu đã về, các công ty sản xuất trong nước sẽ đáp ứng đủ nhu cầu phân bón trong những tháng cuối năm.