 Phóng to |
Trong đó có nhiều ý kiến đã gợi ra cho ông - một cán bộ quản lý đồng thời còn là một người thầy đã nhiều năm trực tiếp giảng dạy trên giảng đường - nhiều suy nghĩ, trăn trở xung quanh vấn đề đổi mới phương pháp dạy và học ở bậc ĐH.
Thứ trưởng Bành Tiến Long đã mở đầu cuộc trao đổi với Tuổi Trẻ bằng một lời khẳng định:
- Trong đề án đổi mới giáo dục ĐH, Bộ GD-ĐT đã xác định đổi mới phương pháp dạy và học trong thời gian tới theo các phương châm: dạy cách học, phát huy tính chủ động của người học và tận dụng công nghệ thông tin và truyền thông mới.
Song song với việc tăng cường điều kiện vật chất và đổi mới dạy và học, chúng tôi cũng chủ trương khuyến khích các trường ĐH giảm bớt giờ lên lớp, tăng thời gian tự học và thảo luận...
* Thưa ông, vấn đề đổi mới phương pháp dạy và học trong trường ĐH đã được đặt ra từ lâu nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến đáng kể...
- Ở nhiều trường ĐH cũng đã có những giảng viên (GV) nỗ lực tìm kiếm phương pháp truyền đạt kiến thức mới, đổi mới cách giảng dạy. Nhưng quả thật, đó còn là thiểu số nên chưa tạo ra được một sự chuyển biến mạnh mẽ, một sự thay đổi rộng khắp trong các trường ĐH.
Tại sao chưa có được sự thay đổi thật sự? Có lẽ tại vì phần lớn GV ĐH của chúng ta chưa thật sự cảm thấy yêu cầu bức thiết phải đổi mới phương pháp giảng dạy.
Dẫn đến thực trạng này có nhiều nguyên nhân khác nhau như chưa có cơ chế chính sách khuyến khích, từ sự thiếu thốn, hạn hẹp của cơ sở vật chất... Nhưng theo tôi, nguyên nhân quan trọng, trực tiếp nhất vẫn là từ bản thân người thầy.
Nói đến dạy và học là phải nói đến hai chủ thể quan trọng nhất là thầy và trò. Nhưng trong đó người thầy đóng vai trò quyết định.
Nếu mỗi người thầy ý thức được việc phải không ngừng làm mới mình về vốn kiến thức, phương pháp giảng dạy, nếu người thầy không chấp nhận giảng dạy chỉ là đọc cho SV chép thì SV cũng không thể thụ động chỉ chờ thầy đọc cho ghi.
* Ông nhấn mạnh đến vai trò người thầy, trong khi hầu hết GV ĐH đang quá tải với số lượng giờ lên lớp, tỉ lệ bình quân SV/GV đang quá cao... Yêu cầu GV ĐH vừa hoàn thành khối lượng công việc, vừa có sự đầu tư tìm tòi đổi mới phương pháp giảng dạy như vậy có phải là một đòi hỏi quá sức không, thưa ông?
|
Trong một lớp học ở bậc ĐH, người thầy là người chủ động nhất, có thể quyết định được phương thức làm việc, phân chia thời gian trong phạm vi môn học của mình, là người có quyền đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi đối với SV. Về góc độ quản lý, không ai có thể can thiệp vào giờ giảng, vào việc đánh giá, cho điểm SV của thầy. Tóm lại, chỉ sợ nhất là người thầy chưa khai thác, tận dụng hết quyền chủ động của mình. |
Nó đòi hỏi ở người thầy không chỉ thời gian mà còn cả sự tâm huyết, phải có ý thức rõ ràng. Khi có tâm huyết và ý thức luôn làm mới mình về cả kiến thức và kỹ năng, người thầy sẽ tìm được thời gian, phương thức trau dồi chuyên môn, kiến thức, tìm tòi được những phương thức giảng dạy tốt nhất.
* Nhưng trong điều kiện cơ sở vật chất từ phòng ốc đến thư viện, từ trang thiết bị phục vụ dạy và học đến tài liệu, sách vở... ở các trường ĐH như hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng đổi mới phương pháp dạy và học thiếu các điều kiện thực tế khả thi...
Chưa kể qui chế quản lý đào tạo hiện nay còn ràng buộc GV và SV một cách nặng về hành chính hơn là hiệu quả?
- Những hạn chế trong phương pháp dạy và học trong trường ĐH của ta hiện nay còn có một nguyên nhân từ phương thức đào tạo và kiểm tra, đánh giá theo niên chế.
Sắp tới, khi hệ thống ĐH chuyển sang đào tạo theo học chế tín chỉ sẽ góp phần thay đổi phương pháp dạy và học theo hướng tích cực, năng động hơn.
Trong đó, có việc qui chế đào tạo sẽ được sửa đổi cho phù hợp với phương thức đào tạo mới, theo hướng “mở” hơn, tăng cường tính tự chịu trách nhiệm của bản thân SV, thay vì những qui định hành chính như điểm danh giờ lên lớp để đủ điều kiện thi cuối kỳ bằng việc siết chặt kiểm tra, đánh giá theo từng tín chỉ, SV buộc phải nỗ lực học và tự học mới có thể đạt được.
Đối với GV, sẽ được chủ động hơn trong phân phối thời lượng giảng dạy, có thể chủ động điều tiết thời gian giảng bài, thời gian cho SV thảo luận, tự học...
Tôi cũng cho rằng để có thể đổi mới phương pháp giảng dạy một cách thuận lợi, người thầy phải được cung cấp đầy đủ phương tiện trên giảng đường. Nếu cứ tiếp tục dạy ĐH chỉ bằng bảng đen phấn trắng sẽ không khả thi đối với nhiều ngành đào tạo.
Sự thiếu thốn, lạc hậu về cơ sở vật chất đang là một thách thức lớn, vì hiện nay ta phấn đấu mãi cũng chỉ có chưa tới 10% hệ thống giảng đường tại các trường ĐH lớn đạt tiêu chuẩn có phương tiện hiện đại.
Nhưng ngay cả khi có trang bị đồ dùng dạy học hiện đại, nếu một ông thầy không thể tự soạn cho mình một bài giảng trên máy tính, không thể sử dụng thành thạo, phát huy hết tác dụng của phương tiện nghe nhìn thì cũng không vượt ra khỏi lối mòn đọc - chép...
* Vậy còn một phương thức đã được nhiều nước áp dụng: để SV đánh giá việc giảng dạy từng môn học, thông qua đó đánh giá người dạy, có được bộ GD-ĐT đưa vào thực hiện rộng rãi trong thời gian tới?
- Đây là một cách làm còn mới ở nước ta, nhưng dần dần chúng ta sẽ phải thực hiện vì có thể mang lại những hiệu quả thiết thực. Trong đề án đổi mới giáo dục ĐH VN cũng đã xác định cần sớm xây dựng qui trình thích hợp để đánh giá GV, trong đó có một kênh là qua SV.
Các ý kiến phản hồi của SV có thể giúp GV nhìn nhận, tự đánh giá lại việc giảng dạy của mình, khắc phục nhược điểm, phát huy những ưu điểm, thúc đẩy GV nâng cao trách nhiệm và nỗ lực cải tiến phương pháp giảng dạy.
Đồng thời giúp cán bộ quản lý các trường ĐH nắm được chất lượng dạy và học chính xác, sát thực tế hơn. Nếu chúng ta tổ chức được một cách phù hợp, xử lý kết quả đánh giá một cách chuẩn xác..., phương thức đánh giá này sẽ góp phần xây dựng “văn hóa chất lượng” trong các trường ĐH.
* Xin cảm ơn thứ trưởng.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận