Petrolimex, PV GAS, Lọc dầu Bình Sơn có nguy cơ rời sàn, chuyên gia chỉ ra điểm bất ngờ

NGUYÊN NGUYÊN

Chuyên gia cho rằng các doanh nghiệp đứng trước một chu kỳ tái cấu trúc sở hữu mới. Nhờ đó, sự lựa chọn cổ phiếu trên thị trường sẽ trở nên đa dạng và hấp dẫn hơn.

Petrolimex, PV GAS không đủ điều kiện công ty đại chúng

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam - Petrolimex (PLX) vừa công bố thông tin bất thường về việc không đáp ứng đủ điều kiện để duy trì tư cách công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán.

Tính tới ngày 25-3, Petrolimex có 43.266 cổ đông với 43.264 cổ đông không phải là cổ đông lớn đang nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết. Tuy nhiên tổng tỉ lệ sở hữu của nhóm cổ đông nhỏ lẻ này chỉ đạt hơn 9,4% vốn có quyền biểu quyết.

Quy định hiện hành của Luật Chứng khoán, một công ty đại chúng phải đảm bảo tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn.

Trước đó, Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) công bố tính tới ngày 11-3, tỉ lệ cổ phần có quyền biểu quyết do các cổ đông nhỏ lẻ cũng chỉ đạt 7,87%.

Vì sao loạt cổ phiếu ông lớn như Bảo Việt, Petrolimex, GAS,... 'nổi sóng' kịch trần?ĐỌC NGAY

Tổng công ty Khí Việt Nam (GAS) cho biết tính tới tháng 8-2025, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% vốn. Tỉ lệ cổ phần có quyền biểu quyết của cổ đông nhỏ lẻ là 4,24%.

Một số công ty khác như Tổng công ty Khoáng sản - TKV, Công ty cổ phần Dược Hậu Giang (DHG), Tổng công ty cổ phần Đường sông Miền Nam (SWC) cũng rơi vào tình huống tương tự.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Chứng khoán (được sửa đổi, bổ sung), sau 1 năm kể từ ngày không còn đáp ứng được điều kiện là công ty đại chúng, công ty phải gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét hủy tư cách công ty đại chúng.

Thay đổi tích cực về dài hạn

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao nghiên cứu chiến lược thị trường của Chứng khoán TP.HCM (HSC), đánh giá tác động thực tế có thể không quá tiêu cực theo hướng xóa sổ hay hủy niêm yết vĩnh viễn các doanh nghiệp lớn, mà thiên về một chu kỳ tái cấu trúc sở hữu mới.

Theo ông Dũng, phần lớn các doanh nghiệp này hiện có cơ cấu cổ đông rất cô đặc, quyền sở hữu thường nằm gọn trong tay cổ đông nhà nước hoặc các cổ đông chiến lược.

Để đáp ứng yêu cầu của luật, doanh nghiệp buộc phải chủ động tính toán các phương án như thoái bớt tỉ lệ sở hữu tập trung, thực hiện phát hành riêng lẻ, phát hành cho nhân viên (ESOP) hoặc mở rộng tệp cổ đông thông qua chào bán ra công chúng.

"Ở góc độ dài hạn, thậm chí đây có thể là một tín hiệu tích cực, khi quy định mới thúc đẩy thanh khoản thực chất và cải thiện tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float)", ông Mạnh Dũng bình luận.

Chuyên gia từ HSC tin rằng, nhờ sự thay đổi này lựa chọn cổ phiếu trên thị trường sẽ trở nên đa dạng, hấp dẫn hơn đối với cả dòng vốn nội lẫn khối ngoại, đồng thời hỗ trợ tiến trình nâng hạng thị trường trong tương lai.

Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, cho biết theo Luật Doanh nghiệp 2020 và các nghị định hướng dẫn, tiêu chí công ty đại chúng đã có những điều chỉnh khắt khe hơn về số lượng cổ đông và vốn điều lệ so với quy định cũ.

Thực tế, một số doanh nghiệp vốn là đơn vị đại chúng "đời đầu" nay bỗng rơi vào vùng xám pháp lý khi áp theo khung tiêu chí mới.

Ông Huy dẫn chứng PV GAS và Lọc hóa dầu Bình Sơn là những trường hợp điển hình cho cấu trúc cổ đông đặc thù, khi nhà nước vẫn nắm giữ tỉ lệ chi phối cao. Tình trạng này không xuất phát từ việc doanh nghiệp cố tình né tránh quy định, mà là hệ quả khách quan của quá trình cổ phần hóa chưa hoàn chỉnh, cộng hưởng với sự thay đổi của khung pháp lý qua các thời kỳ.

Chuyên gia Kafi nhận định việc hủy niêm yết các doanh nghiệp có vốn nhà nước lớn có thể ảnh hưởng đến lộ trình đại chúng hóa các doanh nghiệp nhà nước - định hướng của Chính phủ trong giai đoạn phát triển mới.

Về mặt kỹ thuật, ông Huy cho rằng có nhiều cách để giải quyết, như phát hành thêm cổ phiếu cho đối tác chiến lược để tăng lượng cổ đông, thoái bớt vốn nhà nước xuống mức đủ để khơi thông tỉ lệ free-float.

Đơn giản hơn, Chính phủ có thể ban hành các quy định chuyển tiếp dành riêng cho các trường hợp đặc thù này.

Petrolimex chỉ còn gần một năm hoá giải nguy cơ phải rời sàn, vì sao?

Petrolimex hiện có 43.266 cổ đông, trong đó 43.264 cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết, song tổng tỉ lệ sở hữu của nhóm này chỉ đạt khoảng 9,4%.