Phóng to

Tổng thống Obama (phải) giới thiệu ông Jack Lew - người được đề cử làm bộ trưởng tài chính Mỹ - Ảnh: Reuters

Theo báo Washington Post, ngày 10-1 (giờ Mỹ) ông Obama đã đề cử chánh văn phòng Nhà Trắng Jack Lew thay ông Timothy Geithner làm bộ trưởng tài chính và kêu gọi quốc hội nhanh chóng thông qua sự đề cử này. Ông Lew, 57 tuổi, là một nhân vật quen thuộc trong giới chính trị ở Washington. Ông đã hai lần là giám đốc Văn phòng quản lý ngân sách (OMB) Nhà Trắng dưới thời cựu tổng thống Bill Clinton vào cuối thập niên 1990 và hơn một năm thời Tổng thống Obama.

“Tôi không nghĩ ra ai tốt hơn ông Jack Lew để tiếp tục công việc của ông Timothy ở Bộ Tài chính - Tổng thống Obama nhấn mạnh trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng - Ông Jack biết rõ từng con số, từng đồng USD trong ngân sách. Tôi hoàn toàn tin tưởng ông ấy”.

Thách thức nợ công

Theo báo Wall Street Journal, với việc chọn một người đã có 30 năm kinh nghiệm làm ngân sách cho Đảng Dân chủ, hai lần làm giám đốc OMB, ông Obama muốn chuẩn bị lực lượng cho cuộc đối đầu với Đảng Cộng hòa về các vấn đề ngân sách. Nhiều khả năng Thượng viện Mỹ do Đảng Dân chủ chiếm đa số sẽ sớm thông qua đề cử của ông Obama.

Khi đó, nhiệm vụ quan trọng nhất của chuyên gia ngân sách Jack Lew là đảm bảo Quốc hội Mỹ sẽ nhanh chóng nâng mức trần nợ công trong vòng chưa đến hai tháng nữa. Sự chậm trễ trong việc tăng mức trần nợ công Mỹ từ ngưỡng 16.400 tỉ USD hiện nay sẽ đẩy chính quyền Washington vào cảnh vỡ nợ, bị hạ định mức tín nhiệm.

Năm 2011, nền kinh tế Mỹ cũng đụng trần nợ công do hai đảng Cộng hòa và Dân chủ không đạt được thỏa thuận. Hãng xếp hạng tín dụng S&P đã hạ định mức tín nhiệm của Mỹ. Khi đó, lập tức thị trường chứng khoán Mỹ chao đảo. Lần này, các nghị sĩ Cộng hòa đòi Nhà Trắng phải cắt giảm chi tiêu để đổi lấy việc tăng trần nợ công. Ông Obama đã thề sẽ không nhượng bộ.

Báo New York Times cho biết một số nghị sĩ Cộng hòa đã khẳng định sẽ chống đến cùng việc bổ nhiệm ông Jack Lew làm bộ trưởng tài chính. Ông Obama khẳng định với kinh nghiệm tạo ra thặng dư ngân sách dưới thời cựu tổng thống Bill Clinton, ông Jack Lew sẽ giúp hóa giải tình trạng thâm hụt ngân sách hiện nay của Mỹ. Tuy nhiên, phe Cộng hòa cáo buộc với tư cách là giám đốc OMB dưới thời ông Obama, ông Jack Lew phải chịu trách nhiệm về việc thâm hụt Mỹ ngày càng phình ra.

Tạp chí Time dẫn lời một số nhà quan sát đánh giá phe Cộng hòa không ưa ông Jack Lew còn vì ông là người ủng hộ các chương trình thúc đẩy bình đẳng thu nhập, các dự án hỗ trợ người nghèo. Ông từng kịch liệt phản đối nhiều đề xuất cắt giảm chi tiêu trong các chương trình y tế công như Medicaid.

Trị Phố Wall nổi không?

Một số nhà kinh tế băn khoăn cho rằng ông Jack Lew rất thiếu kinh nghiệm kinh tế, tài chính quốc tế. Bởi với vị trí bộ trưởng tài chính, ông Jack Lew không chỉ đại diện nước Mỹ trên trường thế giới mà còn phải giải quyết vô số vấn đề kinh tế quốc tế khẩn cấp như cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu đến sự cạnh tranh quyết liệt của nền kinh tế Trung Quốc. Đồng thời, bộ trưởng tài chính Mỹ còn là người quản lý các ngân hàng Phố Wall, thúc đẩy cải tổ tài chính.

Tháng 9-2010, trong một cuộc điều trần trước Ủy ban Ngân sách thượng viện, ông Jack Lew đã bị “tra tấn” với những câu hỏi hóc búa như liệu việc chính phủ nới lỏng các quy định quản lý Phố Wall có phải là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2009? Lần ấy, ông Jack Lew đã trả lời: “Tôi không coi mình là chuyên gia trong một số lĩnh vực tài chính. Tôi không rõ vai trò của việc nới lỏng quy định”.

Báo Los Angeles Times còn cho biết từ năm 2006-2008 ông Jack Lew làm việc tại Ngân hàng Citigroup. Đầu năm 2008, ông trở thành giám đốc một bộ phận quản lý rất nhiều hoạt động đầu tư cực kỳ rủi ro của ngân hàng này. Bộ phận này đã gây lỗ cực lớn, buộc Citigroup phải nhận khoản tiền cứu trợ 45 tỉ USD từ chính quyền Washington khi khủng hoảng tài chính nổ ra. Cuối năm 2008, ông Jack Lew rời Phố Wall để trở lại Washington.

“Nước Mỹ cần một bộ trưởng tài chính có thể đối đầu với các tập đoàn, những nhóm vận động hành lang đầy quyền lực và chiến đấu vì những chính sách bảo vệ các gia đình lao động - thượng nghị sĩ độc lập Bernard Sanders nhận định - Tôi không tin ông Lew là người như vậy”.