Phóng to

Tổ bay trực thuộc C17, B70 - Ảnh: Nguyễn Bay

TT - 5 giờ sáng, ở góc phía tây thành phố không gian vỡ òa bởi tiếng động cơ máy bay, các xe nhiên liệu, cứu hỏa và bộ phận chuyên môn: rađa, vô tuyến, cơ giới... Từ chỉ huy sở, thông tin được nối trực tiếp đến người lái. Những chiếc trực thăng xé không khí bay vào khoảng không. Đó là những con chuồn chuồn sắt khổng lồ của C17 thuộc B70 làm nhiệm vụ cứu hộ trên không từ khu vực miền Trung (vĩ tuyến 13) đến miền cực Nam Tổ quốc.

Trên đường bay

Khởi động chỉ sau 10 phút nhận lệnh. Chủ nhiệm dẫn đường Võ Quang Đồng xem lại bản đồ, nạp thông số vào trang thiết bị dẫn đường: hướng gió, nhiệt độ, địa hình từng khu vực, chuẩn bị đường bay, đề xuất phương án xử lý tình huống trong quá trình làm nhiệm vụ.

Trên sân, cơ giới Đặng Xuân Niệm tiếp thu khí tài từ thợ máy, kiểm tra thiết bị vô tuyến điện tử, động cơ, ổ cánh quạt. Anh dùng cả 10 đầu ngón tay bật nhanh các công tắc để đo nhiên liệu từ hệ thống đồng hồ hàng chục chiếc lớn nhỏ. Mỗi tổ bay thực hành bài tập: cứu hộ trên biển hoặc đất liền.

Sư trưởng B70 Võ Văn Tuấn, trưởng ban phòng chống bão lụt - thiên tai của đoàn không quân, cho biết: “Với những người lính cứu hộ trên không, điều đặc biệt khó khăn là thực hiện các điểm đến theo yêu cầu, không có sự trợ giúp nào của phương tiện kỹ thuật dẫn đường mặt đất, địa hình, bãi đáp, không thể phán đoán điều gì phía trước. Đòi hỏi khả năng tính toán chính xác, sự quan sát và nhạy cảm gần như tuyệt đối, không rụt rè nhưng cũng không được phép mạo hiểm. Cả tổ bay là một khối thống nhất, bay đúng qui cách, độ cao, tốc độ và đúng tiêu chuẩn như hiệp đồng”.

Với máy bay trực thăng, độ cao bay tối đa 3.500m, hoạt động bay cứu hộ thường ở độ cao 100-200m, là khoảng không phức tạp mà phi công phải đối diện trực tiếp với sự thất thường của thời tiết. Bài tập bay về tìm kiếm cứu nạn trên biển, bay thả hàng trong vùng bão lụt, bay đêm... đã không còn là giả định. Trong trận bão lụt mới nhất tháng 10-2003, các tổ bay nhận lệnh lúc 1 giờ và hạ cánh tại Phan Rang lúc 2g30. Bay đêm như bay mò, chỉ dựa vào khí tài và trình độ bay thuần thục của người lái, không xác định được thời tiết xung quanh, không định vị được tiêu cao và các đám mây tích điện.

Một phi công bay hôm ấy đã nhận xét: “Tinh thần người bay rất căng thẳng dễ dẫn đến cảm giác sai, không phân biệt đâu là trời và đất, không biết máy bay đang ở vị trí nào”. Trong mưa bão các tín hiệu đèn không hoạt động hoặc nằm trong biển nước, việc tìm bãi đáp vô cùng khó khăn, chỉ nhờ vào đốm lửa. Nhưng kết quả là C17 đã có mặt nhanh nhất sau ngày xảy ra bão lụt, thực hiện năm chuyến bay, chuyên chở 400kg hàng hóa các loại tập kết, hỗ trợ kịp thời cho người dân đắp hàng trăm mét đê phòng hộ của thị xã Phan Rang - Tháp Chàm.

Đặc biệt hơn là việc xử lý cứu hộ cháy rừng U Minh Thượng năm 2002, tổ bay năm người do lái chính Mai Đình Dương phụ trách đã thực hiện chuyến bay đầu tiên để hình thành một bãi đáp tự tạo giữa vùng đất lún ngay lúc trời vừa tối (xuất phát lúc 17g). Anh Dương nhớ lại: “Ngọn lửa đang ở thời điểm cao nhất, vượt ngọn cây, khói và bụi mù mịt khiến không khí nhiễu động mạnh, khu vực xung quanh toàn là ruộng lầy. Tổ bay phải quyết định hạ cánh xuống một bờ kênh (6-4m) lối nhỏ duy nhất ngay cửa rừng. Treo máy bay ở độ cao 30-40m, từ từ hạ công suất máy bay, tránh đất lún, lần lượt thả những tấm ghi bằng ximăng tạo bãi đáp dã chiến”.

Trạng thái người bay phải thật bình tĩnh và ổn định vì mỗi chi tiết sai có thể trả giá bằng sinh mạng. Khi chuyến bay đầu tiếp cận thành công, các đồng đội của anh đã thực hiện 25 chuyến cứu hộ hiệu quả với 230 lượt người được chuyên chở làm nhiệm vụ.

Và đời thường của lính

Tùy vào tính chất nhiệm vụ và cấp độ trực, các phi công được lệnh chờ trên máy bay, tập kết tại sân đỗ, nghỉ ngơi bên cạnh máy bay hay trực tại sở chỉ huy. Mỗi chuyến bay có thể dài ngày nên việc chuẩn bị từ đồ dùng cá nhân đến phương tiện cấp cứu đảm bảo gọn gàng, đầy đủ. 5 giờ sáng, từng tổ bay giao ban, trực phiên 24 giờ/ ca. Các phi công cấm trại tại đơn vị, trừ hai buổi chiều thứ hai và chiều thứ bảy được phép về gia đình khi không có nhiệm vụ.

Từ 7 giờ chương trình huấn luyện nghiệp vụ, tập kỹ năng, thể lực và thể thao triển khai trong các đội. Tại khu vực tập đa năng, các phi công thực hiện vòng quay ly tâm, lăn vòng các tư thế bổ ngang, bổ đứng, chạy đổi hướng 1.500m, tập động tác và rèn cơ bắp... Trước khi làm nhiệm vụ, người bay phải qua các vòng kiểm tra sức khỏe, huyết áp, tim mạch...

Bác sĩ quân y có mặt “trên từng cây số” ghi nhận tình trạng sức khỏe, mọi dấu hiệu không bình thường có thể bị khiển trách, kiểm điểm hoặc đình bay. Đường bay tốt, an toàn… đó không chỉ là khẩu hiệu được nhắc nhớ từ phòng ăn, nơi làm việc, nhà nghỉ mà trở thành mệnh lệnh của mỗi lính bay.

Trong giờ giải lao ngoài sân tập anh Lê Đức Tính (lái phụ kiêm dẫn đường) và kỹ sư cơ giới Bùi Đình Năm cùng huấn luyện với các phi công trẻ những bài bay sau khi làm nhiệm vụ. Anh Tính tâm sự: “Bay trực thăng là trách nhiệm đồng đội, chia sẻ cả kinh nghiệm lẫn rủi ro qua mỗi chuyến bay. Làm sao để mỗi người thuần thục bài bay và độc lập tác chiến, phối hợp nhuần nhuyễn khi làm việc trên không. Tập trung cao độ, tránh chủ quan và phân tâm ngay cả khi vợ ở nhà đang sinh”.

Những lần cao điểm có tổ bay thực hiện 3-4 chuyến bay/ngày, mỗi người bay 4-5 giờ liền, dẻo dai và giữ vững tinh thần dũng cảm của người lính. Trong điều kiện khó khăn nhất, ngay khi thời tiết không cho phép, người lính trên không... vẫn ký vào giấy bay để cứu hộ cứu nạn kịp thời, sẵn sàng làm nhiệm vụ trong mọi tình huống.