Phóng to

... ngư dân lo lưu giữ bằng chứng về các mẫu dầu dỏm và họp bàn kế hoạch đi kiện

Từ ngày 3-1-2007, Công an tỉnh Cà Mau đã có trong tay kết quả phân tích các mẫu dầu, khẳng định ngư dân ở Khánh Hội (huyện U Minh, tỉnh Cà Mau) tố giác đúng: các cây xăng dầu ở Khánh Hội có pha tạp chất vào dầu DO bán cho ngư dân, gây tổn hại bạc tỉ. Thế nhưng, đến nay chưa cây xăng dầu nào ở Khánh Hội bị xử phạt với bất kỳ hình thức nào. Điều đó khiến một số cây xăng xem thường pháp luật, tiếp tục gieo rắc nỗi khổ xuống bao gia đình ngư dân làng cá này.

Khổ cả làng

Phóng to

Hết con nước biển tháng 3-2007, làng cá Khánh Hội đã râm ran chuyện một số ngư dân bị hư hỏng máy tàu ngoài biển. Con heo dầu chiếc tàu cá Ngọc Huyền của bà Trịnh Lệ Hằng bị nứt, phải tốn hết mấy triệu đồng để phục hồi; ông Võ Minh Tân phải kè tàu vào đảo Thổ Chu, Kiên Giang sửa heo dầu hết hai ngày, không những tốn cả triệu đồng tiền sửa chữa mà còn mất hết ba ngày đánh bắt... Chị Lâm Cẩm Loan, chủ tàu CM 95829 TS ở Khánh Hội, bần thần kể: “Tài công về báo lại là máy móc trục trặc hoài, chạy rất nóng và yếu nên con nước vừa rồi lỗ nặng. Họ nói hình như gặp phải dầu cá. Nghe tới từ dầu cá, tay chân tôi rụng rời”.

Tháng 8, 9, 10 năm ngoái, ngư dân Khánh Hội đã một phen suýt sạt nghiệp vì dầu DO pha mỡ cá ba sa. Đợt đó, chị Loan mất đứt gần trăm triệu đồng, ông Ba Luận lỗ hơn trăm triệu, ông Võ Minh Tân cũng mất mấy chục triệu từ dầu dỏm...

Ông Ba Luận bức xúc quá một mình âm thầm đi hỏi bà con để thống kê thiệt hại. Mới cộng sơ sơ có 26 người mà số tiền thiệt hại đã lên đến mấy tỉ bạc. Khi ông hỏi kỹ lại, cả làng cá gần 400 tàu cá lớn nhỏ thì đã có hơn một nửa bị dầu dỏm hành hạ, trong đó có 40 tàu bị thiệt hại nặng. “Đau đớn là số tiền ấy hầu hết bà con ngư dân đi vay với lãi suất 30-60%/tháng, nên rõ ràng sạt nghiệp như chơi” - ông Ba Luận buồn xo nói.

Ngành chức năng đến nay vẫn chưa công bố mức thiệt hại của ngư dân trong vụ dầu dỏm pha mỡ cá ba sa năm ngoái, nhưng ai cũng rõ nhiều ngư dân đang lâm cảnh khốn cùng. Bà Trịnh Lệ Hằng quệt nước mắt kể: “Nghề biển mấy năm nay gặp khó khăn, tôi vốn đã mang nợ nhưng không đến nỗi nào. Năm ngoái, mua nhầm dầu dỏm, heo dầu hư liên tục, không làm ăn được, mang nợ thêm mấy chục triệu đồng.

Bây giờ lại gặp phải dầu dỏm nữa, tôi hết hi vọng gỡ nợ mà còn có thể ngồi tù vì nợ!”. Bà Lâm Thị Lệ thì kêu: “Trời ơi! Chúng tôi vốn đã khó khăn mà họ còn muốn dồn chúng tôi vào chỗ chết”. Hôm mấy ông cán bộ huyện xuống hỏi thăm tình hình, bà Lệ cứ đi theo hỏi: “Tôi có nên cho tàu ra khơi không mấy chú? Nếu tàu bị hư máy chìm ngoài biển, Nhà nước có lo cho tôi không?...”. Không một cán bộ nào dám trả lời bà.

Đi một vòng làng cá Khánh Hội, đến đâu cũng nghe tiếng thở dài của ngư dân. Tuyệt vọng đến chán chường, họ không còn biết phải làm gì ngoài việc lưu lại mẫu dầu mỗi chuyến ra khơi, với ý thức làm bằng chứng để sau này có gặp “Bao Công”, trình ra nhờ đòi công bằng. Ông Ba Luận có đến năm mẫu với năm màu khác nhau: vàng nghệ, vàng đỏ, trắng sữa, trắng trong và đỏ.

Chỉ vào mẫu màu đỏ, ông bảo: “Mẫu này là số dầu tôi lấy ở đảo Thổ Chu, là thứ thiệt, bỏ vào tủ lạnh mười ngày không đông. Còn bốn mẫu kia lấy từ tàu cá của ngư dân mua ở những cây xăng dầu khác nhau, bỏ vào tủ lạnh vài tiếng đồng hồ tất cả đều đông lại. Cái mẫu vàng óng này đông lại như mỡ heo”.

Biết chắc là dầu có vấn đề, ra khơi sẽ vô cùng nguy hiểm, nhưng bà con vẫn phải liều. Không đi thì chết vì nợ và kéo theo cái đói của các gia đình ngư dân. Chiều 6-4, ngư dân Khánh Hội bắt đầu một chuyến biển mới; trước khi cho tàu rời bến, bà Ba Luận dặn dò thuyền trưởng: “Màu dầu trắng quá, cứ như dầu lửa, con nên mua vài can nhớt pha vô cho đủ độ nhờn. Nhớ đánh bắt gần đảo, gần bờ nghen con”.

Khốn đốn kiện thưa

Phóng to

Làng cá Khánh Hội: thuyền nằm chờ...

Ngày 1-12-2006, ngư dân Khánh Hội đã làm đơn khiếu nại tập thể yêu cầu các ngành chức năng tỉnh Cà Mau can thiệp. Với sự chủ trì của ông Ba Luận và ông Tân, việc khiếu kiện được thực hiện bài bản và có trật tự: viết đơn tập thể, hùn tiền lại và cử người đại diện đi gõ cửa các cơ quan từ xã, huyện rồi đến tỉnh. Ông Ba Luận nói: “Tôi đã đi lên tỉnh 11 lần, còn lên huyện, lên xã thì không sao kể hết. Ngoài ra còn một số bà con khác nữa cũng đi mấy chục lượt rồi. Nỗi khổ của người đi thưa kiện bây giờ tôi mới thấm thía”.

Bà Ba Luận kể thêm: “Ổng đi kiện khổ một, còn tôi ở nhà khổ mười. Mỗi lần ổng lên tỉnh gửi đơn từ, ở nhà tôi muốn điếc tai vì các chủ cây xăng ác mồm, chửi không chịu nổi!”. Căng thẳng giữa ngư dân và một số chủ cây xăng dầu ở Khánh Hội đã đến đỉnh điểm mà không giải quyết được. Theo ông Trịnh Minh Tol, trưởng Công an xã Khánh Hội: “Cái vụ dầu dỏm này từng gây xung đột suýt đánh nhau, chúng tôi phải hết sức can ngăn mới không xảy ra ẩu đả”.

Tái phát dầu dỏm, ngư dân giống như gà mất mẹ. Những ngày đầu tháng 4-2007, ông Ba Luận điều tra biết được một số cây xăng tái bán dầu dỏm cho ngư dân. Ông nghĩ ngợi mãi mới tìm ra phương pháp an toàn là bắt mối với một tàu cá Bến Tre, nhờ tàu này ghé đổ dầu tại cây xăng K, rồi báo công an kinh tế đến bắt quả tang. “Kế hoạch đã lên chi tiết, nhưng khi thực hiện thì công an kinh tế tỉnh không xuống. Họ nói rằng chưa xin được lệnh của thủ trưởng. Tôi bó tay”.

Ngày 2-4-2007, bà Trịnh Lệ Hằng và bà Lâm Cẩm Loan đem mẫu dầu đi tố giác trực tiếp với công an tỉnh. Khi đi hai bà rất bí mật, cẩn thận bọc kín mẫu dầu để không ai thấy. Bà Hằng kể: “Bí mật vậy mà chủ cây xăng cũng biết. Họ điện thoại hỏi tại sao tôi đi tố giác họ”. Bà sợ các cây xăng biết tin sẽ tẩu tán tang vật trước khi công an đến lấy mẫu phân tích.

Ông Ba Luận luôn có kế hoạch rình bắt quả tang các cây xăng dầu tẩu tán dầu dỏm. Ông kể: “Đêm đó có bốn chiếc tàu dầu rất khẳm chạy ngược ra hướng thành phố Cà Mau. Tôi gọi điện báo Đồn biên phòng Khánh Hội bắt giữ, nhưng họ trả lời không có chức trách, cũng không được phép”. Hỗ trợ cùng ông Ba Luận, các ngư dân Lâm Hoàng Anh, Nguyễn Văn Biêu, Lâm Phước Còn, Lâm Văn Tới... đi gõ cửa đồn biên phòng, Công an huyện U Minh. “Nói chung thấy chỗ nào có thể gõ cửa được, chúng tôi đều đã đến. Chỗ thì bảo vụ này quá lớn, vượt quyền hạn của mình, chỗ thì hứa hẹn...” - ông Lâm Phước Còn nói.

Ngày 11-4, trên tỉnh có đoàn cán bộ xuống Khánh Hội lấy ý kiến người dân chuẩn bị cho công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII, bà con ngư dân kéo đến kín mít hội trường và chỉ nói chuyện dầu dỏm. “Vì quá uất ức, bà con ngư dân cứ gặp cán bộ cấp trên là vây lấy để phản ảnh. Nói thiệt tôi cũng tức tối lắm, cái vụ này rõ ràng bà con bị thiệt thòi quá lớn, nhưng các ngành chức năng tỉnh lại cứ lặng im!”- ông Tol bức xúc.

Phóng to Ông Ba Luận với chiếc máy tàu bị hư vì dầu dỏm Báo cáo với lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Cà Mau, Công an tỉnh Cà Mau cho biết các chủ cây xăng dầu ở Khánh Hội khai tất cả số dầu có pha tạp chất được lấy từ các công ty: Thương nghiệp Cà Mau, Xăng dầu Cà Mau và Công ty cổ phần Thương nghiệp Bạc Liêu. Những công ty này lại khẳng định dầu của mình cung cấp đảm bảo chất lượng theo qui định. Cuối cùng, Công an tỉnh Cà Mau kết luận đây là vụ việc phức tạp, cần có thêm thời gian để điều tra làm rõ. Ngày 3-1-2007, Công an Cà Mau nhận được kết quả phân tích mẫu dầu từ Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3. Kết quả cho thấy 8/8 mẫu dầu DO lấy từ năm cây xăng dầu ở cửa biển Khánh Hội đều bị pha tạp chất là axit béo, với hàm lượng pha trộn từ 0,1-58,1%. Cụ thể: cửa hàng xăng dầu số 22 thuộc Công ty Xăng dầu Cà Mau có tỉ lệ axit béo 0,3%; cửa hàng xăng dầu Khánh Hội - Công ty cổ phần Thương nghiệp Bạc Liêu có hàm lượng axit béo là 18,3%, 19,3% và 58,1% (ba mẫu); DNTN Ngô Minh do Ngô Minh Vũ làm chủ 0,1%; DNTN Quốc Khánh do Điệp Văn Liêm làm chủ 0,2%; DNTN Đoan Trang, Ngô Minh Cảnh làm chủ 0,1%. Theo xác nhận của chính quyền địa phương xã Khánh Hội, đến giờ này những cây xăng dầu trên vẫn bình an vô sự, không bị phạt đồng nào.