Phóng to

Một giờ học của SV lớp thư ký y khoa Trường CĐ bán công Hoa Sen. Trường này đang đề nghị được chuyển sang loại hình tư thục - Ảnh: Như Hùng

Thành lập một trường ĐHTT dễ hay khó? Nếu hệ thống trường ĐH chỉ gồm trường công lập và tư thục, tương lai các trường bán công, dân lập sẽ như thế nào?... Tuổi Trẻ đã có lời giải đáp từ Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long. Ông Long nói:

- Quy chế tổ chức và hoạt động của trường ĐHTT có nhiều điểm mới so với quy chế áp dụng cho loại hình trường ĐH dân lập (ĐHDL) hiện hành. Sự khác nhau giữa hai quy chế chủ yếu tập trung ở hai vấn đề: về tổ chức và tài chính, tài sản.

Ví dụ như để thành lập trường ĐHTT không cần phải có cơ quan bảo trợ, do cá nhân hoặc nhóm cá nhân đề nghị thay vì phải do một tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp đứng ra như đối với ĐHDL. Phải có đại hội cổ đông và ban kiểm soát, thành viên hội đồng quản trị nhất thiết phải là người góp vốn, không có thành viên đương nhiên, không bị giới hạn tuổi của các thành viên hội đồng quản trị và hiệu trưởng...

Về tài chính, có quy định rõ vốn đầu tư ban đầu, các điều kiện cơ sở vật chất bắt buộc ngay từ khi thành lập để đảm bảo chất lượng đào tạo, quy định cụ thể và bắt buộc về đội ngũ giảng viên cơ hữu trong thời gian 10 năm... Trong đó, theo tôi, bước tiến quan trọng nhất của quy chế trường ĐHTT là đã xác định rõ hình thức sở hữu: tài sản của trường thuộc sở hữu của các nhà đầu tư, được bảo vệ theo pháp luật.

Ngoài ra còn có những quy định thể hiện rõ chính sách ưu tiên của Nhà nước đối với loại hình trường ĐHTT như quy định ngoài nguồn vốn do các cổ đông đóng góp, trường ĐHTT được Nhà nước giao quyền sử dụng đất, cho thuê đất, vay vốn, miễn giảm thuế, được Nhà nước cấp kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ do Nhà nước đặt hàng.

Giảng viên các trường ĐHTT được tham gia xét phong tặng các danh hiệu nhà giáo ưu tú, nhà giáo nhân dân, xét công nhận chức danh giáo sư, phó giáo sư... hoàn toàn bình đẳng với các trường công lập.

* Theo ông, loại hình ĐHTT chính thức được khai sinh có tạo ra sự đột phá nào trong việc thu hút nguồn đầu tư trong dân mở trường ĐH hay không?

- Ngay từ trước khi quy chế này được chính thức ban hành, Bộ GD-ĐT đã nhận được khá nhiều đề án đề nghị mở trường ĐH, CĐTT. Trên thực tế đã có một trường CĐTT được thành lập thí điểm. Với việc có đầy đủ cơ sở pháp lý, với mức vốn đầu tư bắt buộc ban đầu ở mức 15 tỉ đồng..., chắc chắn số lượng đề án xin thành lập trường ĐH, CĐTT sẽ tiếp tục tăng.

Tuy nhiên, việc mở trường phải căn cứ vào quy hoạch phát triển mạng lưới trường ĐH, phù hợp với nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực có trình độ ĐH, CĐ. Vì vậy, trước mắt, căn cứ trên quy hoạch mạng lưới trường và những đề án đã được thẩm định, dự kiến trong năm 2005 sẽ có bốn trường ĐHTT và năm trường CĐTT được thành lập. Trong năm 2006 dự kiến sẽ có thêm ít nhất tám trường ĐH và một số trường CĐTT ra đời.

* Với nhiều điểm khác biệt trong điều kiện thành lập, cơ chế hoạt động... như vậy, các trường ĐHDL, bán công sẽ tồn tại như thế nào bên cạnh ĐHTT?

- Theo tôi, hệ thống giáo dục ĐH chỉ nên gồm hai loại hình trường: các trường công lập và các trường tư thục. Đây cũng là xu hướng chung của giáo dục ĐH thế giới. Giáo dục ĐH VN cũng cần phải tiến tới mô hình này.

Trong quy chế cũng đã tính đến xu thế này khi quy định các trường ĐH công lập, bán công, dân lập được chuyển đổi thành ĐHTT khi có các điều kiện: đối với trường công lập và bán công sẽ căn cứ vào quy hoạch mạng lưới trường ĐH của Nhà nước, kế hoạch chuyển đổi của Bộ GD-ĐT và đề nghị của cơ quan quản lý trực tiếp trường.

Đối với trường ĐHDL được chuyển đổi khi được hội đồng quản trị, cơ quan quản lý trực tiếp và tổ chức đứng ra xin thành lập trường đề nghị, có phương án chuyển đổi trong đó xác định cụ thể cách xử lý về tài chính, tài sản, cán bộ nhân viên, giáo viên, SV...

Chỉ sau một thời gian nữa mô hình ĐH, CĐ bán công sẽ không còn tồn tại. Hiện cả nước có ba trường ĐH và năm trường CĐ bán công. Bộ GD-ĐT đang khẩn trương hoàn thiện đề án chuyển đổi các trường bán công này sang mô hình tư thục. Còn đối với các trường ĐH dân lập, xu hướng cũng sẽ là chuyển sang ĐHTT nhưng quá trình chuyển đổi sẽ chậm hơn.

* Thưa thứ trưởng, những trường ĐH công lập nào sẽ được dự kiến chuyển đổi sang ĐHTT?

- Trước hết sẽ là những trường ĐH có khả năng tự chủ về tài chính, có thể tự hạch toán trên các nguồn thu... Năm nay bộ đã bắt đầu thực hiện thí điểm tự chủ về tài chính đối với một số trường ĐH công lập. Sau đó sẽ rút kinh nghiệm, xem xét khả năng chuyển sang mô hình ĐHTT.

Đồng thời việc lựa chọn các trường ĐH công lập để chuyển sang mô hình tư thục còn phải tính đến yêu cầu đào tạo nhân lực của từng ngành, từng lĩnh vực, từng vùng miền. Trong đó, trước hết sẽ tính đến những trường chủ yếu đào tạo phục vụ mục tiêu nâng cao dân trí... Tất nhiên để thực hiện chuyển đổi thành công từ công lập sang tư thục không phải dễ dàng, sự tự nguyện của các trường sẽ là một yếu tố quan trọng.