Phóng to

BS Trần Quang Vinh

TT - Ngày 13-8-2004, chúng tôi có mặt ở khoa hồi sức ngoại thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy. 40 giường bệnh đều có bệnh nhân.

Họ đều giống nhau là còn rất trẻ (độ tuổi 20-40), đều nằm bất động trên giường, đều được duy trì cuộc sống bằng đủ thứ thiết bị, máy móc và đều là nạn nhân của các vụ tai nạn giao thông. Các bác sĩ điều trị cho biết rất nhiều người trong số họ đã không phải nằm đây nếu họ đội mũ bảo hiểm (MBH).

Bác sĩ Trần Quang Vinh - trưởng khoa hồi sức ngoại thần kinh - cho biết bệnh nhân (BN) P.V.L. (sinh 1963, Long An) được chuyển vào BV cấp cứu lúc 20g ngày 12-8 trong tình trạng đã hôn mê sâu, ngưng thở.

BN chạy xe gắn máy có mang theo MBH nhưng không đội, trên đường đi đụng với một xe gắn máy khác. BN đang được hồi sức, thở máy, tiên lượng rất xấu. Trước đó, vào ngày 29-7, chị L.T.M.H. (1969, Bình Thuận) được BV Bình Thuận chuyển đến BV Chợ Rẫy trong tình trạng cũng hôn mê sâu, có máu tụ trong sọ. BN đã được phẫu thuật lấy máu tụ và tiếp tục hồi sức. BN đi xe gắn máy, có mang MBH nhưng không đội và bị xe hơi bốn chỗ đụng ngày 28-7.

Phóng to

Các bệnh nhân bị CTSN do tai nạn giao thông đang được điều trị tại khoa hồi sức ngoại thần kinh, BV Chợ Rẫy

Chị N.T.N. (1961, Vũng Tàu) đi làm về bằng xe gắn máy và đụng với một xe gắn máy khác vào ngày 10-8. Do không đội MBH nên sau tai nạn chị bị hôn mê sâu, ngưng tim, ngưng thở, được chuyển BV Chợ Rẫy cấp cứu…

Trong khi đó, cũng tại BV Chợ Rẫy cho thấy một thực tế ngược lại: nhiều trường hợp vào BV cấp cứu, dù MBH bị dập vỡ, trầy xước nhưng đầu và não BN vẫn không sao. Như BN T.T.T. (1973, Cần Giuộc, Long An) đi xe gắn máy, có đội MBH. Khi bị xe Daihatsu đụng anh chỉ bị gãy xương vai trái, MBH bị trầy xước rất nhiều nhưng anh không bị chấn thương đầu. Sau khi băng vai cố định xương anh được cho toa thuốc về nhà.

Trường hợp anh H.T.H. (1978) đi xe gắn máy có đội MBH, tự té ở quốc lộ 50 vào BV cấp cứu ngày 7-8-2004 cũng chỉ bị chấn thương thành ngực, anh được xuất viện ngay. Chị P.T.T.L. (1981), có đội MBH, đi xe máy bị đụng xe gắn máy khác vào cấp cứu ngày 7-8. Nhờ có MBH nên chị chỉ bị chấn thương đầu nhẹ, được về ngay trong ngày...

Theo số liệu của BV Chợ Rẫy, 20 ngày qua (19-7 đến 8-8-2004), BV đã tiếp nhận cấp cứu 1.637 ca tai nạn giao thông, có 88 ca tử vong. Trong đó số ca bị chấn thương đầu chiếm tới 1.233 trường hợp với 72 ca tử vong. PGS-TS Trương Văn Việt, giám đốc BV Chợ Rẫy, đã chứng minh qua thí nghiệm nghiên cứu trên mô hình quả trứng có đội MBH và không đội MBH: hai quả trứng cùng rơi ở độ cao 1m. Kết quả, quả trứng có đội MBH vẫn nguyên vẹn, không bị vỡ như quả trứng kia.

Theo bác sĩ Quang Vinh, khi bị tai nạn giao thông mọi cơ quan trong cơ thể như đầu, ngực, bụng, tay chân, cột sống... đều có thể bị chấn thương (CT). CT ngực có thể khiến nạn nhân bị dập phổi, gãy xương sườn, tràn máu - tràn khí màng phổi, tổn thương tim; CT bụng có thể khiến nạn nhân bị vỡ gan, vỡ lách, thận, ruột, bàng quang...; CT chân tay làm gãy các xương; CT cột sống nặng có thể gây liệt, tàn phế vĩnh viễn. Tuy nhiên, trong tất cả CT thì CT sọ não (CTSN) là nguy hiểm nhất.

Khi bị CTSN, nạn nhân có thể bị tổn thương từ nhẹ đến nặng. Với những tổn thương nhẹ, nặng vừa phải, nếu được xử trí kịp thời, đúng qui cách thì có thể giúp BN phục hồi và trở lại sinh hoạt, làm việc bình thường. Tuy nhiên, với một số trường hợp quá nặng như dập não nhiều thì tỉ lệ tử vong cao và nếu phục hồi cũng để lại những di chứng nặng nề: nạn nhân sống đời sống thực vật, liệt nửa người, động kinh... Nếu có đội MBH thì tình trạng CTSN sẽ giảm rất nhiều do MBH ngăn chặn và hạn chế được lực tác động trực tiếp từ ngoài vào.

Có một số trường hợp CTSN gây biến chứng chậm, từ vài giờ đến vài ngày, thậm chí có những trường hợp vài tuần sau (hiếm). Ban đầu nạn nhân vẫn tỉnh táo, không nhức đầu hoặc nhức đầu ít. Sau đó mới có những biểu hiện rõ như nhức đầu nhiều, ói mửa, chóng mặt nhiều, co giật, hoặc lừ đừ, tiếp xúc chậm, ngủ nhiều, lú lẫn và mê dần. Đó là dấu hiệu của chảy máu trong sọ. Vì vậy, với những trường hợp BN được cho về nhà theo dõi, khi thấy có bất cứ dấu hiệu nào kể trên phải nhanh chóng trở lại BV cấp cứu.

Để hạn chế CTSN do tai nạn giao thông, bác sĩ Trần Quang Vinh khuyên: “Hằng ngày BV phải tiếp nhận điều trị rất nhiều nạn nhân bị CTSN do tai nạn giao thông, chúng tôi rất đau lòng. Chúng tôi mong bà con nghiêm chỉnh chấp hành luật lệ giao thông; khi ra khỏi nhà nên đội MBH; không uống rượu bia khi điều khiển phương tiện giao thông; giữ cho tỉnh táo, tránh buồn ngủ hoặc quá mệt mỏi trong khi điều khiển phương tiện giao thông.

Chúng tôi mong các cơ quan, đơn vị, các tổ chức, đoàn thể tổ chức nói chuyện về tầm quan trọng của việc đội MBH để thuyết phục, sau đó tiến đến bắt buộc tất cả CB-CNV của đơn vị mình thực hiện đội MBH khi ra khỏi nhà và khi đi làm việc. Nếu thực hiện tốt việc đội MBH thì chắc chắn CTSN sẽ giảm đi rất nhiều”.