Một năm cầm quyền của bà Takaichi: Quyền lực lớn, thách thức nhiều

Ngày 21-10 đánh dấu tròn một năm bà Takaichi Sanae trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản.

Theo báo Kyodo News, cột mốc này diễn ra trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ nội các của bà đang suy giảm, trái ngược với vị thế chính trị vững chắc mà nhà nữ lãnh đạo gây dựng được sau chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử hồi tháng 2.

Củng cố quyền lực, rạn nứt nội bộ 

Khi nhậm chức ngày 21-10-2025, bà Takaichi tiếp quản một Đảng Dân chủ tự do (LDP) đang suy yếu, sau khi LDP đánh mất thế đa số tại Quốc hội và chấm dứt quan hệ liên minh kéo dài 26 năm với Đảng Komeito.

Tuy nhiên tình thế nhanh chóng thay đổi, khi bà thiết lập liên minh mới với Đảng Duy tân Nhật Bản (JIP), trước khi quyết định giải tán Hạ viện để tổ chức bầu cử sớm vào tháng 2 năm nay.

Tận dụng sức hút cá nhân cùng thông điệp xây dựng một Nhật Bản hùng mạnh, bà Takaichi đã dẫn dắt LDP giành hơn 2/3 số ghế Hạ viện, đánh dấu chiến thắng lớn chưa từng có của đảng này trong thời hậu chiến.

Kết quả này giúp chính phủ của bà Takaichi có thêm dư địa thúc đẩy chương trình nghị sự, đặc biệt là các chính sách bảo thủ như sửa đổi Luật Hoàng thất, xử phạt hành vi xúc phạm quốc kỳ và thành lập Hội đồng Tình báo quốc gia.

Tuy nhiên ưu thế chính trị cũng kéo theo những tranh cãi về cách điều hành của nữ Thủ tướng.

Theo báo Mainichi Shimbun, bà Takaichi ngày càng thể hiện xu hướng tự mình quyết định các vấn đề quan trọng, ít tham khảo ý kiến các quan chức cấp cao khác và không thường xuyên trao đổi với lãnh đạo các đảng cầm quyền.

Cách làm này khiến bất mãn gia tăng trong nội bộ LDP, dù nhiều nghị sĩ vẫn ngần ngại công khai chỉ trích bà.

Tranh cãi về công tác nhân sự của vị Thủ tướng tiếp tục gia tăng sau khi Bộ trưởng Nông nghiệp Kazuo Yana, một cố vấn thân cận của bà Takaichi, phải từ chức vì phát biểu ám chỉ sẽ cắt giảm ngân sách đường sá tại những địa phương có lãnh đạo từng ủng hộ đối thủ của ông trong cuộc bầu cử Hạ viện tháng 2.

Nữ Thủ tướng Takaichi cũng hứng chịu chỉ trích vì tìm cách bảo vệ ông Yana trong thời gian đầu, dù vị Bộ trưởng này từng liên quan đến bê bối quỹ đen chính trị năm 2023.

Vụ việc tiếp tục ảnh hưởng đến uy tín của Chính phủ Nhật Bản. Theo cuộc khảo sát do Kyodo News thực hiện ngày 17 và 18-10, tỉ lệ ủng hộ nội các Takaichi đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 49,1%.

Những bài toán chưa có lời giải

Trong bối cảnh uy tín chính trị suy giảm, bà Takaichi đang tìm cách lấy lại sự ủng hộ của công chúng bằng việc chuyển trọng tâm sang các chính sách kinh tế.

Ưu tiên trước mắt của chính phủ là thúc đẩy dự luật giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm và đồ uống từ 8% xuống 1% trong hai năm, bắt đầu từ tháng 4-2027, nhằm giảm gánh nặng sinh hoạt do lạm phát kéo dài.

Tuy nhiên kế hoạch này vấp phải sự phản đối vì chưa thể mang lại hiệu quả tức thời, trong khi những lo ngại về tình hình tài khóa Nhật Bản ngày càng gia tăng.

Dù lợi nhuận doanh nghiệp, giá cổ phiếu và tiền lương có xu hướng cải thiện, đồng yen vẫn suy yếu và lạm phát chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chính sách tăng chi tiêu công của bà Takaichi cũng khiến thị trường lo ngại về nguy cơ thâm hụt ngân sách và lãi suất dài hạn tăng cao.

Khó khăn càng lớn khi liên minh cầm quyền của bà vẫn không chiếm đa số tại Thượng viện. Điều này buộc chính phủ phải tìm kiếm sự hợp tác từ phe đối lập, nếu không muốn tiếp tục đối mặt với những cuộc đối đầu gay gắt tại Quốc hội.

Trên mặt trận ngoại giao, nữ Thủ tướng cũng chưa đạt được nhiều bước tiến đáng kể.

Dù nhiều lần gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump và cam kết tăng cường liên minh Nhật - Mỹ, Tokyo vẫn gặp khó trong việc cân bằng quan hệ với Washington, đặc biệt trước các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) do bà Tomoko Akane - một công dân Nhật Bản - đứng đầu.

Trong khi đó quan hệ với Trung Quốc tiếp tục căng thẳng, sau những phát biểu của bà Takaichi về khả năng Nhật Bản can dự nếu xảy ra xung đột liên quan đến Đài Loan.

Theo Mainichi Shimbun, thay vì tiếp tục theo đuổi những giải pháp mang tính đối phó trước mắt, nữ Thủ tướng cần tận dụng nền tảng quyền lực hiện có để giải quyết các vấn đề dài hạn, đặc biệt là suy giảm dân số, ổn định kinh tế và quan hệ đối ngoại.

Tờ báo nhận định nếu không thay đổi phong cách lãnh đạo, tăng cường đối thoại và tìm kiếm đồng thuận, bà Takaichi sẽ khó vượt qua những thách thức trong giai đoạn tiếp theo của nhiệm kỳ.

Tranh cãi quanh kiểu làm việc 'mình ên' của nữ Thủ tướng Nhật Bản

Thích làm việc tại nhà, dành nhiều giờ nghiên cứu tài liệu một mình và hiếm khi ngủ đủ giấc, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thu hút sự chú ý với phong cách điều hành đất nước khác biệt, kéo theo đó là những tranh luận về hiệu quả lãnh đạo.