 Phóng to |
| Cảnh trong vở Người tốt Tứ Xuyên -Ảnh: THẾ TOÀN |
B.Brecht (1898-1956) đúng là triết gia Ðức của nền kịch nghệ hiện đại thế giới, với quan niệm viết kịch và dựng kịch mang đậm đặc tính chính luận xã hội. Vì thế, kịch B.Brecht luôn đồng hành với đương thời bởi tinh thần đối thoại xã hội thâm trầm, gây hấn, phản biện, dù ông đã không còn trên cõi đời này.
Sự nhầm lẫn của việc cho... con cá?
Chuyện kịch kể: thế gian này vốn quá nhiều xấu xa bê bối, con người nguyền rủa oán hận cuộc sống khiến trời phải động lòng mà cử ba vị thần xuống trần buộc tìm cho ra người tốt để thế giới có cơ may hiện hữu đàng hoàng tử tế. Ðến Tứ Xuyên, được Xên-tê - một gái điếm tốt bụng - cư xử tử tế nên họ hài lòng, giúp tiền bạc thay đổi thân phận chỉ với yêu cầu: tiếp tục sống tốt như thế với mọi người. Nhận "nhiệm vụ", Xên-tê bắt đầu thể hiện lòng tốt vô tư của mình. Song, cùng lúc cô vỡ lẽ về cái gọi là lòng tốt ở đời. Bỗng nhiên cô gái giản dị, trong trẻo, tốt lành này bị xé làm đôi.
TP.HCM - chặng cuối của chuyến lưu diễn Người tốt Tứ Xuyên sẽ công diễn trước khán giả TP.HCM vào 20g ngày 7-3 và 15g ngày 8-3 tại Nhà hát Bến Thành. Trước đó, vở đã ra mắt khán giả Hà Nội (27, 28-2) và Huế (3-3). Tối 5-3, sau khi đặt chân đến TP.HCM, 30 diễn viên của Đoàn kịch Tokyo Engeki Ensemble đã cùng nhau đi xem múa rối nước tại Nhà hát Rồng Vàng. Những tràng pháo tay thích thú của các nghệ sĩ Nhật liên tục vang lên trong khán phòng. Sau buổi diễn họ có ngay sự so sánh: “Rối nước ở Hà Nội trầm và sâu lắng, rối nước ở Sài Gòn thì vui tươi và nhiều màu sắc”. Tối 6-3, đoàn cũng đã ghé thăm sân khấu Idecaf và xem vở kịch lịch sử Bí mật vườn Lệ Chi. Đây là lần thứ hai đoàn kịch đến VN kể từ chuyến lưu diễn vở kịch Okinawa tại Hà Nội và TP.HCM vào năm 1996. Đạo diễn Sawako Shiga - trưởng đoàn - chia sẻ cảm xúc: “Sau 13 năm quay lại, tôi thấy Hà Nội và TP.HCM đã thay đổi rất nhiều. Bây giờ mọi thứ đều đã tốt hơn. Xe máy rất nhiều. Và cuộc sống gần như lúc nào cũng náo nhiệt, sôi động thì phải! Chỉ có một điều không thay đổi gì mấy là tình cảm của con người và khán giả VN dành cho chúng tôi, rất ấm áp!”. |
Xên-tê cứ sống vật vã, giằng xé đau đớn giữa hai con người trái ngược như thế cho đến ngày cô đã rốt ráo quyết định: từ nay, thay vì đem cho mọi người con cá để thỏa mãn cơn đói, cô sẽ đem cho họ cần câu. Chính cô đã dạy chàng phi công bài học: muốn thành người đàn ông tử tế phải biết làm ra tiền, bằng cách cho anh vào làm công nhân nhà máy thuốc lá của mình. Và anh ta đã "thành nhân".
Chính các vị thần theo dõi cả quá trình Xên-tê sử dụng lòng tốt cũng hài lòng về Xên-tê, hơn cả mong đợi ban đầu. Cuối kịch, ba vị thần bay về trời, yên tâm: ở thế gian đã có người tốt Tứ Xuyên!
Mẫu số chung và kinh nghiệm riêng
Không tình cờ, TEE thành khách mời của Nhà hát Tuổi Trẻ trong thời điểm "thóc cao gạo kém": thế giới đang "bão tài chính". Nhà hát Tuổi Trẻ mời TEE, trước hết là do đôi bên đồng quan niệm dựng kịch kinh điển thế giới, cùng chọn kịch bản gần gũi xã hội đương đại, giúp công chúng kịch suy nghĩ, giải quyết những vấn đề nan giải trong cuộc sống. Và cả hai bên lại cùng có ý định "sân khấu hóa" những kịch bản ấy thuận theo tính cách sân khấu dân tộc mình.
Nghĩa là "Nhật Bản hóa" hoặc "Việt Nam hóa" kịch kinh điển bằng cách kể chuyện đặc thù, trên nguyên tắc mỹ học cổ truyền của sân khấu Nô, Kabuki của Nhật hoặc tuồng, chèo VN. Với mẫu số chung ấy, TEE đã "xã hội hóa" việc đem Người tốt Tứ Xuyên sang VN biểu diễn bằng cách tự tìm nhà tài trợ ở Nhật, và kết quả công chúng Việt đã được chứng kiến một cuộc du diễn - giao lưu văn hóa ngoạn mục (với toàn bộ vé xem vở diễn ở Hà Nội, Huế, TP. HCM là miễn phí).
Không khó lắm (dù xem kịch khá vất vả, diễn viên nói tiếng Nhật, hai bên sân khấu đặt màn hình phụ đề tiếng Việt) để thấy rõ đạo diễn và dàn diễn viên TEE biểu đạt thông điệp chính luận về lòng tốt của B.Brecht thật sáng sủa, mạch lạc, hiện đại, theo lối kể chuyện rất truyền thống của sân khấu Nhật.
Xử lý không gian sân khấu của nữ đạo diễn Shiga rất thoáng, sáng và rất gợi. Vài dáng cây khô gầy cách điệu gợi tả công viên, vườn nhà. Sàn diễn đính những thanh gỗ nhỏ lộn xộn tạo sự gập ghềnh của đường đời khấp khểnh. Cảnh dưới chân cầu, đường đi, ngôi nhà của Xên-tê, tiệm thuốc lá, mảnh sân, tất cả đều được sắp đặt và chuyển đổi hợp lý trên sàn diễn, nhằm gợi các không gian cho nhân vật chính trải qua và trưởng thành trong việc phân phát lòng tốt vô hạn của mình.
Sự giản dị của không gian sân khấu đã tạo đất diễn tối đa cho diễn viên, nghe lời khen đó đạo diễn Shiga ra chiều sung sướng và bật mí: "Bão tài chính khiến tôi dựng cảnh đơn sơ vậy. Biết chắc như thế là đẹp, lại ít tốn tiền sao không làm". Bởi vậy, cô diễn viên trẻ M.Kuwahara xinh xắn, mỏng mày hay hạt, một mình sắm cả hai vai chính: Xên-tê và anh họ Xui-ta, mới có thể phóng túng di chuyển nhân vật uyển chuyển: từ con người thứ nhất sang con người thứ hai, khiến khán giả thú vị và ngưỡng mộ. Phải nhận rằng dàn diễn viên TEE trong vở này diễn tròn vai, tay nghề ở đẳng cấp cao, xứng đáng với nửa thế kỷ diễn kịch thành công của TEE (thành lập 1954). TEE cũng xứng đáng với thành tựu khi theo đuổi phương châm của B.Brecht là dùng sân khấu để thể hiện thế giới hiện đại. Và đối với diễn viên, TEE san sẻ thân mật: "Biểu diễn chính là cách sống của diễn viên".
Vì vậy, thu hoạch lớn trong chuyến viễn du sân khấu của TEE đến VN, với Người tốt Tứ Xuyên, có thể là cuộc hạnh ngộ bất ngờ tìm được công chúng tri âm, những "người tốt" ở VN. Và ngược lại, Nhà hát Tuổi Trẻ càng ý thức mạnh hơn trong giao lưu sân khấu quốc tế trong việc tìm lối ra cho mình: dựng kịch kinh điển thế giới theo cách VN!
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận