Tuy nhiên ngay sau đó EVN đã lên tiếng thông tin rằng công ty mẹ EVN vẫn còn khoản lỗ lũy kế 5.611 tỉ đồng với lý do là lợi nhuận sau thuế năm 2025 của công ty mẹ đạt 39.762 tỉ đồng, chưa đủ bù đắp khoản lỗ lũy kế từ các năm trước lên tới 45.374 tỉ đồng vào cuối năm 2024. 

Vì sao có sự "bất nhất" giữa các số liệu được tập đoàn này công bố?

Vì sao công ty mẹ vẫn ghi nhận lỗ?

Theo báo cáo tài chính riêng đã được kiểm toán, công ty mẹ EVN cho biết do "gánh nặng" lỗ tích tụ từ các năm trước lên tới 45.374 tỉ đồng tính đến cuối năm 2024. Vì vậy lợi nhuận năm 2025 (đạt gần 40.000 tỉ đồng) vẫn chưa thể bù đắp được số lỗ từ các năm trước tại công
ty mẹ.

Theo các chuyên gia tài chính doanh nghiệp, báo cáo hợp nhất phản ánh sức khỏe của toàn bộ tập đoàn, bao gồm công ty mẹ và các công ty con. Nếu hợp nhất đã hết lỗ lũy kế nghĩa là hệ sinh thái kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp đang sinh lời đủ để bù đắp tổn thất trước đây.

Tuy nhiên tại sao trong báo cáo tài chính hợp nhất toàn tập đoàn ghi nhận mức lãi kỷ lục, nhưng riêng hoạt động tài chính của công ty mẹ EVN (Nhà nước nắm 100% vốn chủ sở hữu) vẫn chưa thể xóa sạch khoản lỗ lũy kế?

Theo một chuyên gia tài chính, việc bốn năm liên tiếp EVN không được điều chỉnh giá điện khiến cho lợi nhuận gộp của công ty mẹ EVN đều âm (giai đoạn 2021 - 2023 lợi nhuận gộp âm tương ứng là 0,5%, 7,9% và 6,8%). Thực tế này dẫn tới số lỗ lớn năm 2022 - 2023 là gần 50.000 tỉ đồng của công ty mẹ và gần 47.500 tỉ đồng hợp nhất toàn tập đoàn.

Tuy nhiên, việc giá bán lẻ điện được điều chỉnh tăng, nhất là từ tháng 5-2025 tăng 4,8%, cộng thêm các yếu tố thuận lợi từ việc huy động các nguồn điện giá rẻ, đã giúp EVN lãi lớn với biên lợi nhuận gộp đạt tới 7,6%.

Mức lãi lớn của công ty mẹ đã giúp bù đắp được cơ bản khoản lỗ từ giai đoạn trước. Nếu xét kết quả hợp nhất toàn tập đoàn, với số lãi hơn 51.880 tỉ đồng, đã giúp EVN xóa sạch lỗ lũy kế.

Một chuyên gia tài chính cho rằng theo nguyên tắc kế toán, dù kết quả hợp nhất toàn tập đoàn là một, nhưng công ty mẹ và các công ty con vẫn là những pháp nhân độc lập. Vì vậy với số lãi hợp nhất phân bổ đồng đều ở tất cả các khâu từ phát điện, truyền tải, phân phối điện...

Trong khi đó, lãi của công ty mẹ chỉ chiếm một phần trong toàn bộ chuỗi cung ứng điện, nên có tình trạng công ty mẹ có thể ghi nhận lỗ trong khi toàn tập đoàn có lãi. "Lãi của công ty con nếu chuyển về công ty mẹ cũng phải sau một kỳ kế toán, nên đây là lý do khiến cho lãi đủ bù lỗ lũy kế toàn tập đoàn, nhưng lỗ lũy kế công ty mẹ vẫn tồn tại", vị này nói.

Tình hình tài chính đã được cải thiện

Trao đổi với Tuổi Trẻ, chủ tịch một công ty chuyên đào tạo, tư vấn tài chính doanh nghiệp cho biết trong phân tích doanh nghiệp, báo cáo tài chính hợp nhất luôn là cơ sở quan trọng nhất để đánh giá sức khỏe tài chính và kết quả kinh doanh tổng thể của một tập đoàn. 

Báo cáo này phản ánh đầy đủ hoạt động của công ty mẹ cùng toàn bộ các công ty con nằm trong phạm vi kiểm soát, qua đó cung cấp bức tranh toàn diện về quy mô tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền của cả hệ thống doanh nghiệp.

"Đây cũng là bộ báo cáo được các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và giới phân tích sử dụng khi định giá doanh nghiệp hay đánh giá hiệu quả hoạt động của một tập đoàn", vị này nói.

Còn báo cáo tài chính riêng (công ty mẹ) thường được sử dụng khi cần phân tích sâu các vấn đề liên quan đến quyền lợi cổ đông, đặc biệt là khả năng phân phối lợi nhuận hoặc chi trả cổ tức.

Liên quan trường hợp của EVN, chuyên gia cho rằng việc báo cáo tài chính hợp nhất ghi nhận không còn lỗ lũy kế, trong khi báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ vẫn còn lỗ lũy kế hơn 5.600 tỉ đồng là bình thường và không có sự mâu thuẫn giữa hai bộ số liệu.

Trong thực tế hoạt động kinh doanh của công ty mẹ EVN trong năm 2025 đã có sự cải thiện rất mạnh. Đến khi thực hiện hợp nhất báo cáo tài chính, kết quả kinh doanh tích cực của các đơn vị thành viên tiếp tục bù đắp toàn bộ phần âm còn lại, giúp lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hợp nhất của toàn tập đoàn chuyển sang trạng thái dương.

Trưởng phòng phân tích một công ty chứng khoán lớn ở TP.HCM cũng cho rằng việc chỉ nhìn vào báo cáo riêng của công ty mẹ để kết luận tình trạng tài chính của một doanh nghiệp là chưa đầy đủ. 

"Báo cáo công ty mẹ chỉ phản ánh trực tiếp những nguồn lực thuộc pháp nhân công ty mẹ. Trong khi đó báo cáo hợp nhất phản ánh toàn bộ các nguồn lực mà tập đoàn có quyền kiểm soát thông qua hệ thống công ty con", vị chuyên gia nhận định.

Cũng theo vị này, không thể phủ nhận rằng bên cạnh kết quả kinh doanh tích cực của công ty mẹ, nhiều đơn vị thành viên trong hệ thống EVN cũng tạo ra nguồn lợi nhuận đáng kể góp phần cải thiện bức tranh tài chính chung của tập đoàn. 

Theo giới phân tích, việc công ty mẹ còn lỗ lũy kế trong khi báo cáo hợp nhất toàn tập đoàn đã lãi không phải hiện tượng hiếm gặp. Xét dưới góc độ đánh giá sức khỏe tài chính và hiệu quả hoạt động của một tập đoàn kinh tế, số liệu hợp nhất vẫn là chỉ tiêu có ý nghĩa toàn diện hơn.

EVN nắm giữ độc quyền khâu truyền tải điện

Công ty mẹ EVN đang trực tiếp quản lý ba tổng công ty phát điện (GENCO 1, 2, 3) với nhiều nhà máy điện. Trong cơ cấu nguồn điện hiện nay, các nhà máy điện trực thuộc công ty mẹ chiếm khoảng 14,7% thị phần, trong khi các nhà máy thuộc các tổng công ty phát điện (GENCO) chiếm khoảng 27,8% thị phần.

Có tới gần 58% nguồn điện trên hệ thống điện quốc gia được huy động từ các nguồn ngoài bao gồm các nhà máy điện độc lập, từ Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin).

Hoạt động của EVN gắn với sự vận hành của thị trường mua bán điện cạnh tranh. Bởi dù có thị phần phát điện khoảng 42%, song EVN gần như là nhà mua điện duy nhất trên thị trường và nắm giữ độc quyền khâu truyền tải.

Vì vậy, theo EVN, với sự vận hành của thị trường điện cạnh tranh, tập đoàn này phải chấp nhận mua điện đầu vào với giá thị trường, trong khi cơ chế giá bán đầu ra lại do Nhà nước quyết định.

Hệ sinh thái của doanh nghiệp đang "ăn nên, làm ra"

Theo báo cáo tài chính riêng đã được kiểm toán, công ty mẹ EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt 39.762 tỉ đồng, tăng gấp 7,6 lần so với năm trước, thậm chí cao hơn tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của báo cáo hợp nhất toàn tập đoàn.

Dù vậy do "gánh nặng" lỗ tích tụ từ các năm trước với khoản lỗ lũy kế lên tới 45.374 tỉ đồng cuối năm 2024, nên với khoản lợi nhuận gần 40.000 tỉ đồng tạo ra trong năm 2025, đã bù đắp được phần lớn số lỗ này, vẫn còn khoảng lỗ lũy kế 5.611 tỉ đồng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính doanh nghiệp, báo cáo hợp nhất phản ánh sức khỏe của toàn bộ tập đoàn, bao gồm công ty mẹ và các công ty con. Nếu hợp nhất đã hết lỗ lũy kế nghĩa là hệ sinh thái kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp đang sinh lời đủ để bù đắp tổn thất trước đây.

EVN thông tin rõ về khoản lợi nhuận hợp nhất toàn tập đoàn và tiền gửi ngân hàng

Tối muộn ngày 7-6, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có thông tin liên quan tới báo cáo tài chính năm 2025 được tập đoàn này công bố trước đó với các khoản lỗ, lãi và tiền gửi lớn tại ngân hàng.