Phóng to

Cảnh sát Nam Phi tập chống khủng bố ở World Cup 2010

“Thật tuyệt nếu có một trận giữa Mỹ và Anh, phát trực tiếp trong một sân vận động đầy khán giả rồi những tiếng nổ rung chuyển khán đài, toàn bộ sân vận động đổ sụp và số người chết có thể lên tới hàng chục, hàng trăm, lạy Chúa”. Đó là một thông điệp của Al Qaeda đăng trên tạp chí Mushtaqun Lel Jannah (Khát khao tới thiên đàng) của một nhóm Jihad và được CBS đăng lại.

Các băng nhóm khủng bố đe dọa sẽ sử dụng thuốc nổ mà lực lượng an ninh không thể dùng máy phát hiện được. Các đội tuyển quốc gia được “quan tâm đặc biệt” có Mỹ, Anh, Pháp, Đức và Ý, các nước bị coi là có thái độ thù địch đối với đạo Hồi.

Từ tháng 10-2009, Nam Phi đã tuyên bố lực lượng an ninh phá được một âm mưu của Al-Qaeda định tiến hành tấn công khủng bố tại World Cup 2010. Khi đó, lực lượng tình báo quốc gia và các điệp viên Mỹ đã bắt một loạt nghi can có liên quan tới các băng nhóm ở Somalia và Mozambique âm mưu tiến hành đánh bom trong thời gian giải đấu diễn ra.

Tội phạm hàng đầu thế giới

Người bán hàng rong “chạy” World Cup Jabulane Ngubane, một người bán nước ngọt và khoai tây chiên, nói World Cup đang đe dọa đời sống gia đình anh: “Cảnh sát rượt đuổi chúng tôi ở sân vận động như thể tội phạm vậy”. Nhà ở cách Durban gần 70km, Ngubane chỉ về nhà mỗi tuần một lần để thăm 13 đứa con của mình. Trước khi cảnh sát làm căng, anh có thể kiếm trung bình 400 rand (54 USD)/ngày và có thể gửi 1.200 rand về nhà mỗi tuần. Giờ thì hàng hóa bị tịch thu, người bán hàng bị phạt từ 100-300 rand, nhiều khi bằng tiền bán hàng cả ngày. Các hàng hóa như kem hay đồ ngọt cũng bị hư bởi những lần đuổi bắt như vậy.

An ninh từ lâu đã là mối lo lớn của nước chủ nhà Nam Phi. Đầu tháng 5, Tổng thống Jacob Zuma đã lên Đài truyền hình quốc gia SABC kêu gọi người Nam Phi đừng quấy phá World Cup: “Trong văn hóa của chúng ta, chúng ta luôn tôn trọng người khách tới và khi người khách đi thì chúng ta mới giải quyết những vấn đề khác”. Riêng cảnh sát đã phải xây những xà lim đặc biệt cho đợt World Cup lần này.

Nam Phi hiện là nước có tỉ lệ tội phạm cao nhất thế giới. Nước này thường xuyên đứng đầu danh sách của Cơ quan cảnh sát quốc tế (Interpol) về tỉ lệ phạm tội trên đầu người. Ước tính cứ mỗi 17 giây lại có một trọng tội diễn ra ở đây. Theo Interpol, tỉ lệ giết người ở Nam Phi trên đầu người cao gấp khoảng năm lần nước đứng thứ hai thế giới là Brazil. Trang web True Crime Expo về tội phạm nước này cho biết trung bình mỗi năm ở đây có khoảng 20.000 vụ giết người (tương đương 54,8 vụ/ngày).

Theo thống kê, chỉ riêng tỉnh Western Cape có hơn 200.000 băng đảng. Rất nhiều băng nhóm sau khi lấy được tiền còn cố tình giết thêm vài nạn nhân để thị uy với các băng nhóm khác. Tháng 3-2006, khoảng tám tên cướp dùng súng AK47 đã khống chế toàn bộ lực lượng an ninh của sân bay quốc tế ở Johannesburg để cướp khoảng 16,5 triệu USD trên chuyến bay từ Heathrow, London. Tháng 9-2007, ca sĩ reggae huyền thoại Lucky Dube của nước này bị sát hại khi chở con tới nhà người thân ở Johannesburg.

Trong tình trạng an ninh bất ổn như vậy, lực lượng cảnh sát ở đây hiện không được người dân tin tưởng. Có nhiều nghi vấn cho rằng có những đường dây cấu kết giữa lực lượng cảnh sát và bọn tội phạm. Cựu cảnh sát trưởng nước này Jackie Selebi (đồng thời là chủ tịch Interpol) cũng bị điều tra bởi các cáo buộc bảo kê và có mối quan hệ thân thiết với các băng nhóm tội phạm. Truyền hình Nam Phi thường xuyên đưa tin về các vụ mất súng số lượng lớn tại các sở cảnh sát.

Nỗi lo cướp giật

Ở bất cứ thành phố nào của Nam Phi cũng thấy những khu nhà ở với hàng rào điện nhằm hạn chế tình trạng cướp giật tràn lan ở đây. Hầu hết mọi người khi ra vào đều cẩn thận nhìn trước nhìn sau để đề phòng kẻ cướp, còn vào buổi tối hầu như rất ít ai dám bước ra ngoài.

Nam Phi cũng là nước duy nhất trên thế giới có Bộ Tình báo và Bộ Cải tạo (để quản lý nhà tù). Hiện Nam Phi đang đối mặt với tình trạng thiếu nhà tù trầm trọng. Rất nhiều nhà tù hiện chỉ có tù ngồi mà không thể có chỗ cho tù nhân nằm vì thiếu chỗ trong xà lim. Nhiều phiên tòa xét xử liền lúc hàng trăm tội nhân chỉ trong vòng một giờ do thiếu nhân lực trong hệ thống tòa án.

Theo BBC, trung bình mỗi ngày ở Nam Phi có 50 người bị sát hại (tương đương khoảng 18.000 vụ/năm). Cộng thêm với đó là khoảng 50 vụ âm mưu giết người khác hoặc bị cảnh sát phá vỡ hoặc thực hiện không thành công.

Phóng to Một trận bóng đá ở giải dành cho trẻ em Nam Phi có hoàn cảnh khó khăn Tương phản Nam Phi Với 50 triệu dân, Nam Phi là bức tranh tương phản rất rõ giữa giàu và nghèo. Cảnh cơ cực, đói nghèo, đông đúc chật chội chen chúc bên những khu vực giàu có, đời sống vương giả không thua gì các nước phát triển hàng đầu thế giới. 25% dân số thất nghiệp và 18 triệu dân sống dưới mức 2 USD/ngày. Kể từ khi chấm dứt chế độ Apartheid, cuộc sống của người da đen trung lưu đã có cải thiện, nhưng người da đen vẫn chiếm tới 95% trong số dân nghèo. Năm 2007, tổng thống Nam Phi khi đó Thabo Mbeki đã nói việc tổ chức World Cup là “thời điểm mà châu Phi đứng lên và xóa bỏ những thế kỷ đói nghèo và xung đột”. Nhưng với nhiều người Nam Phi, các sân vận động khổng lồ của World Cup dường như là những khoản chi lãng phí khổng lồ. Khoản chi quá lớn cho các sân vận động chỉ riêng tại Johannesburg khiến thành phố phải cắt khoản chi ngân sách tới hơn 80 triệu bảng.